Katalonia - Barcelona - kosc. i klasztor Sant Pau del Camp, XII-XIII w.

Cz. 1.

Kościół i dawny klasztor benedyktynów św. Pawła na Polu (monestir de Sant Pau del Camp) to wg mnie najbardziej "kompletny" i jeden z najpiękniejszych obiektów romańskich w Barcelonie.

Znajduje się obecnie w dzielnicy Raval, na południowy zachód od historycznego centrum Barcelony (Barri Gotic), ale we wczesnym średniowieczu leżał dość daleko poza murami miasta (stąd nazwa).

Datowanie początków kościoła jest niełatwe. Z badań archeologicznych wynika, że w czasach rzymskich znajdowała się tu spora willa. Jej właściciel wybudował dla siebie i swojej rodziny późnorzymskie mauzoleum. Uważa się, że to mauzoleum ewoluowało najpierw w oratorium, a później, między VI a VIII w. w kościół lub klasztor.

W głównym (zachodnim), XII-wiecznym portalu kościoła znajdują się wmurowane wtórnie dwa przedromańskie kapitele korynckie i imposty datowane na okres od końca VI do VII w. (być może adaptowane we wczesnym średniowieczu spolia późnorzymskie). Natomiast nadproże portalu z inskrypcją i krzyżem jest datowane albo również na okres przedromański albo już na XII w.

Pierwsza wspólnota monastyczna mogła powstać w związku z podbojem Barcelony przez Franków w 801 r. - wykorzystała ona lub odbudowała istniejące budowle z VI-VII w.

Guifre (Wilfred) II Borrell I, w latach 897-911 hrabia Barcelony, Girony i Ausony, wzniósł nowy budynek. W kapitularzu klasztoru przechowywany jest jego nagrobek z 911 r., z inskrypcją wykutą na odwrocie nagrobka późnorzymskiego.

W 985 r. kościół i klasztor został najprawdopodobniej zniszczony przez rajd muzułmańskich wojsk Al-Mansura, gdyż jego wieża czyniła go twierdzą poza miastem. Kalifat Kordoby okupował Barcelonę przez niecałe 100 lat.

Po wyparciu muzułmanów Katalonia stała się ośrodkiem, przez który architektura i sztuka romańska rozpowszchniła się z Francji i Lombardii na resztę Hiszpanii. W XII w. odbudowano klasztor.

Obecny kościół powstał na początku XII w., z dokumentów wynika, że pomiędzy rokiem 1117 a 1127 (jednak rzeźby fasady zachodniej z głównym portalem wykazują cechy stylistyczne być może już początku XIII w.).

Obecny krużganek powstał na przełomie XII i XIII w., między 1118 a 1236 r. (w 1118 r. król Aragonii Alfons I zdobył Saragossę, w której meczet Aljaferia miał łuki treflowe - możliwą inspirację dla nietypowych arkad krużganku).

W XIV w. przebudowano kapitularz.

Podczas okupacji francuskiej (1808-1814, wojska napoleońskie i włączenie Katalonii do Cesarstwa) klasztor stał się szpitalem, a potem koszarami. Ostatecznie opuszczony w 1835 r. W latach 1855-1890 jego budynki służyły jako koszary wojskowe. Od końca XIX w. rozpoczęto pierwsze prace renowacyjne, ale w 1909 r. został podpalony. Kolejne restauracje miały miejsce w 1922 r., wyburzono wówczas XVII-wieczną kaplicę. W 1927 r. rozebrano część zabudowań klasztornych i plebanię, pełniących funkcję koszar, pod budowę zespołu szkół Collaso i Gil. Podczas hiszpańskiej wojny domowej klasztor spłonął. Po roku 1940 został ponownie odrestaurowany...

Kościół ma plan równoramiennego krzyża, z 3 absydami, nakryty jest sklepieniami kolebkowymi. Na skrzyżowaniu kopuła na pendentywach (żagielkach) z okulusami u podstawy, nad nią częściowo zachowana wieża. Na zewnątrz fryzy arkadkowe - na absydach z ozdobnymi wspornikami, ciekawe okienka w absydach: środkowa z 3 okienkami i lizenami, boczne - po 1 okienku, okulusy w szczytach ramion krzyża. Portal południowy gotycki.

Bardzo interesująca fasada zachodnia: okulus, okna, 2 poziomy fryzów arkadkowych na zdobionych wspornikach, zespół rzeźb na fasadzie, ozdobny portal z rzeźbionym tympanonem i wtórnie użytymi przedromańskimi kapitelami i wspornikami, ciekawe nadproże.

Równie interesujący (choć mały) jest krużganek klasztorny, z nietypowymi, treflowymi arkadami o 3 lub 5 łukach w wykroju. Z architektonicznego punktu widzenia nie są to prawdziwe, a jedynie "pozorne" łuki arkad - rzecz rzadko spotykana w architekturze romańskiej. Na pięknych, rzeźbionych głowicach podwójnych kolumienek krużganka: ludzie, zwierzęta i mityczne stwory z repertuaru średniowiecznych przedstawień biblijnych. W dawnym kapitularzu przebudowanym w XIV w. - nagrobek hrabiego Guifre (Wilfreda) Borella z 911 r. itd.

Kościół i krużganki można zwiedzać: pon.-sob. 10:00-18:00, 6 euro. https://stpaudelcamp.blogspot.com/

Moje zdjęcia z maja i września 2023 r.

Lokalizacja:

Plany, fasady i przekroje:

Moje zdjęcia z maja i września 2023 r.:

Od zachodu, z głównym portalem:

Od południa:

Południowe ramię krzyża, szczyt z romańskim okulusem i gotyckim portalem:

Absydy wschodnie:

Okulus wieży:

Od północnego-wschodu:

Kościół z wieżą od południa - od strony krużganków:

cdn.