Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Zamek zbudowano w latach 1335-1350 na miejscu starszej budowli stanowiącej od 1320 roku siedziby komturstwa. Warownia pozostawała w rękach Krzyżaków do 1454 roku. W czasie wojny trzynastoletniej zamek przechodził z rąk do rąk i ulegał znacznym zniszczeniom. W latach 1508-1772 był siedzibą urzędników starościńskich. W roku 1664 zamek spłonął i stopniowo ulegał destrukcji. Rozbiórkę podjęły władze pruskie po 1772 roku, Zniszczeniu uległy wtedy sklepienia głównego domu. Od 1859 zaczęto prace zabezpieczające. Częściowa odbudowa zamku nastąpila po II wojnie światowej. Odbudowano wtedy skrzydło północne nakrywając je żelbetowym dachem. Prace te zostały przerwane i odtąd zamek pozostaje ruiną.
Zamek został wzniesiony na planie regularnego czworoboku o bokach około 51m. Brama wjazdowa znajdowała się w kurtynie zachodniej i poprzedzona była szyja i mostem prowadzącym nad fosą na przedzamcze. Być może założenie było jako czteroskrzydłowe, ostatecznie w XIV wieku otrzymało dwa prostopadłe względem siebie skrzydła. Na pietrze znajdowała się zapewne kaplica. Od zachodu umieszczono kapitularz lub refektarz. Wyżej znajdowała się kondygnacja magazynowo-obronna. Dziedziniec miał wymiary 26x26m i otaczały go krużganki. W narożnikach stanęły cztery cylindryczne baszty związane z murami obwodowymi. Badacze dopatrują się w nietypowym dla zamków krzyżackich rozmieszczeniu baszt wpływów nadreńskich. Główna o największej średnicy znajduje się w narożniku północno-zachodnim i ma charakterystyczne zwieńczenie w postaci krenelażu i wydatnych machikuł. Korpus zamku otaczał mur zewnętrzny tworząc międzymurze (parcham). Od zachodu leżało trapezoidalne przedzamcze również obwiedzione murem obronnym. Zamek położony w dolinie rzecznej prócz funkcji administracyjnej miał istotne znaczenie strategiczne, kontrolował bowiem ruch na Wiśle.
plan i widok zamku w 1655 roku wg S.Pufendorfa
plan zamku wg. Architektura Gotycka 1995 
widok zamku w 1657 roku wg Dahlberga
rekonstrukcja średniowiecznego zamku wg B.Drejewicza i A.Michałka: A-zamek właściwy, 1-skrzydło północne, 2-skrzydło wschodnie, 3- skrzydło południowe i zachodnie, 4-narożne wieże, 5-wieża/stołp, 6-przejazd bramny, 7-mur zewnętrzny zamku właściwego, B-przedzamcze, 8-przejazd bramny
zamek w okresie międzywojennym
pocztówka z lat 60-tych XX wieku
pocztówka z lat 70-tych XX wieku
wrzesień 2010 tuż przed zmrokiem
marzec 2012
carrollus Wysłany: 22 Lip 2014 21:44
Marzec 2014. Zamknięte. Za to całkowity brak statystów.
karla Wysłany: 04 Paź 2017 0:22
na samej górze
co zamek odwiedzam to jakieś remonty ale to i dobrze może w końcu będzie dostępne dla zwiedzających więcej niż było fotki z zeszłego roku nie były dostępne piwnice ciekawe jak w tym roku ?
@becik Prace budowlane na zamku w Świeciu
https://bydgoszcz.wyborcza.pl/bydgoszcz/51,48722,30172120.html#S.galeria-K.C-B.1-L.1.duzy
Początki budowy zamku w Świeciu w świetle porównania do wieży Klimek w Grudziądzu
Lata 40. XIII w. w świetle analogii do wieży Klimek w Grudziądzu mają uzasadnienie.
Obecna wieża widokowa w Grudziądzu z 2014 r. nie ma żadnej wartości poznawczej. Tylko zdjęcia archiwalne, w tym z odgruzowania ruin, z 2006 r. posiadają wartość poznawaczą. Do tego zdjęcia odkopanego w 2014 r. całego wieńca fundamentu.
