
Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Cz. 1.
Romańsko-gotycki kościół św. Anny wraz z pozostałościami dawnego klasztoru - krużgankiem i kapitularzem leży pomiędzy Placa de Catalunya a ulicą Santa Anna. Jest on jednak schowany przed wzrokiem turystów - znajduje się wewnątrz bloku zabudowy, w zamkniętej przestrzeni otoczonej ze wszystkich stron nowymi kamienicami. Wejście na ten "placyk" (Placeta de Ramon Amadeu) jest możliwe przez bramę od strony ul. Carrer de Santa Anna nr 29.
Pierwotnie powstał jako klasztor bożogrobców (Zakon Rycerski Świętego Grobu w Jerozolimie). Pierwsza wzmianka o budowie kościoła w obecnym miejscu pochodzi z 1177 r.
Okres największej świetności klasztoru przypada na przełom XIII i XIV w.
Po kasacie zakonu w 1489 przejęty przez kanoników regularnych (augustianów). Z czasem wokół kościoła dobudowano kilka kaplic. Od 1822 r. jest to kościół parafialny.
W 1854 r., wraz z wyburzaniem gotyckich murów miejskich, wyburzono większość zabudowań klasztornych (poza krużgankiem i kapitularzem). Istniały plany wyburzenia także kościoła (i zastąpienia go nowym, większym) oraz krużganka, ale już w 1881 r. szczęśliwie uznano je za zabytek.
W 1936 r. (wojna domowa) pożar strawił kościół i zniszczył kopułę, którą następnie odbudowano w cegle. Kościół przeszedł kilka restauracji, ostatnio w latach 2013-14 (dzwonnica, przypora fasady południowej i portal).
Część późnoromańska, wznoszona od 3 ćw. XII do XIII w., inspirowana architekturą cysterską, rozplanowana jako równoramienny krzyż z kwadratowymi w planie ramionami: wschodnim - prosto zamknięte prezbiterium oraz północnym i południowym tworzącymi transept, bez absyd. Jej grube mury wykonano z dużych, starannie przyciętych ciosów, z wąskimi, rozglifionymi oknami krytymi łukiem pełnym oraz okulusami. Pierwotne sklepienia kolebkowe prezbiterium i obu ramion transeptu powstały w XIII w. Nad skrzyżowaniem późniejsza kopuła (od XV w.).
Do zachodniej ściany południowego przęsła prezbiterium przylega późnoromańska Kaplica Wszystkich Świętych z XIII w. Ma ona 2 romańskie okna - zachodnie i południowe oraz sklepienie krzyżowe.
Wczesnogotycka nawa (zachodnia część kościoła) powstała później - ok. 1300 r. Tworzą ją 2 kwadratowe przęsła kryte ostrołukowymi sklepieniami krzyżowo-żebrowymi, z ostrołukowymi oknami. Jej oś jest nieznacznie odchylona od osi części romańskiej. Również ok. 1300 r. powstał gotycki portal w południowej fasadzie południowego ramienia transeptu - dziś główne wejście do kościoła.
Kopuła nad skrzyżowaniem rozpoczęta w XV w., ale niedokończona, została zniszczona w pożarze w 1936 i następnie odbudowana w cegle i drewnie.
Gotycki krużganek dolny i dawny kapitularz (obecnie kaplica chrzcielna) powstały w 1450 r. Przylegają do zachodniej fasady kościoła, ale ich oś jest mocno odchylona od jego osi, co zapewne wynikało z istnienia innych, wcześniejszych budynków w tym obszarze. Krużganek górny z łukami odcinkowymi nadbudowano na początku XVI w., lecz w obecnej formie jest mocno restaurowany w czasach nowożytnych.
Obecnie kościół jest siedzibą wspólnoty niosącej pomoc barcelońskim bezdomnym. Organizowane są m.in. darmowe posiłki i inna pomoc materialna i duchowa.
Przed wizytą należy sprawdzić godziny otwarcia bramy od ul. Santa Anna, które są różne (i zmienne) w poszczególne dni tygodnia. Zwiedzanie nie powinno kolidować ze spotkaniami wspólnoty bezdomnych i potrzebujących.
Moje zdjęcia z 2023 i 2024 r.




