Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
wieś w powiecie chełmińskim, w gminie Chełmno
We wsi znajduje się wczesnośredniowieczny gród, który może być uznany za jeden z najważniejszych ośrodków administracyjno–gospodarczych Polski czasów Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Cały zespół osadniczy o powierzchni 15 ha usytuowany jest na wysokiej krawędzi doliny Wisły, bezpośrednio przy Górze św. Wawrzyńca, stanowiącej pozostałość po grodzie łużyckim. W 2 połowie X wieku miejsce to przejęli Piastowie w trakcie podboju Pomorza Nadwiślańskiego. Utworzono tu ośrodek władzy politycznej i kościelnej typu sedes regni principalis. Na początku XI wieku rozpoczęto budowę fortyfikacji grodowych oraz murowanej świątyni chrześcijańskiej.
W I połowie XIII w. teren został w znacznym stopniu wyludniony. Wiązać to należy przede wszystkim z lokacją miasta w 1233 r. na terenie dzisiejszego Starogrodu. W latach 40. tego stulecia przy Górze św. Wawrzyńca powstała niewielka strażnica krzyżacka zwana Potterberg.
Gród w Kałdusie wzniesiono na szerokim cyplu wysoczyzny. Obiekt był dwuczłonowy i zajmował powierzchnię 27000m/kw. (źr: http://www.archeologia.umk.pl)
Poniżej zespół osadniczy w Kałdusie, st.1-cmentarzysko, st.2-osada, st.3-grodzisko, st.4-cmentarzysko
Plan bazyliki romańskiej z I połowy XIw. z zachowanymi partiami ścian
obwodowych oraz rowów fundamentowych odkrytych na grodzisku
rekonstrukcja bazyliki na grodzisku
------------------------------------
Czego oni tam jeszcze szukają? Badania archeologiczne w Kałdusie
Już po raz czternasty toruńscy archeolodzy rozpoczęli badania Góry św. Wawrzyńca i wsi Kałdus. Co znajdą tym razem?
Kałdus to istna mieszanka kultur. Na przestrzeni wieloletnich badań archeolodzy odkryli tu mnóstwo wartościowych znalezisk. Chociażby ślady wczesnoromańskiej bazyliki z XII w., czy pozostałości po kulturze Wikingów w postaci komór grobowych. am też były odprawiane pogańskie obrzędy, podczas których składano w ofierze zwierzęta.
Chociaż wydawałoby się, że wszystko co miało zostać odkryte w tym miejscu dawno już odkryte zostało, archeolodzy wciąż wracają w okolice Góry św. Wawrzyńca. Po raz czternasty zawitali tu badacze z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika W Toruniu. Będą prowadzić prace przez kolejne sześć tygodni. Wystawę złożoną z ich dotychczasowych zbiorów można cały czas podziwiać na golubskim zamku.
(Fot. strona miasta)
na wikimapie
http://wikimapia.org/#lat=53.3279512&lon=18.3823586&z=16&l=28&m=h
karla Wysłany: 16 Gru 2009 15:46
czcibor Wysłany: 02 Lip 2011 11:29
Kałdus.
Góra Św. Wawrzyńca.
Majdan grodu (wał zniwelowany, widać zaledwie delikatną różnice poziomów - widok od strony podgrodzia).
Wykopaliska.
relikty bazyliki są jakoś wyeksponowane?
czcibor Wysłany: 02 Lip 2011 12:10
Niestety nie.
Ebook do ściągnięci - 7 tom Mons Sancti Laurenti:
http://www.epnp.pl/ebook/stan_biologiczny_i_warunki_zycia_ludnosci_in_culmine_na_pomorzu_nadwislanskim_x__xiii
giekaa Wysłany: 02 Maj 2017 22:17
Marzec' 2013
W przypadku Kałdusa nadal nie ma jednoznacznej odpowiedzi na przyczynę przerwania prac budowlanych w XII w.
