Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Nimes w południowej Francji (w Oksytanii, graniczącej z Prowansją) jest nazywane "Francuskim Rzymem" z powodu nagromadzenia niezwykle dobrze zachowanych zabytków rzymskich. Wystarczy wymienić tylko 3 z nich:
- Maison Carree ("Kwadratowy Dom") z 2-5 r. n.e. - jedna z dwóch, obok Panteonu, najlepiej zachowanych rzymskich światyń,
- Amfiteatr z ok. 100 r. n.e. - jeden z nalepiej zachowanych rzymskich amfiteatrów (aż po zwieńczenie i w pełnym obwodzie) oraz
- Pont du Gard z I w. n.e. - najpiękniejszy rzymski akwedukt, dostarczający wodę do miasta i położony ok. 24 km od Nimes.
W mieście znajdują się też 2 świetnie zachowane bramy murów rzymskich.
Od VI w. p.n.e. było to oppidum celtyckiego plemienia Volcae Arecomici o nazwie Namausatis. W 123 r. p.n.e. rzymski generał Quintus Fabius Maximus podbił te ziemie i w 121 r. p.n.e. powstała rzymska prowincja Gallia Transalpina (Galia Zaalpejska). Przed 28 r. p.n.e. miasto uzyskało status kolonii i nazwę Colonia Nemausus. Weterani Juliusza Cezara z kampanii nad Nilem otrzymali tu działki ziemi do uprawy. Największa rozbudowa miasta i powstanie wybitnych budowli, w tym otoczenie go murami przypada na rządy Oktawiana Augusta.
Mury miejskie Nemausus powstały z inicjatywy Augusta w latach 16-15 p.n.e. Miały długość 6 km i były wykonane z kamienia w technice opus emplectum - lica z prostokątnych ciosów, wnętrze muru z nieobrobionych kamieni zalanych zaprawą. Posiadały przynajmniej 14 baszt - w większości okrągłych, dostawionych od zewnątrz do muru, niektóre (zwłaszcza przy bramach) były w planie podkowiaste. Ciekawą konstrukcja jest zachowana, wieloboczna tzw. Tour Magne (Wielka Wieża), o genezie jeszcze celtyckiej.
Z murów i baszt rzymskich przetrwały skromne pozostałości. Zachowały się jednak w dobrym stanie 2 rzymskie bramy: Porte d'Auguste (Brama Augusta - czteroprzelotowa) i Porte de France (jednoprzelotowa).
Zachowane pozostałości murów rzymskich Nimes (Nemausus)
Rozwój miasta: najciemniejszy kolor - miasto przedrzymskie, ciemniejszy - rzymskie, jasny - średnioweiczne:
Maison Carree ("Kwadratowy Dom") - jedna z dwóch najlepiej zachowanych świątyń rzymskich na świecie (obok Panteonu) - 2-5 r. n.e., dawniej na forum Nemausus
Amfiteatr Nemausus - zachowany w pełnym obwodzie i aż po zwieńczenie, jeden z najlepiej zachowanych rzymskich amfiteatrów (ok. 100 r. n.e.)
Castellu Divisiorum czyli rozdzielnia wody u wylotu akwedutu zaopatrującego miasto, rzadko zachowana konstrukcja
cdn.
Porte Auguste
Brama Augusta (Porte d'Auguste) zbudowana w latach 16-15 p.n.e. na polecenie Oktawiana Augusta, jest jednym z najlepszych przykładów rzymskich bram. Należy do ostatniej fazy rozwoju rzymskich bram w okresie Pokoju Augusta, gdy monumentalizacja głównych wejść do miasta i wygoda ich "pokojowego" użytkowania stała się znacznie ważniejsza niż walory obronne. W okresie Republiki większość bram była jednoprzelotowa. Potem pojawiły się dwuprzelotowe (ze wzorcami Ateńskimi). W czasie Pokoju Augusta bramy stały sie trójprzelotowe, przypominając bardziej łuki triumfalne, niż warowne bramy. Ostatnim etepem tego ciągu ewolucyjnego są bramy czteroprzelotowe, jak Porte Auguste. W późnym okresie Cesarstwa, w dobie narastającego zagrożenia ze strony "barbarzyńców" nastąpiło odwrócenie tej tendencji, zamurowywanie przelotów i budowa bram jednoprzelotowych, co przełożyło się na całe średniowiecze...