Prawie 30 lat temu Mieczysław Haftka w książce Zamki krzyżackie w Polsce tak rozpoczął opis zamku w Świeciu:
[ Całość postu w zapisie PDF w załączniku]
Ważnym argumentem odnośnie datacji początku budowy zamku w Świeciu jest zdjęcie prostokątnych gurtów, wykonane przez Kolegę Becika, zamieszczone w poscie z maja 2024, zdjęcie z września 2010. Ostatnie zdjęcie w poscie z tego dnia.
https://zamkidwory.forumoteka.pl/forum/kujawsko-pomorskie-zamki/swiecie-n-wisla/#post-17655
W przypadku tego zdjęcia przede wszystkim należy odrzucić datację wiązań wg J. Kohte a przyjąć J. Sasa – Zubrzyckiego z 1916 r. Nie ma w tym przypadku autocenzury odnośnie wiązania polskiego, gotyku polskiego. Bariera XIV w. jest w tym przypadku zniesiona.
Link do książki J. Sasa – Zubrzyckiego:
http://bc.wbp.lublin.pl/dlibra/doccontent?id=3264&from=FBC
Opracowaną naukowo dla tego pomieszczenia analogią jest romańska krypta pod Halą Targową w Gdańsku z 1 poł. XIII w.
Analogia do Gdańska wzmacnia pogląd, że zamek w Świeciu zaczęto budować z kamienia i cegły w 1 połowie XIII w.
Ten argument z Gdańska nie był znany w XX w.
Argument podobieństwa z wieżą Klimek w Grudziądzu, podany w poprzednim poscie jest też bardzo ważny.
Jednak argumentacja, związana ze sklepieniem krypty romańskiej w Gdańsku jest obecnie mocniejsza.
Romańska architektura w Grudziądzu też jest dopiero rozpoznawana w XXI w. W tym przypadku, w popularyzacji tego zagadnienia jesteśmy sami tylko z Kolegą Przemysławem Szachnitowskim. Lokalnie nikt nam nie przyznaje racji, że w Grudziądzu zachowały się liczne przykłady architektury romańskiej z 1 poł. XIII w. Dotyczy to również pracowników naukowych na uniwersytetach.
Myśmy pokazali tylko standardowe, podręcznikowe przykłady architektury romańskiej w Grudziądzu z wskazaniem adresu, gdzie taki element się znajduje, bądź znajdował. Ponieważ później został zniszczony.
Uzasadniliśmy w naszych pracach słuszność postulatów badawczych dr hab. Krystyny Zielińskiej – Melkowskiej prof. UMK oraz dr Krystyny Białoskórskiej z PAN odnośnie cysterskich korzeni Grudziądza. Te postulaty badawcze z lat 90. XX w. w latach 20.XXI w. były przez środowiska akademickie zagłuszane.
Obowiązuje w tym przypadku fikcyjna data lokacji miasta 18.06.1291 r. i do tej daty dopasowuje się początki murowanej architektury Grudziądza. Dotyczy to m.in. murów obronnych, kościoła św. Mikołaja. Dlatego np. w opracowaniach mamy informację, że mury obronne z Grudziądzu z XIV w.
Datacja początku budowy zamku w Świeciu. C.d.
Na tym portalu są zamieszczone przekroje wieży w Świeciu wg C. Steinbrechta.
https://medievalheritage.eu/pl/strona-glowna/zabytki/polska/swiecie-nad-wisla-zamek-krzyzacki/
Wg B. Wasika zamek zaczęto budować w latach 30. XIV w. W porównaniu z poglądem M. Haftki jest to odmłodzenie budowy zamku o ok. 100 lat.
Bogusz Wasik ZAMEK W ŚWIECIU. TOPOGRAFIA I TECHNIKA BUDOWY ZAMKU KRZYŻACKIEGO
https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-134886-63143?filename=Zamek-w-Swieciu.-Topograf.pdf
Tak również podaje się na oficjalnej stronie miasta.
W świetle ogólnej historii architektury kopuła wieży w najwyższej kondygnacji jest zaprzeczeniem budowy obiektu w połowie XIV w. Jest to typowa romańska kopuła z prostokątnymi gurtami.
- Wasik odnotował również różnice w rozmiarach cegieł:
[…]W kurtynach wykonano od razu otwory okienne, opory sklepień i strzępia na planowane ściany działowe. Co ciekawe, w obrębie tego etapu zauważalne jest drobne zróżnicowanie rozmiarów cegieł: w kurtynie północnej i baszcie północno-wschodniej mają około 90–95 × 145–155 × 310–320 mm, a w bergfriedzie i kurtynie zachodniej – 80–90 × 140–145 × 280–300 mm. Wskazuje to na różne pochodzenie budulca.[…].
Podobne anomalie w rozmiarach cegieł są w Grudziądzu.
Wieża Klimek w Grudziądzu, która w systemie komunikacji obronnej była skomunikowana z wieżą w Świeciu. Przy sprzyjającej widoczności obydwie wieże były w zasięgu wzroku. Również miała ok. 30 m wysokości. Podobnie jak w Świeciu, pierwsza kondygnacja od gruntu była komora butelkową.
