Grudziądz

Marek Szajerka Wysłany: 01 Sie 2011 22:07  

Ma, jak najbardziej. Dotyczy terenu jednej jednej z rezydencji kanoników chełmińskich.
Krótkie kalendarium:
Przed 1648 r. rezydencja kanoników chełmińskich. W XVIII w. kolegium jezuickie. W XIX w. seminarium nauczycielskie. Od 1897 r. gmach ratusza.

W XVI w. rezydencję nazywano zamkiem konwentu, natomiast w XVII kamienicą kanonika chełmińskiego. Mimo różnych nazw pod względem funkcji obiekt posiadał cechy zamku, w tym basztę bramną, gdanisko. Po względem rozmiarów jego rozmiary dorównywały skrzydłu południowemu zamku wysokiego z kaplicą. Biorąc pod uwagę fakt, że w świetle źródeł archiwalnych kościół św. Mikołaja jest uchwytny dopiero od 1524 r. i jeszcze w 1667 r. był wykluczony z archprezbiteriatu grudziądzkiego, odpowiednik współczesnych dekanatów, można przyjąć, że mamy do czynienia z nieznanym kompleksem zamkowym, należącym do kanoników chełmińskich.

Opisywany kompleks na początku XX w.

Poniżej moja rekonstrukcja struktury własności na terenie Grudziądza w obrębie murów ok. 1330 r. w świetle dokumentów urzędowych.

W świetle dokumentów nie ma potrzeby robienia nowego wątku. Jest tylko powiększanie wiedzy o zespole zamkowym w Grudziądzu. Możliwe, że przy obecnych pracach ziemnych dowiemy się, że kościół św. Mikołaja, teren kolegium jezuickiego, stajnie przy ul. Kościelnej to też kompleks zamku, tylko należącego do kanoników.

Tak ten opisywany kompleks budowli wygląda na najstarszym zdjęciu Grudziądza z ok. 1879 r.

Tak natomiast na panoramie z lat 30 XIX w. Na uwagę zasługują widoczne jeszcze gotyckie stajnie po lewej stronie, obecnie przy ul. Kościelnej.

Po wczytaniu się w dokumenty źródłowe, nie prace opisowe okazuje się, że w Grudziądzu w XIX w. rozebrano prawie doszczętnie zamek na Górze Zamkowej a pozostałe budowle kompleksu zamkowego przetrwały w mniej lub bardziej przetworzonej formie. Zamek kanoników przeszedł tę samą drogę co wiele obiektów w Polsce, przebudowanych na pałace. Obecne badania mogą wskazać, że kolegium jezuickie powstało na fundamentach średniowiecznego zamku.

Na planie Ratusza z XIX w. zaznaczyłem czerwoną strzałką relikt drogi do Bramy Klasztornej i krzywą czarną drabinką fundament rozebranej w 1715 r. ściany wschodniej Bramy Klasztornej. Fundament z kamieni ma grubość ok 3 m, czyli tyle ile mur wieży Klimek. Kościół powstał sposobem gospodarczym, poprzez połączenie baszty bramnej oraz budynku mieszkalnego. Na znanej panoramie Grudziądza w kościele w Szembruku Brama Klasztorna jest tak potężna, że góruje nad miastem i zamkiem.

ragment fundamentu rozebranej ściany wschodniej Bramy Klasztornej, na całej długości zachowany w podziemiach kościoła.

Marek Szajerka Wysłany: 20 Sie 2011 21:50 

Na temat stajni napisałem artykułu do portalu MM Moje Miasto

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/stajnie-krzyzackie-nad-wisla-miescily-sie-w-spichrzach-407943.html#comment-247771

Grudziądzki zamek okiem Becika, sierpień 2011

Marek Szajerka Wysłany: 18 Paź 2011 10:40  

Prace na Górze Zamkowej

http://www.grudziadz.pl/pl/news/content/2052

http://eprzetargi.org/Ogloszenie/1166646/1/wykonanie-kanalizacji-deszczowej-w-ramach-zadania-rewitalizacja-gory-zamkowej-w-grudziadzu-dzialka-nr-1-2-obreb-45

----------------------------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 13 Lip 2012 20:25  

Po wykopaliskach wiadomo, że widoczny na drugim zdjęciu od dołu, wykonanym przez Becika, rynsztok, to kanał do wylewania wody z kuchni zamkowej. H. Jacobi w swojej pracy zrobił z niego bramę wjazdową.

Marek Szajerka Wysłany: 19 Wrz 2012 9:19  

Poniżej tekst do Biuletynu Koła Miłośników Dziejów Grudziądza.
Artykuł pokazuje, jak np. pomieszczenie I kondygnacji na drugim zdjęciu Becika, ze ścianami o grubości ok 0, 60 m w sprawozdaniu archeologicznym przekształciło się w piwnice o grubości ścian, kontynuacji grubości ściany ze strony południowej, czyli mającą o 3 m grubości i bez okien.