Porte Auguste (nazwa nowożytna), być może zwana w starożytności Porta Arelatensis (prowadząca do Arles) stała na b. ważnej drodze Via Domitia i była jedną z głównych bram miasta. Ma szerokość 39,6 m. Dwa duże, środkowe przeloty o szerokości 4 m i wysokości 6 m, pierwotnie zamykane dwuskrzydłowymi wrotami i opuszczanymi bronami (portculisami) - zachowały się ich prowadnice, służyły ruchowi kołowemu w obu kierunkach. Mniejsze, boczne łuki o szerokości 1,9 m i wysokości 4 m służyły pieszym. Brama ma, częściowo zachowany, wewnętrzny dziedziniec o długości 13 m i szerokości 10 m, zamknięty niezachowanymi łukami od strony miasta. Arkady tworzyły zasklepione galerie nad przejściami bocznymi. Fasada bramy jest zdobiona korynckimi pilastrami i półkolumnami, frontonami i innymi elementami nadającymi jej teatralną oprawę łuku triumfalnego. W przelocie łuków zachowała się spora część nawierzchni rzymskiej drogi z dużych płyt kamiennych.
Na gzymsie jest napis dedykacyjny: IMP(erator) CAESAR DIVI F(ilius) AUGUSTUS CO(n)S(ul) XI TRIB(unicia) POTEST(ate) VIII / PORTAS MUROSQ(ue) COL(oniae).
Nad gzymsem było - niestety nie zachowane - piętro z galerią łukowych okien (pomieszczenie straży, komory opuszczania bron i bojowa kondygnacja służąca obronie wejść) zwieńczone krenelażem.
Bramę flankowały dwie podkowiaste wieże - też niestety niezachowane, poza fragmentem dośrodkowej ściany prawej (północnej) wieży i ich fundamentami - ich zarys zaznaczono na współczesnej nawierzchni.
Wspaniały zabytek!
Moje zdjęcia z 2024 r.
OOd strony wnetrza - dziedziniec bramy
Zarys prawej baszty
Zarys lewej baszty i fragment jej ściany wewnętrznej
Porte de France, 16-15 r. p.n.e.
Porte de France jest drugą z zachowanych rzymskich bram Nimes i powstała wraz z warownym obwodem miasta w czasach Augusta, w latach 16-15 p.n.e. Jej obecna nazwa (Brama do Francji) jest nowożytna. Od X w. była znana jako Porta Hispana (Brama Hiszpańska).
Jest to brama jednoprzelotowa - szerokość arkady to 4,12 m, wysokość - 6,58 m. Nad łukiem bramy znajduje się ślepa galeria ozdobiona czterema pilastrami toskańskimi. Była flankowana dwiema półkolistymi basztami o średnicy 9,7 m, z których zachował się fragment lewej (zachodniej) baszty. Pozostałe resztki baszt odkryto w piwnicach przyległych kamienic. Była zamykana broną (zachowały się fragmenty prowadnic) i dwuskrzydłowymi wrotami. Wewnętrzny dziedziniec bramy nie zachował się...
Moje zdjęcia z 2024 r.
Od zewnątrz:
Fragment lewej baszty flankującej bramę:
Ślepa galeria nad łukiem z pilastrami toskańskimi
Pozostałości prowadnicy brony (portculisu) zamykającej bramę
Od strony miasta:
Baszta w ogrodzie Muzeum Archeologicznego
Znajduje się w ogrodzie na tyłach Musée de la Romanité (interesujące zabytki gallo-rzymskie) w pobliżu amfiteatru (oddzielne wejścia, nie trzeba kupować biletu do muzeum).
Odkryta w 1962 r. w ogrodzie dawnej polikliniki Saint-Joseph. Zwana jest też Wieżą Saint-Joseph. Zachowała się dolna część baszty i rzymskiego muru obronnego.
Typowa rzymska baszta Nimes - okrągła i niejako dostawiona od zewnątrz do muru (większość baszt w mieście tak wyglądała, nieliczne były podkowiaste (nie licząc wielobocznej Tour Magne). Dysponowały bardzo dobrym polem ostrzału balist.
Moje zdjęcia z 2024 r.
Zarysy baszt przed amfitetarem
Baszty odkryto podczas wykopalisk w 197 r. (mur rzymski koło amfitetaru był widoczny jeszcze w 1789 r.). Podczas renowacji nawierzchni placu w 2006 r. zaznaczono ich zarysy wraz z przebiegiem muru w nawierzchni.
Baszta nr 1 jest typową, okrągłą basztą Nimes dostawioną do muru.
Baszta nr 2 jest podkowiasta i prawdopodobnie flankowała furtę.
Baszta nr 1 - okrągła:
Podczas wykopalisk:
Moje fotki z 2024:
Baszta nr 2 - podkowiasta:
Ostatni post: Zamek w Grudziądzu Nasz najnowszy członek: Marcelus Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
