Historyczne znalezisko archeologiczne na Starym Mieście

Historyczne znalezisko archeologiczne na Starym Mieście

Fragmenty odkrytych średniowiecznych fortyfikacji wzdłuż ul. Jana z Łajs mogą być starsze nawet od zamku - nie ukrywa radości i zaskoczenia Adam Mackiewicz, szef grupy prowadzącej sondażowe badania archeologiczne na Starym Mieście. Teraz trzeba jednak dodatkowych 100 tysięcy złotych, by zweryfikować tę odważną hipotezę.

O prowadzonych wykopaliskach pisaliśmy już w połowie listopada. Były możliwe do przeprowadzenia, bo na starówce realizowany jest właśnie jeden z etapów unijnego projektu związanego z wymianą sieci wodno-kanalizacyjnej. Przy okazji zlecono wykonanie sondażowych prac archeologicznych. Badacze natknęli się początkowo na niewielki fragment gotyckiego muru. - Sprawa wydaje się być zagadkowa - mówił "Gazecie" Adam Mackiewicz. - Nie jestem w stanie w tej chwili odpowiedzieć, czy to typowy mur obronny, czy może część innej zabudowy. To znalezisko może być bardzo ciekawe, tym bardziej że nie natknąłem się na źródła historyczne, które by wspominały o tym fragmencie murów.

Archeolodzy postanowili pracować w tym miejscu dalej. I ostatecznie, wykopując dół głęboki na blisko pięć metrów, dotarli do fragmentów murów szerokich na ponad metr. Pierwotnie przypuszczali, że w tym miejscu była baszta. Ta hipoteza jednak upadła, bo zachowane fundamenty są zbyt długie na taką budowlę. Tylko jedno wytłumaczenie jest więc prawdopodobne: mury pochodzą z XIV wieku. Po zakończeniu prac Adam Mackiewicz nie krył radości i zaskoczenia. - Najprawdopodobniej natrafiliśmy na strażnicę lub niewielki zameczek - stawia tezę archeolog. - To może być przełomowe znalezisko dla historii Olsztyna, bo niewykluczone, że budowla ta została wzniesiona jeszcze przed wybudowaniem zamku [kapituła warmińska rozpoczęła budowę warowni najprawdopodobniej w 1346 roku - red.].

Mackiewicz przypuszcza, że odkryte fragmenty obiektu służyły budowniczym stawiającym właściwy zamek. - Udało nam się uchwycić narożnik fundamentów, pod jedną ze ścian znajdują się łuki odciążające stosowane do zminimalizowania nacisku budowli powstających na podmokłych gruntach - wyjaśnia naukowiec. - Całość zaś znajduje się poza murami obronnymi.

Mackiewicz zwraca uwagę, że prowadzone teraz badania to najlepsza okazja do gruntownego zbadania znaleziska. Jednak prace muszą być zakrojone na zdecydowanie większą skalę niż obecne, sondażowe. W grę wchodzi wyburzenie m.in. śmietnika w pobliżu ul. Okopowej. A to jedno z nielicznych miejsc na starówce, gdzie mieszkańcy mogą wyrzucać odpady. Na dodatek miasto szykuje się do zamontowania w tym miejscu pierwszego w Olsztynie podziemnego kontenera. W grę wchodzi również wycinka niektórych drzew. - Szacuję, że całość wraz z wykonaniem prac archeologicznych zamknęłaby się w kwocie 100 tys. zł - przypuszcza Mackiewicz. - Jeżeli jednak teraz się tego nie zrobi, to za kilka lat będzie za późno, bo nikomu nie będzie się już chciało zajmować tą sprawą.

Przeprowadzeniem dodatkowych wykopalisk zainteresowana jest także Barbara Zalewska, wojewódzki konserwator zabytków, której przedstawiliśmy wstępne wyniki badań. Wcześniej chce jednak sprawdzić pod kątem formalnym źródło ich finansowania. - Może okazać się, że koszty leżą po stronie inwestora [Urzędu Miasta - red.]. W przeciwnym razie pieniędzy będziemy szukać w swoim budżecie - zapowiada Zalewska.

Przypomnijmy, że wykopaliska archeologiczne na Starym Mieście na większą skalę prowadzone były w 2006 r. Ekipa Mackiewicza badała mury obronne. Już na początku prac natrafiła na pozostałości okazałej bramy. 47 metrów od Wysokiej Bramy odkopano basztę broniącą północno-wschodniego fragmentu murów. Archeolodzy odsłonili także mury, które powstały najprawdopodobniej jeszcze w czasach Kopernika. Naukowcy w wielu miejscach natknęli się na pozostałości murów tam, gdzie jak wynikało z zachowanych map, nie powinno ich być.

Prace archeologiczne były możliwe, bo realizowany jest właśnie kolejny etap...

Fot. Przemysław Skrzydło / Agencja Gazeta
Źródło: Gazeta Wyborcza Olsztyn 2010-01-03