Marek Szajerka

Zamek wysoki w Grudziądzu w świetle źródeł historycznych oraz eksploracji archeologicznej z lat 2006-2009
Opublikowany w 19 tomie Rocznika Grudziądzkiego artykuł, autorstwa archeologów B. Bielińskiej-Majewskiej i M. Majewskiego na temat wstępnych rezultatów badań archeologicznych na terenie zamku wysokiego, wymaga rozwinięcia tematu, jego kontynuacji w postaci artykułu napisanego przez historyka, asystującego badaniom A. J. Pawłowskiego.
W przypadku badań terenu zamku wysokiego na ich wyniki miała wpływ śmierć lipcu 2008 r., je prowadzącego A. J. Pawłowskiego. Autorzy wymienionego artykułu przejęli rozpoczętą eksplorację. Już w samym tytule jest informacja, że obejmuje on stan we wrześniu 2008 r. A. J. Pawłowski faktycznie badania rozpoczął już w 2006 r. W roku następnym badał fundament wieży Klimek pod kątem ustalenia czasu jej powstania. Badania z 2007 r. nie dały jednoznacznej odpowiedzi odnośnie ustalenia czasu budowy wieży. Kontynuacja badań została zaplanowana na rok następny. Tym razem miała to być konfrontacja wyniku badań fundamentu wieży z fundamentami skrzydeł zamku.
W czerwcu 2008 r. A. J. Pawłowski na terenie zamku wysokiego założył dwa wykopy, w celu uchwycenia fundamentów skrzydła południowego zamku. Wykopy zostały wykonane w części wschodniej tego skrzydła. Wynik był pozytywny. Odkryto fundamenty ściany południowej i północnej skrzydła, o porównywalnej grubości ok. 4 m. Trzeci wykop założony został w części północno-wschodniej, gdzie wg badań H. Jacobiego, wykonanych na przełomie 1941/1942 r. powinien być narożnik skrzydeł północnego i wschodniego, o zbliżonej grubości fundamentów, czyli ok. 3-4 m. Wykop ten dał zupełnie inny wynik. Zamiast oczekiwanej kontynuacji fundamentu skrzydła południowego, zachowała się ściana piwniczna z oknem o grubości ok. 0,6 m. Był to znaczący sygnał, że badania H. Jacobiego nie są wiarygodne. Ten fragment ściany piwnicznej nie spełniał wymogów fundamentu czteroskrzydłowego zamku konwentualnego. A. J. Pawłowski zdecydował się na badanie terenu na wschód od domniemanego skrzydła wschodniego, wg planów rekonstrukcyjnych H. Jacobiego. Uzyskał zgodę na wycięcie drzewostanu na tym terenie. Już po śmierci tego archeologa, z tego obszaru usunięto drzewa. Zespół badawczy z I A UMK, który przejął stanowisko archeologiczne z rozpoczętą eksploracją, nie penetrował już tego obszaru pod kątem szukania skrzydeł zamku. Za punkt wyjścia przyjęto wiarygodność planu rekonstrukcyjnego H. Jacobiego. Ma to swoje odbicie w artykule sprawozdawczym B. Bielińskiej-Majewskiej, M. Majewskiego. Nie uwzględniono odkrycia W. Sieradzana z 1997 r., które faktycznie jest przełomem w badaniach na rozplanowaniem zamku wysokiego
Odsłonięcie prawie całego obszaru zamku wysokiego w latach 2007-2009 pokazało, że plany piwnic w pracy H. Jacobiego są w dużej mierze fikcyjne, podobnie jak opisy rzekomej ich eksploracji. Szczególnie dotyczy to części północnej zamku. Pokazują to zdjęcia terenu badań. By to ukazać, trzeba najpierw przeanalizować plany H. Jacobiego, zamieszczone w jego rozprawie doktorskiej, opublikowanej w 1996 r. Dla wiarygodności planów H. Jacobiego istotne są dwa szczegóły. W części północnej, z kanału ściekowego zrobił bramę wjazdową na dziedziniec, natomiast odkopany przez siebie mur o grubości około 0,6 m w części północno-wschodniej, przetworzył na ok. 3-4 m grubości fundament, zamykający linię skrzydła wschodniego. Podobnie potraktował ten fragment zamku M. Majewski. Artykuł archeologów toruńskich, opublikowany w 2011 roku w Roczniku Grudziądzkim, utwierdza w przekonaniu o aktualności badań H. Jacobiego z 1941/42 r. oraz napisanego na ich podstawie artykułu K. Szymańskiego z 1960 r. Wg tych ustaleń zamek wysoki posiadał cztery skrzydła z kaplicą na piętrze skrzydła południowego oraz cylindryczną, wolnostojącą basztą na dziedzińcu.
Celem mojego wystąpienia jest konfrontacja, odkrytych, w zasadzie całkowicie, reliktów fundamentów zamku wysokiego, z planem inwentaryzacyjnym z ok. 1750 r. oraz polskojęzycznymi inwentaryzacjami zamku z 1603 r. i 1739 r. Oryginalne teksty niwelują interpretację tłumaczeń tekstów.
Lustratorzy zamku w 1603 r. i 1739 r. weszli na teren zamku wysokiego od strony południowo-zachodniej, przez tunel bramny. Przed wejściem do skrzydła południowego, po lewej stronie znajdowała się stajnia dla 30 koni.
Po lewej stronie tunelu znajdowały się dwie piwnice. Z tych piwnic było wyjście na ganek gdaniska. Opisane w źródłach piwnice, z wyjściem na ganek gdaniska zostały moim zdaniem odsłonięte w trakcie wykopalisk archeologicznych.
Następnie lustratorzy z 1603 r. i 1739 r. przeszli do części północnej zamku wysokiego.
W 1603 r. była tam kuchnia i mieszkanie piekarza. W tymże roku zawaliło się sklepienie piwnicy przy kuchni. W 1739 r. Nadal tam była kuchnia oraz izba ekonoma. Na planie z połowy XVIII w. brakuje fragmentu zabudowy po stronie północno-wschodniej. Ta luka odpowiada zapewne położeniu odkrytej w l. 2008-2009 piwnicy.
Po lustracji pomieszczeń po stronie północnej, lustratorzy przeszli na stronę wschodnią zamku.
W tym miejscu zaczyna się konflikt badawczy odnośnie lokalizacji kaplicy zamkowej. Wg poglądu zapoczątkowanego przez X. Froelicha w 2 poł. XIX w. kaplica powinna znajdować się na piętrze skrzydła południowego, jego wschodniej części. Zarówno lustrator w 1603 r., jak i w 1739 r. musieli wyjść z ekonomii na zewnątrz, by następnie wejść do kościoła. Taki ciąg komunikacyjny jest naniesiony na plan z połowy XVIII w.
Również, w trakcie wykopów natrafiono poza domniemaną zewnętrzną linią skrzydła wschodniego pozostałości fundamentów, których nie uwzględniono w raporcie archeologicznym.
W 2010 r. w Muzeum zorganizowano wystawę, obrazującą wyniki badań archeologicznych na Górze Zamkowej w l. 2008-2009. W świetle pokazanej wtedy dokumentacji archeologicznej wynika jednoznacznie, że obrys linii wschodniej zamku wysokiego przyjęto wg poglądu H. Jacobiego, nie uwzględniając odkrytych przez siebie fragmentów fundamentów poza ta linią.
Analiza tego planu oraz planu z XVIII w. posiada istotne znaczenie dla poznania rozplanowania zamku wysokiego i rezygnacji z naleciałości stereotypowych, zapoczątkowanych w XIX w.
Porównując ten plan archeologicznych wykopów z planem z XVIII w., można zauważyć, że zrezygnowano faktycznie z badania części wschodniej zamku wysokiego. Skrzydło wschodnie przeniesiono, identycznie, jak to zrobił H. Jacobi, na teren dziedzińca zamkowego.
Już w 2008 r., po śmierci A. J. Pawłowskiego, poza tą wyznaczoną linią wschodnią natrafiono na ok. 3 m grubości fundament, położony pod kątem prostym do ściany wschodniej skrzydła południowego.
W 2009 r., podczas kolejnego sezonu badawczego na tym wschodnim obszarze odkryto kolejne fragmenty budowli, odpowiadające ciągowi komunikacyjnemu, którym szli lustratorzy w 1603 r. oraz 1739 r. oraz budowli, naniesionej na planie z połowy XVIII w. ,. Tych elementów nie ma zaznaczonych na planie reliktów murów, sporządzonym po zakończeniu sezonu archeologicznego w 2009 r. Później też nie wysunięto na ich podstawie wniosków badawczych, co do obrysu zamku wysokiego.
Lustracje zamku z 1603 r. oraz 1739 r. zawierają informacje o fatalnym stanie ganków, w tym prowadzącym do kościoła. Ganki posiadały zadaszenie. Taki stan ganków został potwierdzony podczas badań archeologicznych.
Zgodnie ze stanem wykopalisk inwentarze z 1603 r. i 1739 r. zawierają informację, że z ganku przy kościele było wejście do spiżarni. Wg tych informacji wejście było przy kominie.
