Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Ruiny wznoszącego się na wzgórzu na południowym brzegi Jeziora Zamkowego stanowią pozostałość wójtowskiego zamku zbudowanego przez Krzyżaków w latach 1300-1330. Poprzedzało go drewniano ziemne założenie grodowe istniejące już w 1275 roku i spalone w trakcie najazdu Jaćwingów na ziemię chełmińską w 1277 roku. Zamek ceglano-kamienny składał się z zamku właściwego i przedzamcza. Było to regularne założenie 38x39m, usytuowane na sztucznie ukształtowanej zbliżonej do kwadratu platformie. Całość otaczała fosa zasilana strumieniem wpadającym do jeziora. Najprawdopodobniej zamek właściwy tworzyły 4 skrzydła zamykające wewnętrzny dziedziniec. Zapewne w północno-wschodnim narożu wznosiła się główna wieżą. Brama mogła znajdować się od wschodu od strony przedzamcza. Do wojny trzynastoletniej zamek pozostawała własnością krzyżacką, a potem służył polskim starostom. Zniszczony przez Szwedów w XVII wieku nie podniósł się z upadku. Po 1772 roku władze pruskie przystąpiły do rozbiórki warowni. Zachowały się częściowo piwnice skrzydeł południowego i północnego oraz kamienne mury oporowe otaczające właściwy zamek. Widoczne są też ślady dawnej fosy od strony trapezoidalnego przedzamcza i nasyp grobli mostowej.
plan zamku
podzamcze, ślady murów na nim i zachowana piwnica
zamek właściwy, pierwsze dwa zdjęcia to wjazd oraz plateau
Marek Szajerka Wysłany: 27 Mar 2012 20:10
Oficjalnie w Lipienku narodził się Grudziądz wg lokacji krzyżackiej z 18.06.1291 r. Tu też został pojmany w 1411 r. Mikołaja z Ryńska i następnie przewieziony do Grudziądza, gdzie bez sądu w maju 1411 r. został ścięty.
carrollus Wysłany: 11 Wrz 2014 0:34
Smutny krajobraz ruin tonących w chaszczach. (fot. marzec 2014)
Widok na zamek górny z terenu podzamcza
Mury zamku górnego
Kiedyś był tu dziedziniec, dziś są chaszcze. W kupie chaszczy i drzew po lewej zachowana piwnica.
Widok na podzamcze z terenu zamku górnego
Relikty murów na przedzamczu.
giekaa Wysłany: 21 Paź 2017 9:44
Luty' 2013
Zdjęcia ruin zamku, które wykonałem w maju 2008 r.
Galeria w zapisie PDF
Zdjęcia pokazane w temacie Lipienek, od założenia wątku tematycznego, pokazują, że tu też mamy do czynienia z murami kamiennymi, z wiązaniem warstwowym. Wskazuje to na to, że zamek ten zaczęto zapewne budować w tym samym czasie w tym samym czasie, co zamki w Grudziądzu i Toruniu. Rodowodu polskiego tego zamku nie można wykluczyć.
W tym artykule materiał porównawczy z Grudziądza i Torunia.
Przemysław Szachnitowski, Marek Szajerka Kamienne wątki grand appareil i opus incertum oraz inne na terenie Grudziądza – niewykorzystane dowody przedkrzyżackiej metryki architektury Grudziądza Część II. Oppidum (osiedle, przedzamcze miejskie) – Stare Miasto
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/283588/edition/280810/content
Wg Mieczysława Haftki Krzyżacy zaczęli budować zamek pod konie XIII w.
Zamki krzyżackie w Polsce. Szkice z dziejów, Malbork - Płock 1999, s. 156.
Tamże, na s. 158. W 1277 r. zamek był oblegany przez oddziały Skomanda.