Dwie kondygnacje wieży rozebrano po 1776 r., gdyż zagrażały obronności budowanej twierdzy grudziądzkiej, na północ od Grudziądza.
Rysunek podałem na s. 12 w ty Biuletynie KMDG:
oraz w tej kwerendzie na s. 14:
http://www.klimek.grudziadz.com.pl/pdf/kwerenda.pdf
Konfrontacja ogólnopolskiej wiedzy z historii architektury średniowiecznej, szczególnie romańskiej, z tym co piszą badacze zamków na terenie państwa krzyżackiego jeszcze bardziej podkreśla słuszność poglądu J. Sasa – Zubrzyckiego z 1916 r. o wyrzeczeniu się przez Polaków własnego materialnego dziedzictwa kulturowego na rzecz innych nacji.
Te posty nie są negacją udziału Krzyżaków w budowie tego zamku. Wskazuje on, że Krzyżacy ten zamek rozbudowywali a nie budowali od podstaw. Taki mylny pogląd o budowie od podstaw narzuca literatura naukowa XXI w.
Artykuł o odsłonięciu ruin wieży Klimek w 2006 r. jest dostępny w Internecie:
W książce Mieczysława Haftki Zamki krzyżackie w Polsce. Szkice z dziejów, jest ciekawy fragment:
s.313
[…] Nie zlokalizowano dokładnie miejsca, na którym stał gród Władysława Łokietka. Badania archeologiczne zdają się wskazywać na brak związku z zamkiem krzyżackim, który usytuowano na krańcu wąskiego cypla u ujścia Wdy-Czarnej Wody do Wisły. Miejsce to wybrano jako optymalne rozwiązanie lokalizacji i odpowiednio przygotowano poprzez sztuczne uformowanie nieznacznie wyniesionej platformy, opasanej z trzech stron ceglanym a od północy kamiennym murem oporowym. […].
Identyczna sytuacja jest z Grudziądzem na terenie oppidum. Też nie znaleziono śladów grodu.
Na terenie civitas, na południowym brzegu rzeki Ossy/Mokrej zachowała się fosa, nadal wypełniona wodą, obecny Rów Hermana.
W ramach programu badawczego na 1000 lecie Państwa Polskiego robiono archeologiczna mapę drewniano-ziemnych grodów. Konstrukcje kamienno-ceglane, jako rzekomo wyłącznie krzyżackie archeologów nie interesowały.
Umiejętności budowlane Polaków nie zostały docenione. Stąd taka konkluzja M. Haftki o braku lokalizacji grodu z czasów księcia Władysława Łokietka w Świeciu.
Zamek w Świeciu i Zamek Wysoki w Grudziądzu mają też wspólny mianownik. Bramy na dziedziniec zamków były zlokalizowane przy cylindrycznych wieżach o wysokości ok. 30 m, ( wieża w Świeciu ma g. M. Haftki 34,5 m i średnicę 10,24 m). Średnice wieży Klimek podaje się jako 8,9 m.
Brama wjazdowa na dziedziniec od strony południowej, ze względu na różnice poziomów gruntu jest zakorzenioną głęboko w świadomości społecznej fantazją.
Skoro w Świeciu na wysokości ponad 30 m zbudowano romańską kopułę to niewątpliwie nie było problemów z budową prostych murów kurtynowych typu z Nowej Marchii Brandenburskiej.
W Grudziądzu mało popularyzowany kunszt budowlany z XIII w., wykopanie studni o głębokości ok. 50 m. Zapewne dzieło Cystersów z przełomu XII/XIII w. Po II wojnie światowej ten wysiłek odkopania studni został zniszczony przez polskie władze konserwatorskie. Studnię odkopano ponownie w 1889 r. Zasypano ponownie i obecnie ma głębokość ok. 20 m.
Kolejne rozważania na temat datacji wieży głównej. Wątek machikuły. Czy lico wieży mogło zmylić badaczy?
Całość postu w zapisie PDF
Jednoczesna analiza lica głównych wież w Świeciu i Grudziądzu może wyjaśnić wykonanie dodatkowego płaszcza lica w Świeciu oraz dlaczego w Grudziądzu nie było gzymsów konstrukcyjnych do zamontowania fryzu kolumienkowego po stronie wschodniej.
Całość postu w zapis
W nawiązaniu do zagadnienia osiadania budowli materiał ilustracyjny odnośnie wieży Klimek w Grudziądzu.
Materiał w zapisie PDF
Ostatni post: Grudziądz Nasz najnowszy członek: Marcelus Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