W tym miejscu, zgodnie z ciągiem komunikacyjnym, odnotowanym w inwentarzach trzeba wyjaśnić kwestię położenia kaplicy zamkowej, określanej w cytowanych inwentarzach jako kościół. W świetle dotychczasowego śledzenia trasy lustratorów i jej konfrontacji z zachowanymi reliktami murów nie było moim zdaniem sprzeczności. Problem jest z kaplicą. Tradycyjna lokalizacja kaplicy na pierwszym piętrze skrzydła południowego jest sprzeczna z dotychczasowym przemieszczaniem się lustratorów. Przeszli oni przez pomieszczenia skrzydeł zachodniego i północnego, nie weszli jeszcze do skrzydła południowego, na jego piętro a już od dziedzińca weszli na teren kościoła po stronie wschodniej, przy którym była też dzwonnica.
By wyjaśnić te sprzeczności, trzeba podjąć kwestię różnicy poziomów, tak charakterystyczną dla budowli w Grudziądzu, przykłady spichrzy nadwiślańskich oraz dawnego kolegium jezuickiego. Wykopy pokazały, że zamek wysoki względem położenia do gruntu był podobny do usytuowania gmachu kolegium jezuickiego z kościołem. Patrząc na położenie refektarza w d. kolegium, to w odniesieniu do ul. Ratuszowej jest on faktycznie na piętrze, natomiast w odniesieniu do ul. Spichrzowej, jego okna są na parterze. Podobnie było w przypadku położenia kaplicy zamkowej po stronie wschodniej i refektarza w skrzydle południowym. Wchodząc do kaplicy od strony dziedzińca zamkowego, można było bezpośrednio przejść do refektarza. Faktycznie stykała się z refektarzem na piętrze skrzydła południowego, ale nie była częścią tego skrzydła.
Tej kwestii nie brano pod uwagę. Zamek wysoki od strony południowej był piętrowy. Natomiast od strony dziedzińca był parterowy. Nie wzięcie tej kwestii pod uwagę spowodowało moim zdaniem ponadwiekowe problemy z lokalizacją kaplicy zamkowej. Niejako stereotypowo ujęto ją na piętrze skrzydła południowego. Najbliższym przykładem takiego nieregularnego usytuowania kaplicy jest zamek w Pokrzywnie.
Tę kwestię obrazuję przekrój rekonstrukcyjny H. Jacobiego na osi północ południe. H. Jacobi nie uwzględnił ok. 3 m różnicy poziomów między ścianami południową i północną skrzydła południowego.
Po wyjaśnieniu kwestii lokalizacji kaplicy po stronie wschodniej, której teren w świetle przedstawionej argumentacji nie był przedmiotem eksploracji archeologicznej, można przejść do dalszego odtwarzania ciągu komunikacyjnego zamku wysokiego.
Lustrator w 1739 r. odnotował, że za spiżarnią były schody w murze, prowadzące na piętro do sali herbowej. Już na początku sezonu archeologicznego 2008 r. A. J. Pawłowski zdążył przed śmiercią odkryć te drzwi. Archeolodzy z Torunia natomiast uznali, że jest to parapet okienny.
Następną kwestią, wymagającą wyjaśnienia jest sprawa narożnika skrzydła południowego zamku po jego stronie południowo-wschodniej. Wg M. Majewskiego zdecydowanie nie było tam dalszej kontynuacji zakończenia ściany kaplicy zamkowej . M. Majewski potraktował tę kwestię, podobnie jak H. Jacobi.
Inaczej ten fragment zamku jest pokazany na planie inwentaryzacyjnym z poł. XVIII w. W tym miejscu zaznaczono boczne wejście do skrzydła południowego. Takie wejście, moim zdaniem zostało odkryte podczas eksploracji archeologicznej w 2008 r. i nie zostało uwzględnione w raportach badan archeologicznych. Zachowane wejście do skrzydła południowego w narożniku wschodnim było pierwotnie połączone z gdaniskiem w tym miejscu. Zachowanie do naszych czasów wejść do zamku wynikało z logiki jego rozbiórki. Wejścia rozbierano na końcu.
W tym miejscu prezentacji ciągu komunikacyjnego zamku można wyjaśnić przyczynę "zgubienia” kaplicy zamkowej po stronie wschodniej i teoretycznego przeniesienia jej na piętro skrzydła południowego. Teoretyczną lokalizację kaplicy na piętrze skrzydła południowego wprowadzili w latach 90 XIX w. X. Froelich oraz C. Steinbrecht. Jednak źródła historyczne przeczą takiej lokalizacji. Przed 30 czerwca 1795 r., mieszkający na zamku oficer pruski v. Krohne rozebrał dach kaplicy. Rozbiórka dachu kaplicy, bez uszkodzenia pomieszczeń mieszkalnych zamku była niemożliwa, gdyby kaplica była na piętrze skrzydła południowego. Rok później v. Krohne sporządził plan zamku, z którego wynika, że skrzydło południowe jest całe.
Plany zamku wysokiego, wykonane przez v. Krohne w 1796 r., w rzutach poziomym i pionowym, po udokumentowanej źródłowo rozbiórce dachu kaplicy zawierają istotne informacje. W rzucie poziomym długość kaplicy jest zbliżona do długości części wschodniej, mieszkalnej skrzydła południowego i zaznaczone są ściany nośne kaplicy. Natomiast w rzucie pionowym nie ma wschodniej ściany nośnej kaplicy. Część mieszkalna skrzydła południowego jest tu o połowę dłuższa od długości kaplicy.
Ikonograficznym dowodem na to, że kaplica nie była na piętrze skrzydła południowego jest datowana rok 1795 panorama Grudziądza. Na panoramie tej, jej autor z odległości kilkuset metrów, z drugiego brzegu Wisły uchwycił szczegół braku dachu kaplicy i sterczącej jej wschodniej ściany szczytowej. Retusz obrazu z „obciętą” kaplicą po stronie wschodniej automatycznie przesuwa bramę wjazdową w kierunku wschodnim i stawia ją symetrycznie w skali całej budowli od strony południowej. Identyczny efekt położenia centralnego tunelu bramnego można uzyskać po wycięciu kaplicy z planów inwentaryzacyjnych zamku z ok. 1750 r. oraz v. Krohne z 1796 r. Zapewne panorama z 1795 r. była inspiracją dla H. Jacobiego „starszego” do wykonania widoku zamku od strony południowej z centralnie położoną bramą wjazdową
Taki obraz zamku został jeszcze bardziej został podkreślony przez rozprawę doktorską H. Jacobiego, przygotowaną na Politechnice Gdańskiej w czasie II wojny światowej. Następnie został on utrwalony w makiecie zamku, wykonanej w latach 50 XX w., znajdującej się w grudziądzkim muzeum.
Na zamku wysokim archeolodzy natrafili na bardzo grube fundamenty skrzydła południowego, mające nawet ok. 4 m grubości. Było to swego rodzaju zaskoczeniem. A. J. Pawłowski nie zdążył tego wyjaśnić, natomiast kontynuatorzy badań po śmierci poprzednika nie podjęli tego wątku.
Odpowiedź na to zagadnienie jest moim zdaniem na zamku bytowskim. Podobnie jak w Grudziądzu fundament był wspólny dla ściany skrzydła i ganku.
Na zamku krzyżackim w Toruniu krużganki zbudowano w późniejszej fazie budowy. W związku z tym ściany posiadają tam cieńsze fundamenty. Reliktem ganku w murze jest fragment ściany w narożniku południowo-wschodnim, mylnie określanym, jako fragment kaplicy.
Pozostałością po ganku w murze lub posadzce jest także odsadzka po zewnętrznej stronie wschodniej ściany skrzydła południowego. Podobne odsadzki zachowały się w innych pomieszczeniach zamku, w tym w piwnicy skrzydła południowego.
Wyprostowano również linię ściany północnej skrzydła południowego. Wg planu inwentaryzacyjnego z poł. XVIII w. linię prostą i kąt prosty ze ścianą wschodnią miała ściana południowa. Natomiast linia ściany północnej posiadała kąt rozwarty oraz od strony poszczególne pomieszczenia nie były na jednej linii. To pokazały wykopy archeologiczne. Wygląda to tak, jakby poszczególne pomieszczenia były budowane w różnym okresie. Przypuszczalnie ściana od strony dziedzińca pochodzi z pierwotnego zamku, natomiast jednolita ściana południowa jest z okresu krzyżackiego, z 2 poł. XIII w. Gruz budowlany pod ścianą kaplicy zamkowej świadczy o takim etapie rozbudowy zamku. Budowę kaplicy zamkowej ukończono w 1299 r.