Stan na 1858 r., jeszcze z zabudowaniami klasztornymi:

Stan na dziś:


Fasada południowa z gotyckim portalem z ok. 1300 r.







okno gotyckiej nawy

grobowiec naścienny:

Widok od północnego wschodu przez przerwę pomiędzy kamienicami na północno-wschodni narożnik prezbiterium i kopułę:




Późnoromańska Kaplica Wszystkich Świętych z XIII w. - widok od zachodu:









Kaplica Wszystkich Świętych od południa:






Wnętrze Kaplicy Wszystkich Świętych - ściana południowa z oknem:


Wnętrze Kaplicy Wszystkich Świętych - ściana zachodnia z oknem i sklepienie:




cdn.
Cz. 2. Romańskie wnętrze kościoła
Część późnoromańska, wznoszona od 3 ćw. XII do XIII w., inspirowana architekturą cysterską, jest rozplanowana jako równoramienny krzyż z kwadratowymi w planie ramionami: wschodnim - prosto zamknięte prezbiterium oraz północnym i południowym tworzącymi transept, bez absyd.
Jej grube mury wykonano z dużych, starannie przyciętych ciosów, z wąskimi, rozglifionymi oknami krytymi łukiem pełnym oraz okulusami.
Pierwotne sklepienia kolebkowe prezbiterium i obu ramion transeptu powstały w XIII w.
Moje zdjęcia z 2024 r.
Prezbiterium - zamknięte prosto, bez absydy, zachowane 5 romańskich okien: 2 w ścianie wschodniej (zapewne z pierwotnej triady?) i 3 w ścianie południowej. Sklepienie kolebkowe z XIII w. Dwa portale do kaplic - prawdopodobnie wtórne lub zmienione (?).


Późnoromańskie sklepienie kolebkowe z XIII w.:


Ściana wschodnia - okno południowe:


Ściana wschodnia - okno północne:


Ściana południowa - 3 okna:


Ściana południowa - okno wschodnie:

Ściana południowa - okno środkowe:

Ściana południowa - okno zachodnie:

Ściana południowa - portal (zapewne wtórny lub przerobiony):

Ściana północna - portal (zapewne wtórny lub przerobiony):


Północne ramię krzyża (transeptu) - zachowane 2 romańskie okna w ścianach północnej i południowej oraz wtórne arkadowe wejścia do późniejszych kaplic. Sklepienie kolebkowe z XIII w.


Późnoromańskie sklepienie kolebkowe z XIII w.

Ściana wschodnia z romańskim oknem i wtórnym przejściem do późniejszej kaplicy:



Ściana zachodnia z romańskim oknem i wtórnym przejściem do późniejszej kaplicy:



Południowe ramię krzyża (transeptu) - zachowany okulus szczytowy (zamurowany od zewnątrz) w ścianie południowej oraz 4 romańskie okna - po dwa w ścianach: południowej, wschodniej i zachodniej. W ścianie szczytowej późniejszy portal gotycki. W ścianach wschodniej i zachodniej - wtórne arkadowe wejścia do kaplic (kaplica Wszystkich Świętych w ścianie zachodniej jest późnoromańska, z XIII w., zaśkaplice w ścianie wschodniej są późniejsze). Sklepienie kolebkowe z XIII w.


Późnoromańskie sklepienie kolebkowe z XIII w.:

Ściana południowa z okulusem i 2 romańskimi oknami oraz gotyckim portalem (zasłoniętym późniejszym przedsionkiem):

Okulus szczytowy:

Romańskie okno zachodnie:

Romańskie okno wschodnie:

Ściana wschodnia z romańskim oknem i wtórnymi arkadami do późniejszych kaplic:



Ściana zachodnia z romańskim oknem i arkadą do kaplicy Wszystkich Świętych. Kaplica jest z romańska, z XIII w. (sklepienie raczej gotyckie), ale ostrołukowa arkada jest wtórna, co widać po zasłonięciu przez nią części oryginalnego romańskiego okna powyżej:




Portalik na "kręconą" klatkę schodową (czy jego obecna forma jest oryginalna?):


cdn.
Cz. 3. Nawa wczesnogotycka, kopuła, krużganek, kapitularz
Zachodnia część kościoła - nawa, składa się z 2 przęseł krytych sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Posiada ostrołukowe okna. Powstała ok. 1300 r. i jest już gotycka:




Kopuła na skrzyżowaniu - zaczęto ją wznosić w XV w. lecz nie została ukończona. Zniszczona w 1936 r. (w początkach wojny domowej) przez duży pożar. Później odbudowana w cegle i drewnie:

Kapitularz - późnogotycki, powstał ok. 1450 r. wraz z całym dolnym krużgankiem. Obecnie kaplica chrzcielna.







Dolny krużganek, gotycki, powstał ok. 1450 r. W XVI w. nadbudowano na nim górny króżganek o łukach odcinkowych, ale w obecnej formie jest on silnie restaurowany w czasach nowożytnych
Wejście z kościoła na krużganek (zapewne wtórne/rekonstruowane):


Wejście zewnętrzne na krużganek (zapewne wtórne/rekonstruowane):

Krużganek:






