Szprotawa

Zamek znajdował się w dolinie Bobru i Szprotawy w południowo-wschodniej części miasta lokacyjnego. Zamek został zbudowany w końcu XIII wieku i funkcjonował do XVII wieku. Początkowo jako konstrukcja o ubogiej architekturze. Na przełomie wieku XIII i XIV warownia nabrała gotyckiego wyglądu, a jej materiałem budulcowym stał się kamień i cegła. Zamek został wielokrotnie niszczony, zarówno przez wojny jak i żywioł. Książę Jan II Szalony stał się lokatorem jak i odnowicielem szprotawskiego zamku, jednak jego konflikt z Maciejem Korwinem zaowocował przegraną wojną. Dla zamku oznaczało to zniszczenia i grabież. Po ciężkim oblężeniu załoga zamku poddała się w styczniu 1489 roku. W XVI wieku zamek trafia z rąk prywatnych pod jurysdykcje miejskiego magistratu. Natomiast podczas wojny trzydziestoletniej kwaterę urządza tu Wallenstein. Historia zamku kończy się w roku 1672, podczas wielkiego pożaru miasta zamek płonie doszczętnie, a w jego miejsce wznosi się browar. W wyniku silnych wpływów protestanckich na ziemiach Dolnego Śląska ziemia starego zamku zostaje przeznaczona pod budowę świątyni ewangelickiej. W 1747 roku budowla zostaje ukończona, zbudowano ją z wykorzystaniem murów obwodowuych zamku. Po II wojnie kościół systematycznie popada ruinę. Dopiero w roku 2000 miejsce lokalizacji zamku szprotawskiego doczekało się prac archeologicznych. Dziś budowla kościoła jest w trakcie remontu.
Jedynym zachowanym do dziś elementem średniowiecznego zamku jest kamienny mur obwodowy zbudowany na planie owalu o wymiarach około 24x33,5m i grubości 2,2m. Prawdopodobnie w XVI wieku od strony południowo-wschodniej dobudowano do zamku kamienną basteję. Na przełomie XVI/XVII wieku obiekt składał się z głównego budynku murowanego, bramy wjazdowej z mostem zwodzonym od strony miasta oraz mostu zwróconego w stronę młynów. Dom murowany miał wówczas pięć izb z których jedna mieściła się w baszcie na piętrze. Zamek wystawał poza obręb murów miejskich z którymi był związany. Od miasta oddzielała go fosa, która łączyła się z fosą miejską okalającą zamek od zewnątrz. Obiekt uległ zniszczeniu w 1642 roku oraz na skutek pożaru w 1672.

plan zamku/kościoła wg. D.Nowakowskiego

plan miasta z lokalizacja zamku (A)