Kurzętnik

Na przełomie XIII XIV wieku wznieśli kanonicy chełmińscy na górze zwanej Kurnik (wysokość 142 m n.p.m. i 63 m w stosunku do doliny Drwęcy) warowny zamek. Dokładna data jednak nie jest znana, ponieważ z okresu najazdu wojsk litewskich Gedymina nie ma wzmianek o zamku można wnosić, że budowę rozpoczęto po 1331 roku. Na pewno ukończona została przed 1361 rokiem, wtedy bowiem wzmiankowani są urzędnicy zakonni rezydujący na zamku. Niegdyś długość warowni wynosiła 110 m, zaś szerokość 42 m. Wejście do niego prowadziło od strony południowej. około 1340 roku powstał główny budynek mieszkalny o wymiarach 25 x 27 m. Pierwotnie kilkupiętrowy, do dziś zachowały się tylko dwie elewacje o wysokości 6-8 m. Okazała budowla otoczona była potężnymi murami z granitu, w partiach szczytowych uzupełnionych cegłą, wzmocnionymi dwoma prostokątnymi wieżami, wyrastającymi z dłuższych ciągów muru obwodowego. Dziedziniec zamkowy od strony północnej zamykała kaplica pw. Św.Krzyża. Zamek niszczony podczas wojny z 1414 roku oraz przez Szwedów w 1659. W XIX w. ocalałe dotąd ruiny zamku jeszcze bardziej zniszczono, rozbierając mury na materiał budowlany. Do dziś pozostały częściowo mury zewnętrzne oraz fundamenty, które wskazują, że zamek miał kształt czworoboku. Grubość murów wynosi ok. 1,5 m. Zamek, jak i otaczający go mur obronny wzniesiony był z otoczaków granitowych i cegły. Na widocznej z zamku szerokiej równinie pomiędzy Kurzętnikiem a Nowym Miastem zbierały się w 1410 r. wojska krzyżackie przed późniejszą bitwą pod Grunwaldem. To właśnie spod Kurzętnika musiały zawrócić wojska Jagiełły, by uniknąć bitwy w trakcie przeprawy przez rzekę. Zamek przechodził zwłaszcza w XV wieku z rąk do rąk, w XVII w. (1659) zdobyli go Szwedzi. Za każdym razem tak miasteczko jak i położony na wysokiej górze zamek były niszczone. Z ruin zamku roztacza się przepiękny, niezapomniany widok, na położoną w dole u stóp góry osadę Kurzętnik, na rozległą równinę, przez którą przepływa rzeka Drwęca oraz oddalone Nowe Miasto. Na wzniesieniu przy szlaku wiodącym z parkingu na zamek znajduje się pomnik Szlaku Kopernikańskiego.

plan zamku (źr:Zamki Krzyżackie w Polsce)

rekonstrukcja zamku (źr: http://www.powiat-nowomiejski.pl)

Zdjęcia Roberta Klimka udostępnione specjalnie na forum