Marek Szajerka Wysłany: 16 Paź 2012 10:53

Poniżej link do mojego artykułu o wyposażeniu kaplicy zamkowej:

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/szczatki-na-gorze-zamkowej-relikt-pochowku-czy-ukryte-relikwie

Marek Szajerka Wysłany: 19 Lis 2012 11:49  

W nawiązaniu do postu o wykopaliskach w Papowie Biskupim z 18 listopada 2012 r.:

M.in. to zdanie:

"Toruńscy archeolodzy ustalili również, że wytworem wyobraźni Conrada Steinbrechta okazała się także fosa szerokości 20 metrów, która miała być między domem konwentu a przedzamczem. Analiza stratygrafii w tym rejonie wykazała, że fosy nigdy tam nie było. "

Ten sam archeolog B. Wasik, w przypadku Grudziądza, jako autor podrozdziału 3.2. Zabudowa zamku górnego i przedzamczy na podstawie źródeł pisanych i ikonograficznych z XVI -XVIII w., s.57-71, w pracy zbiorowej pod red. M. Wiewióry, pt.: Zamek w Grudziądzu w świetle badań archeologiczno-architektonicznych. Studia i materiały. Toruń 2012, wprowadził lub utrwalił wiele elementów fikcyjnych w przypadku zamku grudziądzkiego.
Jest on autorem planów rekonstrukcyjnych i inwentaryzacyjnych w tej publikacji.
Przykładowo s. 54. Ryc. 59. Plan zamku i przedzamczy - stan z ok. 1600 r.
Na planie tym strona wschodnia zamku wysokiego w świetle odkrytych reliktów murów jest fikcyjna. Autor planu mur o grubości ok. 3,5 m pociągnął na całą długość strony wschodniej a w części północno-wschodniej ma faktycznie tylko ok. 0,7 m. Na tym planie uznał oraz w tekście, że cembrowina studni była kwadratowa a faktycznie jest zachowana okrągła pochodzi ze średniowiecza a nie jest rekonstrukcją z XIX w.
s.69. Ryc. 67. Zamek w Grudziądzu. Próba rekonstrukcji zabudowy na przełomie XVI i XVII w.
W legendzie pod numerami 11 12 przestawił światło bramy z kierunku wschód-zachód na kierunek północ-południe, za H. Jacobim.
s. 70, ryc. 68.Próba rekonstrukcji kondygnacji piwnic w czasach nowożytnych oraz ryc. 69. Próba rekonstrukcji rozplanowania pomieszczeń parteru zamku górnego w czasach nowożytnych nie zgadza się z zachowanymi reliktami murów oraz pozostałościami okien i drzwi.
Archeolog ten mając do dyspozycji odkryty w 1997 r. plan inwentaryzacyjny zamku, zawierający w legendzie również siatkę pomiarową odrzucił ten plan, jako mało wiarygodny a przyjął, że bardziej wiarygodny jest plan rekonstrukcyjny H. Jacobiego z lat ok. 1941-1943. W celu uwiarygodnienia tego planu dokonał np. wspomnianego już pogrubienia muru w części północno-wschodniej o ok. 3 m.
Można się o tym przekonać, studiując plany na s. 365-368.