Projekt badawczy UMK na lat 2023 - 27
https://omega.umk.pl/info/projectmain/63c1488efaf716593e691bbe
Ciekawe jest końcówka tego artykułu:
Góra św. Wawrzyńca wciąż kryje wiele tajemnic. Archeolodzy nie mają wątpliwości, że dalsze badania mogą przynieść kolejne przełomowe odkrycia. "To stanowisko jest wyjątkowe. Z jednej strony mamy ślady człowieka sprzed kilku tysięcy lat, z drugiej – pozostałości z czasów historycznych. W archeologii mówimy o takich miejscach jako o »terra incognita«"– podsumowuje dr Kaźmierczak.
Identycznego sformułowania użyła archeolog dr Krystyna Białoskórska w przypadku Grudziądza w 1998 r., podczas II ogólnopolskiej sesji naukowej Grudziądz Miastem Chrystiana. Dr K. Białosórska była badaczką architektury romańskiej.
https://www.turystyka.torun.pl/art/723/gora-sw-wawrzynca.html
https://www.turystyka.torun.pl/art/723/gora-sw-wawrzynca.html
Zaryzykuję tezą, że ma to związek z budową rezydencji biskupa misyjnego Prus św. Chrystiana w Grudziądzu, konkretnie w widłach Osy, na terenie Pomezanii.
W latach 60. XII w. książę piastowski Bolesław Kędzierzawy podporządkował na zasadzie trybutu część ziemi Prusów.
W pierwszej redakcji przywileju lokacyjnego dla Chełmna i Torunia nie ma określonej precyzyjnie granicy północnej dóbr miejskich Chełmna. W odnowionym przywileju granica miejska Chełmna jest sprecyzowana na Jeziorze Rządz. Z przywileju lokacyjnego Grudziądza, redakcje z XV w. (potwierdzenia wcześniejszych dokumentów), wiadomo, że tam przebiegały granice miejskie Chełmna i Grudziądza.
Krzyżacy lokowali te miasta, gdy biskup pruski był niewoli sambijskiej.
Zasadniczo do biogramu biskupa Chrystiana nie powinno być zastrzeżeń w haśle W Wikipedii:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Chrystian_z_Oliwy
Krzyżacy zagarnęli jego gród. Dlatego zapewne w pierwszej wersji granica północna posiadłości miejskich Chełmna nie jest precyzyjna.
Po wypuszczeniu biskupa Chrystiana z niewoli Chełmno traci połowę uposażenia i parafia również.
Miasto redukcja z 80 łanów do 40 łanów a parafia z 8 łanów do 4 łanów. Nie jest zapewne przypadkiem, że 1664 r. zachował się ślad po dokumencie miejskim dla Grudziądza z 1240 r.
Trzy podmioty: Chełmno Toruń i podmiot X posiadają równe uposażenia: 40 łanów dla miast i 4 łany dla parafii.
Jest jeszcze jedna ciekawa sprawa. W odnowionym przywileju lokacyjnym dla Chełmna widoczna jest obawa o utratę statusu stołeczności Chełmna.
Zapewne, gdyby nie fałszywa teza X. Froelicha o fikcyjnym miniaturowym Grudziądzu, obawy mieszczan chełmińskich o ewentualne nowe konkurencyjne miasto byłyby już wyjaśnione dziesiątki lat temu.
W dzisiejszym tego słowa znaczeniu podział Grudziądza w 1255 r. między Krzyżakami a biskupem Chełmińskim był aktem politycznym z konsekwencjami gospodarczymi, który miał zapewnić prawna stołeczność Chełmna.
Mieszczanie chełmińscy naocznie widzieli, że budowa rezydencji biskupa misyjnego Prus w Grudziądzu miała związek z porzuceniem placu budowy w Kałdusie.
Ostatni post: Grudziądz Nasz najnowszy członek: Boromeu Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
