Barcelona - Katalonia - romański Pałac Biskupi XII-XIII w.

Palau del Bisbe czyli Pałac Biskupi znajduje się przy ul. Carrer del Bisbe nr 5, tuż za północno-zachodnią bramą rzymskich murów, obok Placa Nova.

Pierwszy pałac biskupi znajdował się na obszarze zajętym później przez Palau Reial Major, na północny-wschód od katedry - jego pozostałości można dziś oglądać na podziemnej ekspozycji Muzum Historii Barcelony MUHBA (opiszę go w oddzielnym wpisie).
Nowy pałac biskupi zaczęto wznosić w obecnym miejscu po 1160 r.

Romańska część pałacu to 2 skrzydła ustawione pod kątem prostym (północno-zachodnie i południowo-zachodnie), z fasadami zwróconymi w stronę wewnętrznego dziedzińca. Romańskie elementy zachowały się głównie na tych fasadach.

W XII w. (po 1160) powstało romańskie skrzydło północno-zachodnie, w formie trójkondygnacyjnego budynku dostawionego do wewnętrznej strony rzymskiego muru pomiędzy basztami nr 75 (która stała się podstawą wieży pałacu) i 76 (baszta bramy NW). Parter otwierał sie na dziedziniec arkadowym podcieniem. Na pierwszym piętrze znajdowały się duże zdwojone arkady wsparte podwójnymi kolumnami, rozdzielone filarami. Drugie piętro miało kolumienkowe triforia.

W XIII w. (1253-1257) dobudowano romańskie skrzydło południowo-zachodnie, o analogicznej budowie, przy czym arkady na pierwszym piętrze były pojedyncze, a drugie piętro miało biforia.

Niewielkie modyfikacje miały miejsce w okresie gotyku (m.in. ładne gotyckie okno z XV w. w skrzydle NW).

W XVI w. zbudowano pozostałe dwa skrzydła: południowo-wschodnie i północno-wschodnie, zamykając prostokątny dziedziniec. Skrzydła te wyburzono i wzniesiono na nowo w XVIII w.

W XVII i XVIII w. rozbudowano pałac w stronę zachodnią (do baszty nr 74) oraz dodano nowe skrzydło od strony Placa Nova.

Pałac obejmował też rzymską bramę NW - nieistniejąca galeria przechodząca nad dawną bramą łączyła go z z Domem Archidiakona przy basztach nr 1, 2 i 3. Częścią pałacu była też romańska kaplica pałacowa - obecny kościół Santa Llucia (ukończony w 1268) leżący dziś po drugiej stronie ulicy C. del Bisbe (opiszę go oddzielnie) i włączony w kompleks katedralny.

"Renowacja historyzująca" pałacu miała miejsce w latach 1900-1928. Była ona tak radykalna, że dziś niekiedy trudno rozpoznać oryginalne elementy romańskie od dodanych ("odtworzonych") elementów neoromańskich. Usunięto wszystkie elementy barokowe i neoklasycystyczne, zaakcentowano zaś romańskie i gotyckie. Fasady skrzydeł SE i NE całkowicie przerobiono na neoromańskie, tak by powstał wyidealizowany obraz romańskiego dziedzińca (choć skrzydła te powstały dopiero w XVI w.). W skrzydłach NW i SW przetrwało jednak dużo oryginalnych romańskich detali (głowice kolumn i pilastrów), mają oneteż układ zgodny z oryginałem.

W skrzydle północno-zachodnim (z XII w., prawdopodobnie przebudowanym w XIII w.), na parterze widać ślady dwóch zamurowanych romańskich arkad. Na pierwszym piętrze zachowały się trzy arkady ze zdwojonymi kolumnami oraz kolejne cztery zamurowane. Mają one bardzo ładne, rzeźbione kapitele, które są oryginalne. Część dekoracji łuków arkad odtworzono w sztukaterii. Na drugim piętrze odtworzono 5 triforiów na podstawie śladów zamurowanych arkadek (w obecnej postaci są one więc neoromańskie). Na piętro prowadzą zewnętrzne schody z XIII w., przebudowane i mocno restaurowane. Zachowano też maswerkowe okno gotyckie z XV w.

W skrzydle południowo-zachodnim na parterze są 4 arkady (restaurowane), 3 arkady na pierwszym piętrze - z ładnymi kolumnami w ościeżach, a na 2. piętrze - 5 biforiów, które są oryginalne, ale mocno restaurowane.

Pozostałe skrzydła i detale są neoromańskie.

Aby obejrzeć dziedziniec wewnętrzny ze skrzydłami romańskimi należy wejść w bramę przy ul. Carrer del Bisbe nr 5 (na wprost uliczki Carrer de Santa Llucia). Brama jest obecnie otwarta od pn. do pt. od 10:0 do 14:00 (lepiej wygooglować aktualne godziny). Niestety widok jest ograniczony barierką u wylotu bramy - na sam dziedziniec, a tym bardziej do budynków się nie wchodzi. Nic mi nie wiadomo o możliwościach zwiedzania pałacu... Ale widok z bramy jest piękny.

Moje zdjęcia z 2023 i 2024 r.

Po lewej pierwsza faza murów rzymskich (10-5 r. p.n.e.), po prawej 2 faza murów rzymskich (270-300 r. n.e.):

Po prawej 1. faza budowy Pałacu Biskupiego w XII w. (po 1160 r.) - skrzydło północno-zachodnie:

Skrzydło południowo-zachodnie, XIII w., skrzydła SE i NE - XVI w., przebudowane w  XVIII w.:

Pałac Biskupi obecnie:

Materiały Muzeum Historii Barcelony (MUHBA), rekonstrukcja fazy romańskiej:

Widok przed "restauracją" fasad od dziedzińca, przed 1928 r.:

Fasada dziedzińcowa skrzydła północno-zachodniego - zaznaczone pozostałości romańskie:

Schody zewnętrzne na 1. piętro, XIII w., przebudowane i mocnorestaurowane:

Parter skrzydła północno-zachodniego (XII w.) z zamurowanymi dwiema arkadami romańskimi:

neoromańskie okienko, prawdopodobnie z wykorzystaniem oryginalnych detali:

cdn.