W przypadku Papowa w artykule jest zarzut fikcji w publikacjach C. Steinbrechta natomiast w przypadku Grudziądza, odnośnie rozplanowania zamku wysokiego stało się to samo, ale w XXI w.

Marek Szajerka Wysłany: 12 Maj 2013 14:41

Praca o zamku w Grudziądzu

Na lokalnym forum MM Moje Miasto Grudziądz w odcinkach postanowiłem opublikować swoją pracę pt.: Zamek w Grudziądzu:

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc1

Zasadniczo treść tej pracy jest znana użytkownikom tego portalu. W zapoczątkowanej publikacji, tak jak w książkach naukowych jest dołączony aparat przypisów.

--------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 20 Maj 2013 13:54 

Kolejny odcinek na MM Moje Miasto

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-3

--------------------------------------------------- 

Marek Szajerka Wysłany: 28 Maj 2013 20:41 

kolejne odcinki pracy Zamek w Grudziądzu (4 i 5)

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-4

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-5

--------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 05 Cze 2013 16:22  

6 odcinek pracy Zamek w Grudziądzu

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-6

oraz taka ciekawostka z kościołami Świętego Ducha oraz św. Jerzego

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/spor-o-czas-trwania-mszy-w-sredniowiecznym-grudziadzu

W przypadku Grudziądza, szpital Św. Ducha był w obrębie murów obronnych, inaczej jak w tym artykule o szpitalach średniowiecznych

http://histmag.org/Biedak-w-sredniowiecznym-przytulku-3056

-------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 11 Cze 2013 19:21  

Kolejny 7 odcinek mojej pracy "Zamek w Grudziądzu"

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-7

-------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 14 Cze 2013 17:45  

Odc. 8. W nim też od dwóch równoległych rowach granicznych miasta i zamku, położonych na wschód od murów obronnych miasta wg stanu z 1756 r., z tym, że fosa miejska jest zewnętrzna a zamkowa wewnętrzna.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-8

--------------------------------------------------------

Marek Szajerka  Wysłany: 22 Cze 2013 17:40  

Odcinek 9 mojej pracy Zamek w Grudziądzu

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-9

---------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 30 Cze 2013 15:43 

Odcinek 10 pracy Zamek w Grudziądzu oraz nowe odkrycie źródłowe na oryginalnej mapie zamku z ok. 1750 r.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc10

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/sensacyjne-odkrycie-nauczyciela-zespolu-szkol-budowlanych-i-plastycznych

--------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 03 Lip 2013 12:11  

Odcinek 11 a w nim konfrontacja źródeł ikonograficznych i opisowych, z których moim zdaniem wynika, że wieżę Klimek częściowo rozebrano w 1776 r.

W następnym 12 odcinku będzie informacja o tym, że w latach 90 XIX w. niemieccy badacze X. Froelich oraz C. Steinbercht uważali, iż zamek grudziądzki z kamienia zaczęli już murować przed Krzyżakami Polacy.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc11

--------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 05 Lip 2013 11:10 

kolejne odcinki mojej pracy "Zamek w Grudziądzu" 12 i 13

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc12

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc13

--------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 22 Lip 2013 9:24

Odcinek 14 pracy Zamek w Grudziądzu, rozdział szósty.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc14

-----------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 22 Lip 2013 15:16 

Jest już również odcinek 15.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-15

---------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 23 Lip 2013 11:26

Odc.16.
http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-lista-proboszczow-odc-16

---------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 24 Lip 2013 11:08  

Odc.17
http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-17

--------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 26 Lip 2013 17:09

Odc.18. pracy "Zamek w Grudziądzu". W odcinku tym poruszyłem również kwestię datacji w oparciu o wątki murów ceglanych.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-18

----------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 30 Lip 2013 16:12 

Nie wszystko zostało stracone po zamku a raczej zamkach w Grudziądzu . Na terenie obecnego Grudziądza można zobaczyć nadal sklepienia, jakie występowały na zamku wysokim. Jest również bryła budowli w skali 1:1, odpowiadająca rozmiarowi skrzydła południowego i kaplicy zamku wysokiego.

Link do odcinka 19

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-19

Na planie rekonstrukcyjnym Hansa Jacobiego z l. 1941-43 naniosłem położenie rezydencji kanoników chełmińskich. H. Jacobi na swoim planie uznał budynek dawnej plebanii kościoła św. Mikołaja, od 1714 r. nawy kościoła kolegium jezuickiego, za obiekt średniowieczny. Moje oznaczenia na planie niżej.

Połączenie zamku z miastem wg H. Jacobiego.

Plan H. Jacobiego z zaznaczona przeze mnie rezydencją (zamkiem) kanoników chełmińskich.

Zmieniłem szerokość zamku wysokiego o rozmiary kaplicy zamkowej. Stoję na stanowisku, że kaplica była poza murami skrzydła południowego. Zarówno w przypadku zamku wysokiego oraz kanoników chełmińskich od strony zachodniej nie naniosłem gdanisk. Gdaniska od strony Wisły były rozmieszczone symetrycznie, w odległości plus minus 200 m od siebie, gdanisko zamku wysokiego, gdanisko rezydencji kanoników oraz przy Bramie Wodnej, k. spichrza zamkowego, po stronie południowej.

Marek Szajerka Wysłany: 31 Lip 2013 14:47 

Zamek w Grudziądzu, odc. 20

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-20

----------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 04 Sie 2013 20:52  

Odcinek 21 pracy Zamek w Grudziądzu

Szczególnie też polecam Państwu analizę informacji na planie katastralnym z 1772 roku, podanych w formie kodu kreskowego. W latach 60-80 XX w. kodem kreskowym na tym planie się nie zajmowano.Najbardziej istotny był rozmiar parceli.
http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-21-odcinek-specjalny-do-rozdzialu-vii

----------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 07 Sie 2013 16:08 

Odcinek 22. pracy" Zamek w Grudziądzu"
Odcinek rozpoczyna publikację rozdziału ósmego, w którym analizuję kwartał południowo-zachodni Grudziądza pod kątem lokacji tam zamku na pocz. 1 połowy XIII w.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-22#comment-407481

----------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 10 Sie 2013 14:38 

Odcinek 23 a w nim przykład, jak "poprawiono" po 1945 roku wyjazd z Bramy Wodnej.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-23

------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 14 Sie 2013 13:08 

Odcinek 24. W nim jest też informacja o najstarszym murowanym, dawnym obiekcie sakralnym w Grudziądzu, kaplicy św. Michała Archanioła.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-24

-----------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 18 Sie 2013 14:16 

Odcinek 25 zawiera informacje o badaniach archeologicznych na dziedzińcu Muzeum, w kwartale południowo-zachodnim Starego Miasta.
W pracy zbiorowej "120 lat Muzeum w Grudziądzu" z 2004 r. jest na s. 202 skromna informacja tabelaryczna: "Grudziądz -miasto (dziedziniec Muzeum) (osadnictwo -XIV w. do do XVIII/XIX w.) / 2000/ M. Kurzyńska; w badaniach uczestniczyła W. Pacuszka/".
Po datacji artefaktów widać, że jest ona asekuracyjna, dostosowana do obowiązującego poglądu, że budownictwo murowane na tym obszarze mogło się pojawić dopiero po 1291 r., po wystawieniu dokumentu lokacyjnego na prawie chełmińskim. Nie bierze się jednak pod uwagę, że opis topograficzny w tym dokumencie odpowiada innemu terenowi.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-25

------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 20 Sie 2013 10:52

Odcinek 26 o młynach zamkowych.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc26

--------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 21 Sie 2013 10:53 

Kompleks zamkowy w Grudziądzu na tle zamków w Pokrzywnie, Rogóźnie i Człuchowie.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-27

----------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 23 Sie 2013 8:35 

Publikacja pracy Zamek w Grudziądzu dobiegła zasadniczo do końca. Pozostały jeszcze dwa odcinki bibliografii. W pracy tej pokazałem, iż obszar Grudziądza w obrębie murów to wg dokumentów prawa własności dosłownie jest teren średniowiecznego, kilkuczłonowego zamku. Założenie błędnej tezy w 1868 r., że jest to obszar miasta lokowanego w l. 1290-1291, spowodowało, że tego zamku nie można było z dokumentów odczytać.
Lokacja miasta była na innym terenie. To miasto nie posiadało murów obronnych, było otoczone fosą i wałami. Murowana była tylko brama we wale. Teren otaczający miasto był bagnisty, mieszkańców ok. 600-800 w średniowieczu. Stąd, nie było ich stać na postawienie murów obronnych. W razie zagrożenia mogli się schronić w dzierżawionej od Krzyżaków części zamku.
W XX w., w pracach badawczych nad dziejami średniowiecznego i nowożytnego Grudziądza, jego zagospodarowaniem przestrzennym, na pierwszym miejscu stawiano analogię do innych miast, (Torunia, Chełmna, Radzynia). Najbardziej trudną sprawą były spichrze nadwiślańskie. Są to spichrze typu klasztornego. Nie mają one odpowiednika w spichrzach mieszczańskich, w związku z tym uznano je za anomalię w budownictwie mieszczańskim i zakwalifikowano, jako unikat w skali ogólnopolskiej i europejskiej.

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-28

------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 27 Sie 2013 11:17  

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc29-bibliografia-cz1

http://www.mmgrudziadz.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-30-bibliografia-cz-2

-----------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 29 Paź 2013 9:31  

Miasto ogłosiło przetarg na rewitalizacje Góry Zamkowej.

http://grudziadz.pl/pl/news/content/5283

-----------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 22 Lis 2013 15:40  

Przetarg na rewitalizacje Góry Zamkowej

http://grudziadz.pl/pl/news/content/5399

------------------------------------------------------

Marek Szajerka Wysłany: 06 Gru 2013 15:08  

Sfinalizowanie umowy na rewitalizację Góry Zamkowej

http://grudziadz.pl/pl/news/content/5483

carrollus Wysłany: 07 Gru 2013 19:53  

Jezus Maria.. kolejna pseudo odbudowa. Ja się pytam po ch**a.. Wiadomo kiedy zaczną się prace, żeby zobaczyć ruiny jeszcze takimi jakimi są?

czcibor Wysłany: 03 Sty 2014 15:38 

Za późno. Tak to wyglądało w drugi dzień świąt.
(Od)budowa już trwa.
Ciekawe jedynie są odkopane fundamenty, ale choć płot był niewysoki to kamera miejskiego monitoringu mnie skutecznie mnie zniechęciła do bliższego podejścia i zbadania tematu.

I kolejna partia zdjęć (ponieważ jest jakieś ograniczenie do 3 sztuk na wpis).
Zdjęcia nie są piękne a jeszcze padało...

Marek Szajerka Wysłany: 17 Sty 2014 22:11

W zasadzie, to co widać z daleka w przypadku Klimka to jest część, która była w średniowieczu pod ziemią. Badania ś.p. dr. A. Pawłowskiego w 2007 r. wykazały, że obecnie fundament od strony południowej zalega ok. 2,85 m poniżej poziomu gruntu. Natomiast po odkopaniu obecnie części północnej jest on jeszcze płytszy. To co widać od północy został obniżony w 2007 r. Klimka zbudowano na calcu, bez kopania fundamentów. Po wykonaniu fundamentu został on przysypany. Dawny cokół fundamentu jest obecnie ok. 1,5-2 m powyżej poziomu gruntu.

Marek Szajerka Wysłany: 05 Lut 2014 10:04  

Stajnie średniowieczne w Grudziądu

W styczniu b.r. miałem prelekcję na temat stajni średniowiecznych w Grudziądzu, w tym krzyżackich.

http://kmdg.grudziadz.pl/publikacje/biuletyny/numer/4.379/

Marek Szajerka Wysłany: 11 Lut 2014 23:18  

Chciałbym tu dokończyć kwestię calca przy wieży Klimek. Kwestia ta wyszła na portalu Zamki w Polsce. Forum Miłośników Zamków. Jest to portal znany aktywnym użytkownikom tego Portalu. Przypuszczam, że właśnie Ci stali użytkownicy może chcieliby poznać głębiej tę kwestię. Ze znanych Im przyczyn na tamtym portalu tego wątku a także innych zagadnień związanych z tematem Grudziądza podejmować nie można.
Jako emerytowanemu nauczycielowi historii, który miał zaledwie 1 semestr z archeologii na studiach (ćwiczenia i wykłady zakończone egzaminem), nie przyszło mi do głowy, że będę bronił kompetencji zmarłych i żyjących profesorów archeologii, doktora archeologii. Brzmi to paradoksalnie, ale skoro na Internecie magister archeologii, pracownik jednej z państwowych uczelni stwierdził, że archeolodzy badający Górę Zamkową w Grudziądzu, do roku 2007 włącznie nie potrafili rozpoznać calca, czyli warstwy nietkniętej ręką człowieka.
Kwestia w skrócie wygląda następująco. Badający w 2007 r. fundament Klimka dr A.J. Pawłowski doszedł do wniosku, że fundament wybudowano na powierzchni, tylko wcześniej wykopano dół o głębokości 10 cm, dla stopy fundamentowej. Następnie, po wymurowaniu fundamentu, został on przysypany.
Szczegóły są we fragmencie sprawozdania A. J. Pawłowskiego, z 2007 r.
Fragment ze strony Społecznego Komitetu Odbudowy Klimka:
http://www.klimek.grudziadz.com.pl/pdf/pawlowski2007.pdf
Wspomniany mgr archeologii uznał, że jest to niemożliwe. Zakwestionował też wynik badań prof. Andrzeja Koli, z 1992 r. Uznał, że ten profesor też nie rozpoznał calca w trakcie badań na Górze Zamkowej a badania trwały cały miesiąc.
Sylwetki naukowców, których wyniki w sprawie rozpoznania calca zostały przez tego archeologa zakwestionowane:
Dr Antoni J. Pawłowski
http://kwidzynopedia.pl/index.php?title=Antoni_Paw%C5%82owski
Prof. Andrzej Kola
http://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Kola

Teraz mogę przejść do wyjaśnienia kwestii, dlaczego Ci naukowcy się nie mylili. Odpowiedź nadeszła w nieoczekiwanym momencie, po ok. 4 latach od opuszczenia przez archeologów Góry Zamkowej, zakończenia eksploracji badawczej.
Pod koniec 2013 r. przystąpiono do odbudowy wieży Klimek, odkopano prawie cały fundament kamienny. Po odkopaniu okazało się, że po stronie północnej jest on płytszy. Po stronie południowej jest na głębokości ok. 2,80 m poniżej obecnego poziomu gruntu. Dr A.J. Pawłowski zrobił wykop po stronie północnej o szerokości 2,5 m i długości 5 m. Stwierdził, że calec podnosi się na północ. Jeśli tę informację połączymy z informacją z 2013 r. o obniżaniu się fundamentu od strony południowej, to okazuje się, że stopę fundamentową wykonano w naturalnej rynnie, na pofałdowanym wzgórzu. Ta naturalna rynna zapewne posiadała szerokość ok. 15-20 m.
Tę sytuację przedstawia zrobiony przeze mnie szkic. Zielona linia to calec.
I. Faza. Pofałdowane zbocze, bez żadnej zabudowy.
II. Faza. W naturalnej rynnie wykonano stopę fundamentową, na głębokość 10 cm.
III. Faza. Wymurowano na powierzchni fundament wieży, tak część kamienną, jak i ceglaną.
IV. Faza. Ziemia wybrana w trakcie budowy piwnicy skrzydła południowego posłużyła do zasypania fundamentu wieży.

W konsekwencji, po wybudowaniu skrzydła południowego, od strony dziedzińca były dwie kondygnacje pod ziemią. Natomiast patrząc na to skrzydło od strony fasady południowej, jedną kondygnację podziemną.
Tej sytuacji się nie uwzględnia, ponieważ za modele analogiczne bierze się zamki w Rogóźnie, Gniewie, Radzyniu Chełmińskim i oczywiście Toruniu, gdzie jest jedna kondygnacja podziemna i kondygnacje naziemne. Wyklucza się realia architektury średniowiecznej Grudziądza. Mam tu na myśli np. spichrze nadwiślańskie, których wysokość dochodzi do 20 m a od strony miasta posiadają jedną kondygnację, a od strony Wisły 4-5 kondygnacji pod ziemią, patrząc od strony miasta.
Modelem w skali 1:1 dla skrzydła południowego Zamku Wysokiego jest skrzydło południowe d. kolegium jezuickiego. Punktem odniesienia będzie tu refektarz kolegium. Gdy patrzymy na poziom refektarza od strony południowej, jest na I piętrze a gdy patrzymy na niego od strony północnej, jest na parterze. Tak jest tam różnica poziomów.
W podsumowaniu mogę napisać, że niepotrzebnie i krzywdząco ten archeolog zarzucił błąd swoim poprzednikom w tak fundamentalnej dla każdego archeologa kwestii, jak umiejętność rozpoznania calca.
W tej naturalnej rynnie znalazła się też studnia. Dlatego jej ceglana cembrowina dochodzi do głębokości ok. 3 m, dalej jest cembrowina kamienna. Studnię w 1889 r. odkopano do pierwotnej głębokości ok. 50 m. Po 1945 r. ponownie zasypano i ma głębokość ok. 22 m. Także w tej rynnie jest pomieszczenie I kondygnacji, w części północno-wschodniej.
Gdy o tych grudziądzkich realiach piszę w Internecie, to niektóre osoby podnoszą internetowy wrzask. Zauważyłem natomiast jedno, że żaden z kompetentnych naukowców, w kwestii zamku grudziądzkiego, nie jest skory do opublikowania drukiem recenzji moich artykułów, które wyszły drukiem. Spotykam się tylko z krytyką szeptaną, kuluarową i brutalną, nawet ordynarną nagonką w Internecie, na różnych portalach.
Z portali, na których pisuję, pod względem sympatycznej atmosfery, ten jest dla mnie jednym z najbardziej przyjemnych, że się chce na nim pisać.

