Chomętowo

Pierwsze wzmianki o Chomętowie pojawiają się w źródłach historycznych w 1333 roku. Wzmianki te wspominaja również o istniejącym tu dworze obronnym. Na jego miejscu lub w wyniku przebudowy, prawdopodobnie w latach 1402-1455, powstał tu obronny folwark (zamek) zbudowany przez Krzyżaków. W obrębie nowożytnego założenia dworsko-folwarcznego na półwyspie Jeziora Osiek, zachował się pokrzyżacki dom mieszkalny (wieża rycerska) pochodzący z 1 połowy XV wieku. Często odwiedzany przez wójtów nowomarchijskich, zdążających tędy ze swojej rezydencji w Kostrzynie nad Odrą do Malborka. W latach 1411, 1422 zamek był plądrowany przez wojska polsko-litewskie, a w 1433 roku, husyckie. Czasy krzyżackie pamięta zapewne dwupiętrowy ceglany budynek spichlerza stojący w najwyższym punkcie półwyspu, w narożniku zabudowań dworskich z XIX w. Od południa miejsce to jest ograniczone stromym stokiem opadającym wprost do jeziora, a od strony wschodniej u podnóża wzniesienia widoczne są resztki fosy. Obecnie jedyne wejście do spichlerza prowadzi od strony zachodniej, tj. przez dziedziniec dworski. Pierwotnie w tym miejscu mogła znajdować się wewnętrzna fosa, oddzielająca główny budynek mieszkalny zamku od poprzedzającego go terenu gospodarczego przedzamcza. We frontowej ścianie domniemanej siedziby krzyżackiej widoczne są zamurowane ostrołukowe okna, natomiast otwory okienne i drzwiowe, które widać dzisiaj, są dużo późniejsze. Obecnie spichlerz ma dwie kondygnacje nadziemne, przedzielone drewnianym stropami, i piwnice ciągnące się pod całym budynkiem.

Budynek zlokalizowany jest we wschodniej części półwyspu Jeziora Osiek, w ramach nowożytnego zespołu dworsko-folwarcznego, powstałego w miejscu średniowiecznego zamku z fosą czytelną po stronie wschodniej. Obiekt znajduje się na wyniesieniu terenu, w południowo-wschodnim narożniku zespołu zabudowy, wyznaczającej obszerny dziedziniec o charakterze gospodarczo-reprezentacyjnym. Budynek przylega od strony północnej do zrujnowanej stodoły, od strony zachodniej sąsiaduje ze skrzydłem XIX-wiecznego budynku dworu.Dwór obronny został wzniesiony na planie prostokąta, założonym na osi północ-południe. Obiekt wybudowano z cegły ceramicznej w wątku wendyjskim i wielowozówkowym na zaprawie wapiennej na wysokiej kamiennej podbudowie i kamiennych ławach fundamentowych. Budynek jest podpiwniczony, dwukondygnacyjny, nakryty dachem dwuspadowym. W elewacji frontowej, zlokalizowanej od strony dziedzińca, usytuowane są dwa nowożytne wejścia do pomieszczeń piwnicznych oraz jedno oryginalne, prowadzące na pierwszą kondygnację, dostępne pierwotnie poprzez drewniany ganek. Powyżej, po obu stronach wejścia znajdowały się dwa ostrołucznie zamknięte okna, obecnie zamurowane, doświetlające wnętrze. W elewacji tylnej zachowały się dwa wąskie okna, świadczące o militarnym charakterze budowli. Na południowym i północnym skraju elewacji znajdują się sztraby, przewidziane prawdopodobnie do budowy muru obronnego okalającego założenie. W elewacji południowej, w przyziemiu budynku, zlokalizowane jest zamurowane wejście i półkoliście zamknięty otwór w wykuszu, stanowiący relikt locus secretum - średniowiecznej ubikacji. Elewacja północna pozbawiona jest otworów okiennych i drzwiowych. Wnętrze budynku podzielone było na dwie, być może jednoprzestrzenne kondygnacje, skomunikowane drewnianymi schodami. W narożniku południowo-wschodnim zachowały się relikty oryginalnego pieca oraz przewodu kominowego. Więźba dachowa budynku jest nowożytna, drewniana, o unikalnej w swym wyrazie dekoracyjnej ciesiołce. Od XIX wieku budowla pełniła funkcję spichlerza, w związku z czym miała miejsce przebudowa wnętrza i wydzielenie pomieszczeń piwnicznych, sklepionych odcinkowo oraz wysokiego parteru, piętra i poddasza. Po II wojnie światowej nie prowadzono niemal żadnych remontów w obrębie budynku. Według relacji jednego z właścicieli, pod koniec lat 60. XX wieku nastąpiła katastrofa budowlana, w efekcie której zniszczeniu uległ północny szczyt budynku, następnie prowizorycznie naprawiony. W 2006 roku z inicjatywy Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przeprowadzono badania architektoniczno-archeologiczne. Na ich podstawie przebadano posadowienie obiektu oraz dokonano chronologicznego rozwarstwienia budowli ze wskazaniem poszczególnych faz budowlanych. Dokumentacja konserwatorska zostanie wykorzystana do celów projektowych w ramach przygotowań do rewaloryzacji budynku.

Teren prywatny, starsza babcia wściekła na każdego kto przychodzi

ruiny stodoły dostawionej do zamku