Katalonia - Barcelona - dom romański przy ul. Adret, XIII w.

Dom, zwany Casa Adret, znajduje się przy ul. Carrer de Salomo ben Adret nr 6, na rogu z ul. Carrer de la Fruita. Do niedawna ul. Adret nosiła nazwę Sant Domenec de Call.

Dom zbudowała żydowska rodzina Adret na przełomie XII i XIII w. Jej ostatni właściciel - Atruc Isaac Adret utracił prawo własności do budynku po słynnych zamieszkach antyżydowskich w Barcelonie w sierpniu 1391 r., zakończonych wypędzeniem Żydów odmawiających przejścia na chrześcijaństwo. Pomimo, że właściciel i cała jego rodzina już wcześniej przeszli na chrześcijaństwo, i tak cały majątek został im odebrany (można by się zastanowić, czy w tych wydarzeniach rzeczywiście chodziło o względy religijne, czy też - jak zwykle - o zagarnięcie pieniądzy?). Pogromy i wypędzenie Żydów miały miejsce w niesławny Dzień Świętego Dominika, a ulica przy której stał zagrabiony dom, o ironio, przez lata nosiła nazwę Sant Domenec. Dopiero niedawno Rada Miejska Barcelony naprawiła tę sytuację i zmieniła nazwę ulicy na cześć wybitnego żydowskiego myśliciela Salomo ben Adret (czyli Szlomo ben Abraham ibn Adret - Salomona, syna Abrahama, syna Adreta), rabina głównej synagogi barcelońskiej, bankiera i przywódcy Żydów hiszpańskich, który tu mieszkał tu w latach 1235-1310.

Obiekt ten często jest nazywany "najstarszym domem Barcelony", co oczywiście jest typowym "turystycznym" uproszczeniem, ale faktycznie jest chyba najstarszym z domów należących do jednej rodziny (choć obecnie nie jest to już rodzina Adret, a dom należy do Andreu Mas-Collell, który własnymi środkami odnowił go z poszanowaniem wartości historycznych). Obecnie pełni funkcję centrum kulturalnego, mieszczą się tu: Prywatny Instytut Mon Juic, fundacja kulturalna Mozaika oraz Europejskie Stowarzyszenie na rzecz Ochrony i Promocji Kultury i Dziedzictwa Żydowskiego kierowane przez Victora Sorensena.

Dom można zwiedzać - ale ja w nim nie byłem i nie znam szczegółów aranżacji wizyt...

Fasada od strony ul. Adret zachowała na 2. piętrze dwa romańskie biforia z XIII w., podczas gdy na 1. piętrze są dwa gotyckie triforia. Większość badaczy uważa, że romańskie biforia są in situ, jednak wg niektórych romański dom uległ rozbiórce, a we wzniesiony na jego miejscu dom gotycki wtórnie wmurowano romańskie biforia (?)...

Ulica przed fasadą jest bardzo wąska i trudno zrobić tu zdjęciach okien na 2. piętrze...

Lokalizacja domu:

Moje zdjęcia z 2023 r.:

Romańskie biforia z XIII w. na drugim piętrze:

Gotyckie triforia na pierwszym piętrze: