Szymanów

(niem. Hohenpetersdof) – wieś w powiecie świdnickim, w gminie Dobromierz

Faza 1, druga połowa XIV wieku

W drugiej połowie XIV wieku funkcjonował obronny dwór typu motte, należący do Hannosa von Predil z Szymanowa. Najstarszą częścią średniowiecznego założenia jest północny mur magistralny o długości 21,50 m. Zbudowano go z łamanego granitu na wapienno-piaszczystej, beżowobrązowej i dość twardej zaprawie, w której widoczne są grudki wapna. Mur wykracza w kierunku zachodnim poza obrys obecnego budynku i służy jako podstawa obszernego tarasu.

Bez przeprowadzenia badań architektoniczno-archeologicznych nie ma możliwości wiarygodnego ustalenia pełnych wymiarów założenia ani pierwotnej funkcji opisanego reliktu, który mógł stanowić mur obronny. Wiadomo natomiast, że założenie było otoczone fosą wodną, w dużym stopniu zachowaną do dziś. Biorąc pod uwagę kontekst przestrzenny i historyczny, czyli położenie w bliskim sąsiedztwie kościoła, obecność fosy oraz wymowę źródeł pisanych, można potwierdzić, że obecne założenie stanowi pozostałość obronnego dworu na kopcu z drugiej połowy XIV wieku. Trudno jednak określić, jak wyglądała część mieszkalna siedziby rodu von Predil.

Faza 2, pierwsza połowa XVI wieku

Założenie rozbudowano w kierunku zachodnim o piwniczkę, znajdującą się obecnie pod tarasem. Zachodni kraniec opisanego muru przedłużono, dostawiając ścianę widoczną z boku tarasu i pod nim, w piwnicy. Wykonano ją z kamieni polnych, czyli otoczaków, na mocnej beżowej zaprawie wapiennej z dużą ilością kruszywa użytego jako wypełniacz. Piwniczka uzyskała wewnętrzne wymiary 5,0 × 6,7 m. W części wschodniej znajdowało się przejście do dalszej, obecnie niedostępnej części obiektu. Na kamiennym sklepieniu kolebkowym odcisnęły się szerokie deski szalunkowe o szerokości około 40-45 cm. Zapewne nad piwnicą znajdowała się mieszkalna część dworu, lecz obecnie mieści się tam taras i ogródek.

Faza 3, druga połowa XVI-XVII wiek

Do zachodnich narożników założenia, stanowiących obecnie narożniki tarasu, dostawiono krótkie przypory. Wykonano je z otoczaków na twardej zaprawie wapiennej z dużym dodatkiem kruszywa.

Faza 4, XIX-XX wiek

W wyniku współczesnych przekształceń założenie dworskie zostało całkowicie lub częściowo splantowane. Na jego piwnicach, obecnie zagruzowanych, powstał budynek mieszkalny, być może z wykorzystaniem starszych ścian. Wschodnią i południowo-wschodnią część fosy zasypano w latach 70. XX wieku. Przywoływany w internecie klasycystyczny pałac lub dwór w Szymanowie, powstały w 1825 roku dla barona Seherr-Thoß, znajduje się w Siodłkowicach, przysiółku Szymanowa, i nie jest tożsamy z omawianym założeniem.

SZYMANÓW, zbliżenie dworu i fosy według NMT (oprac. Piotr Błoniewski, Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska [ https://zamki.pwr.edu.pl/ ]. Licencja: CC BY-NC 4.0 [ https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ ])

SZYMANÓW, plan piwnic dworu z zaznaczeniem zaobserwowanych murów średniowiecznych (kolor niebieski) (oprac. P. Błoniewski, M. Chorowska 2015, 2017)

ŹR: Piotr Błoniewski, Małgorzata Chorowska, Dagmara Adamska, Szymanów (gm. Dobromierz), dwór obronny, Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska [ https://zamki.pwr.edu.pl/szymanow-dwor-obronny/ ]. Licencja: CC BY-NC 4.0 [ https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ ]. Data dostępu: 19.07.2026.