Za stworzenie takiej atmosfery serdecznie Panu Administratorowi dziękuję.

Obrazy:
!. Fazy budowy fundamentu wieży Klimek. Szkic poglądowy. Zielona linia, to umownie linia calca. Faza IV obrazuje zasypanie wymurowanego na powierzchni fundamentu ziemia wybraną z dołu pod piwnice skrzydła południowego.

Natomiast zdjęcia pokazują odsłonięty na przełomie 2013/14 r. kamienny fundament Klimka. Zdjęcia wykonałem 10.02.14 r. Z uwagi na ograniczenia ilości zdjęć w następnych dwóch postach dam same zdjęcia fundamentu.

Marek Szajerka Wysłany: 11 Lut 2014 23:23  

Zdjęcia fundamentu Klimka. Rozpoczęła się jego odbudowa.

Marek Szajerka Wysłany: 12 Lut 2014 10:19  

Podaje Państwo dodatkowe informacje, co do obecnego przechyłu stopy fundamentowej wieży Klimek. Jakie są jej podręcznikowe przyczyny. Wyjaśnienie tej kwestii jest w podręczniku Wacława Żenczykowskiego, Budownictwo ogólne, T.1/1. Elementy i konstrukcje budowlane. Warszawa 1990, wyd. 8.
Rozdział 2. Posadowienie budynków. s.41-45.
2. 1. Wiadomości ogólne.
2.1.2. Głębokość posadowienia budowli
2.1.3.Dylatacje

Fundament wieży Klimek, jego obecne położenie jest dosłownie podręcznikowym przykładem procesu osiadania fundamentu, opisanego w podręczniku prof. dr. inż. Wacława Żenczykowskiego.
Z tego podręcznika skorzystałem przy pisaniu mojego artykułu o gdaniskach, (Rocznik Grudziądzki, T.17: 2007, s. 74-75).
Poniżej ten fragment z mojego artykułu:
-----------------------------------------------------------------------------

Odrębnym zagadnieniem, nie związanym bezpośrednio z tematem artykułu, jest geneza obecnego ukształtowanie terenu na linii spichrzy. Obecne ukształtowanie terenu przeczy możliwości istnienia tam wcześniej bram i furt miejskich, aczkolwiek są one oznaczone na historycznych planach miasta z XVII i XVIII w. Na obecne ukształtowanie terenu miał wpływ proces wypierania gruntu przez posadowione budowle od XIII w. aż do czasów nam współczesnych (ryc.5) . Jednym z najlepszych przykładów na występowanie tego zjawiska w Grudziądzu jest kamienica przy ul. Murowej 28, zbudowana na przełomie XIX/XX w., gdzie jako fundament wykorzystano mur obronny z blankami i przyporami, obecnie poniżej poziomu ulicy.

Ryc. 5. Proces wypierania gruntu przez fundamenty budowli wg W. Żenczykowskiego.

Warto zwrócić uwagę na rysunek b, wskazujący, że budynek może się w następstwie procesu wypierania gruntu przez fundamenty znaleźć nawet poniżej poziomu gruntu. Widoczne na rysunkach ukształtowanie terenu możemy zaobserwować na linii spichrzy. W przypadku Grudziądza tez występują różnice poziomów.
To zjawisko spowodowało, że np. W. Sieradzan nie mógł odnaleźć bram od strony Wisły. Badacz ten w 1997 r. napisał: Układ przestrzenny Grudziądza różni się więc w znaczny sposób od systemu typowego dla wielu miast hanzeatyckich, a zwłaszcza portowych, w których występowała jedna długa ulica i szeroka ulica równoległa do rzeki oraz prostopadłe do niej ulice biegnące do nabrzeża. Grudziądz miał bowiem większą liczb, ale stosunkowo wąskich ulic równoległych do rzeki, a jego położenie na wysokiej skarpie wiślanej spowodowało, że nie było bram miejskich od strony zachodniej.

Marek Szajerka Wysłany: 06 Mar 2014 20:36

Prace budowlane na Górze Zamkowej

Marek Szajerka Wysłany: 28 Kwi 2014 21:16

Na Zamku Wysokim zaszła konieczność dodatkowych badań archeologicznych przy tunelu bramnym w skrzydle południowym. Okazało się, że zachował się prawdopodobnie negatyw sklepienia ganku piwnicznego. Z tego by wynikało, że tak, jak wielokrotnie pisałem tu na forum a na innym, pokrewnie forum zostałem za to wydalony, precyzyjnym jest plan zamku z ok 1750 r, opublikowany w 1997 r. Plan ten różni się od planu rekonstrukcyjnego H. Jacobiego, z l. 1941/42.

Planowane jest zbadanie i wyeksponowanie tunelu bramnego w skrzydle południowym.

Pozostałości piwnicy od strony wschodniej tunelu bramowego.

Fragment fundamentu zachodnie tunelu bramnego.
 

Negatyw zapewne sklepienia ganku piwnicznego po stronie południowo-zachodniej tunelu bramnego.

Marek Szajerka Wysłany: 06 Maj 2014 16:56 

Jeśli ktoś z Państwa będzie przejeżdżał k. Grudziądza, warto pójść na Górę Zamkową. Odsłonięty został obecnie nieznany fragment muru od strony południowo-zachodniej. Nikt go wcześniej nie badał. Robi wrażenie, jest to najprawdopodobniej część tej najstarszej części Zamku Wysokiego, która się osunęła w 1388 r.