
Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Kolegiata św. Piotra i Pawła jest jednym z najlepiej zachowanych zabytków architektury romańskiej w Polsce. Budowla zachowała prawie nienaruszony układ przestrzenny i bryłę, poza przebudowaną w XVI wieku fasadą zachodnią. Wnętrze w całej swej surowości i prostocie form w wysokim stopniu nosi cechy autentycznej bazyliki romańskiej. Czas budowy kolegiaty w Kruszwicy to lata 1120-1140. Pierwotnie była prawdopodobnie siedzibą biskupstwa, które ok. 1148 roku przeniesiono do Włocławka. Kolegiata jest trójnawową, filarową bazyliką zbudowaną na planie krzyża łacińskiego. Wzniesioną ją z granitu i piaskowca. Posiada pięć absyd o różnej wielkości i jedną ceglaną wieżę.



rzut kolegiaty św. Piotra wg.Tomaszewskiej 1974

Ciekawy artykuł o zamku w Kruszwicy. Informacje o 1 połowie XIII w. korespondują z postem powyżej. Etap ceglany późnoroamański zapewne nie jest wykluczony.
https://parki.kujawsko-pomorskie.pl/attachments/article/480/WA308_272134_Architektura-zamku_I.pdf