Krzepocinek

wieś w powiecie poddębickim, w gminie Wartkowice

Wczesnośredniowieczne grodzisko pierścieniowate znajduje się w widłach rzek Nidy i Zianu, około półtora kilometra na północny-zachód od wsi.
Obiekt mający średniowieczną genezę, otoczony jest z trzech stron ciekami wodnym i podmokłymi łąkami. Ze względu na działalność rolniczą prowadzoną w jego obrębie, grodzisko zostało niemal całkowicie rozwiezione przez mieszkańców. Okoliczna ludność miejsce to nazywa "Okopami Szwedzkimi".
Obiekt doczekal się włąsnego opracowania pod kierunkiem dr Anny Marciniak-Kajzer.
Częściowo autorski opis Piotra Sölle opublikowany za zgodą autora ze strony: http://www.ziemialodzka.pl

zdjęcie autorstwa Tomka Szwagrzaka udostępnione na forum

KRZEPOCINEK, st. 1, gm. Wartkowice, woj. sieradzkie, AZP 61-48/2

pierścieniowate grodzisko wczesnośredniowieczne (1 poł. XI w.)
Ratownicze badania wykopaliskowe, przeprowadzone w dniach od 1 do 15 października przez prof. dr. hab. Leszka Kajzera (PDA-K, A. Andrzejewski, T. Grabarczyk Łódź). Finansowane przez PSOZ. Drugi sezon badań. Przebadano powierzchnię 41,5 m².
Grodzisko (wpisane do rejestru zabytków nieruchomych woj. sieradzkiego pod numerem 406/A) ulokowane na dziś jeszcze podmokłych terenach zalewowych w widłach rzeki Nidy (alias Gnidy), należącej do zlewiska Neru, oraz Zianu - jej prawobrzeżnego dopływu, znajduje się około 0,5 km na północny zachód od zwartej zabudowy północnej części miejscowości, występującej w źródłach pisanych dopiero od 1357 r, (lub raczej 1362). Intensywne rozorywanie sprawiło, że obecnie to słabo czytelna, kolista forma terenowa, o średnicy blisko 80 metrów. Obiekt ten odnotowywany był już w literaturze w wieku XIX, jako znajdujący się na terenie pobliskiej wsi Mniszki i określany terminem „okopów szwedzkich", skąd miano rzekomo pozyskiwać mobilia z czasów Jana Kazimierza (1648-1668). W 1955 r. T. Poklewski z zespołem wyeksplorował tutaj niewielki wykop sondażowy, sugerujący niezbyt intensywne użytkowanie obiektu, funkcjonującego w ciągu XI - XIII stulecia (zob. T. Poklewski, Badania wykopaliskowe na grodzisku wczesnośredniowiecznym w Krzepocinku, pow. Łęczyca, „Sprawozdania Archeologiczne", t. 5. 1959, s. 189 - 192.).
W efekcie przeprowadzonych w 1998 r. ratowniczych prac wykopaliskowych (wymuszonych poniekąd postępującą destrukcją stanowiska zniwelowanego przez orkę o blisko 1 m w porównaniu z 1955 r.), poprzedzonych wykonaniem dwóch ciągów odwiertów liczących 8 drążeń, wyeksplorowano 5 wykopów badawczych o łącznej powierzchni 41,5 m² i orientacyjnej kubaturze rozpoznanego wypełniska przekraczającej 70 m³ oraz pozyskano niewielki, ale reprezentatywny formalnie i chronologicznie, zbiór ruchomego materiału ceramicznego (77 fragmentów).
Działania te pozwoliły na pełniejsze rozpoznanie stanowiska i uściślenie jego chronologii. Pierwotnie był to zapewne obiekt o planie zbliżonym do koła, o średnicy zewnętrznej blisko 50 - 55 m, zaś średnica majdanu wynosić mogła około 35 - 40 m. Brak przesłanek pozwalających na ustalenie przypuszczalnej wysokości drewniano-ziemnych wałów, których podstawa miała szerokość blisko 4,5 m. Ich trudna do dokładniejszego określenia drewniano-ziemna konstrukcja (przekładkowa, pseudorusztowa?) wzmocniona była od środka płaszczem kamiennym, mającym zapewne chronić także budynki usytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie wału. Przynajmniej od strony wschodniej bezpieczeństwo obiektu wzmacniała płytka fosa, o szerokości około 4 - 5 metrów.
Obraz techniczny i formalny pozyskanego zbioru ceramiki wskazuje, iż ułamki naczyń traktować można jako całkowicie typowe dla młodszego odcinka tzw. fazy D rozwoju wczesnośredniowiecznego garncarstwa wielkopolskiego.
Badania w Krzepocinku wykazały, że gród był użytkowany bardzo krótko a jego funkcjonowanie zamyka się w obrębie l poł. XI w. Wzniesiono go, podobnie jak szereg innych obiektów na terenie Wielkopolski Wschodniej, w okresie umacniania ekspansji Państwa Polan ku wschodowi, zaś jego zniszczenie łączy się zapewne z najazdem Brzetysława i kryzysem, a raczej z kompletnym rozpadem, monarchii Pierwszych Piastów w latach trzydziestych - czterdziestych XI stulecia. W wyniku przemian w drugiej połowie XI wieku spalony obiekt stał się już bezużyteczny i nie został nigdy odbudowany.
Gród w Krzepocinku zaliczyć można, wraz z założeniami w Czerchowie, Skoszewach Starych (?) i Tumie, do tzw. łęczyckiego skupiska osadniczego. Jego znaczenie militarne polegało na ulokowaniu go w bezpośrednim sąsiedztwie szlaków drożnych ukształtowanych w związku z systemem przejść przez osławione Błota Łęczyckie. Lokalizacja tego obiektu w widłach Nidy (Gnidy) i Zianu pozwalała zapewne na dość dobrą kontrolę południowych partii tego terenu. Przeprowadzone w 1998 r. badania jednoznacznie wskazują, iż Krzepocinek jest
jedynym grodem z tzw. łęczyckiego skupiska osadniczego, którego egzystencja zamyka się w wąskich granicach l połowy XI stulecia.
Materiał i dokumentacja znajdują się w delegaturze PSOZ w Sieradzu.
Wyniki zostaną opublikowane w:
Krzepocinek - Wczesnośredniowieczne grodzisko pierścieniowate w ziemi łęczyckiej, (w Księga jubileuszowa prof. dr hab. Romany Barnacz- Grupieniec.
A. Marciniak-Kajzer, T. J. Horbacz, L. Kajzer, „Wczesnośredniowieczne grodzisko pierścieniowate w Krzepocinku (st. 1), gm. Wartkowice, woj. sieradzkie, Wyniki ratowniczych prac archeologicznych przeprowadzonych w 1998 roku”, Łódź-Sieradz, maszynopis w WUOZ w Łodzi, Delegatura w Sieradzu.
Badania wykopaliskowe powinny być kontynuowane.