W Roczniku Grudziądzkim, T.21:2013 opublikowany został artykuł Bogusza Wasika Zamek w Lipienku na ziemi chełmińskiej, s. 51 - 74
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/149286/edition/152110/content
Już po początkowej lekturze artykułu wysuwa się pierwszy wniosek. Poza informacją z Kroniki Dusburga o ataku na zamek w 1277 r. przez oddziały Skomanda nie wiadomo nic o tym zamku.
|
Strona artykułu |
Informacja B. Wasika |
Mój komentarz do informacji |
|
53 |
Brak informacji o zamku przed najazdem Prusów w 1277 r. |
|
|
54 |
Informacja o wystawieniu dokumentu o lokacji Grudziądza na zamku w Lipenku w 1291 r. |
Zapis o wystawieniu dokumentu w Lipienku dla Grudziądza Świadkami są brat Johannes komtur ziemski na ziemi chełmińskiej, brat Gunter von Schwarzburgk komtur w Grudziądzu, brat Herman nasz kapelan, brat Girlach, wymienionego komtura ziemskiego kompan, brat Cunrad sagk [mówca ?]i inni nasi bracia Zakonu. Nadano w Lipinkach po narodzeniu Chrystusa MCCXC prime XIV cal. Julii[1]*) |
|
53 - 54 |
Znaleziono ślady osadnictwa z XI i przełomu XI/XII w., ale nie znaleziono śladów drewniano – ziemnej warowni |
Idąc za tokiem rozumowania J. Sasa-Zubrzyckiego z 1916 r. Polacy pod zaborem Pruskim wyrzekli się swojego dziedzictwa kulturowego i budowle murowane na Pomorzu przypisali Krzyżakom. |
|
59 |
Rozmiary cegieł w ścianach bocznych i sklepieniu sa takie same i wynoszą około 8 – 8,5 x 14-14,5 x 28 -28,5 cm. Wielkości te, jak i konstrukcja murów na średniowieczną geneze piwnicy, która została jednak wtórnie dostawiona do muru obwodowego przedzamcza. Sciana północna piwnicy, stanowiąca ten mur obwodowy , wzniesiona jest w całości z kamienia w wątku warstwowym a na wysokości ok. 2 m czytelna jest odsadzka. |
Cegły o takich wymiarach znaleziono w trakcie badań archeologicznych w Grudziądzu, w latach 2006 – 2009. Występują one powszechnie na terenie Grudziądza w najstarszych warstwach budowli kamienno – ceglanych. Por., s. 7 artykułu. https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/227561/edition/226557/content
Są to przeciętne rozmiary cegieł romańskich. |
|
60-61 |
Rysunki rekonstrukcyjne zamku. Przy bramie wjazdowej do zamku baszta. |
Taki układ był na zamku biskupim w Wąbrzeźnie oraz na Zamku Wysokim w Grudziądzu. Wieża Klimek po stronie północnej była przy bramie na dziedziniec . W przypadku Grudziądza, B. Wasik za H. Jacobim przyjął fikcyjny ciąg komunikacyjny z przedzamcza południowego na Zamek Wysoki. H. Jacobi "przestawił" prześwity bram. Usunął główną bramę po stronie wschodniej. Zasugerował główny wjazd od ul. Spichrzowej, od Bramy Wodnej na południu. |
|
72 |
Sugestia, że zamki na planie kwadratu to charakterystyczne dla krzyżackich zamków konwentualnych. |
Krzyżacy nie wymyślili takich zamków. Ich geneza tkwi np. w klasztorach cysterskich. |
Niezrozumiałe jest kwalifikowanie identycznej konstrukcji kamiennej muru w Toruniu na 1 poł. XIII w. a zamek w Lipienku na początek XIV w.
Nie ulega wątpliwości, że datacje budowy zamków w Grudziądzu i Lipienku, wg Bogusza Wasika są kontrowersyjne.
[1]*) T j. 1291, 14 dni przed kalendarzem (pierwszego dnia) miesiąca lipca, więc 18 czerwca.
W nawiązaniu do porównań z innymi zamkami z poza terenu państwa krzyżackiego.
Zamek w Wenecji na planie kwadratu, z identycznym wiązaniem jak w Lipienku i Papowie Biskupim, ma wymiary ok. 33 x 33 m.
Lipienek ma wymiary 39 x 33 m a Papowo 40,3 x 40, 3 m.
Wymiary m.in. za Mieczysławem Haftką.
Jest to nawiązanie do tego wątku:
Średniowieczne strzechy budowlane – linki do artykułów
https://pl.wikipedia.org/wiki/Strzecha_budowlana
Bardzo ważny artykuł dla zrozumienia podobieństw budowli zarówno na terenie Królestwa Polskiego jak i państwa krzyżackiego.
Artykuł Andrzeja Wyrobisza o strzechach budowlanych z 1962 roku
Artykuł o Profesorze Andrzeju Wyrobiszu
O kamieniarstwie:
Ostatni post: Grudziądz Nasz najnowszy członek: Marcelus Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
