Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Miejscowość Vilanova i la Geltru znajduje się w Katalonii, na wybrzeżu Morza Śródziemnego pomiędzy Barceloną i Tarragoną, z łatwym dojazdem koleją z Barcelony. Powstała z połączenia średniowiecznego miasteczka La Geltru leżącego nieco w głębi lądu i nadmorskiej Vilanova de Cubelles. W sercu starówki Geltru leży mało znany romański zamek zwany Castell de la Geltru.
Pierwsze dokumenty poświadczające istnienie zamku pochodzą z 1080 r., ale obecny zamek wzniesiono w XII w. Później, od XIII do XVII w. zamek rozbudowywano i przebudowywano. Potem został opuszczony i popadł w zaniedbanie. Od 1915 powstały plany renowacji obiektu, którą, po badaniach, rozpoczęto w 1919 r. Obecny budynek jest dość mocno przekształcony w stosunku do oryginału, ale zachował wiele bardzo cennych elementów z XII w. i późniejszych.
Zamek, zbudowany z nieregularnyh kamieni, a miejscami z ciosów kamiennych, ma formę czworoboku, przy czym poszczególne 4 skrzydła pochodzą z różnych epok. Otaczają one wewnętrzny dziedziniec. Budynki mają przyziemie, główną kondygnację na piętrze zaopatrzoną w biforia, na którą prowadzą zewnętrzne schody z dziedzińca, a ponad nią poddasze. W północno-wschodnim narożniku znajduje się podstawa wieży (obniżonej i przykrytej wspólnym dachem ze skrzydłem wschodnim).
Najciekawsze jest skrzydło południowe, którego zewnętrzna ściana powyżej portalu, na piętrze zachowała rząd 4 oryginalnych, romańskich biforiów z XII w. Mają one formę typową dla biforiów z XII i początku XIII w. w Katalonii - podobne znajdziemy m.in. w Barcelonie, Tarragonie i Gironie. W zachodniej ścianie skrzydła południowego odsłonięto kolejne, analogiczne piąte biforium romańskie.
Ponadto w murach zewnętrznych występują, dość nieregularnie rozmieszczone okna - od prostych okienek zamkniętych łukiem pełnym, po bogato zdobione okna gotyckie z XIV i XV w. Mamy tu też okrągłe okulusy i inne ciekawe detale architektoniczne.
Dziedziniec posiada zewnętrzne schody prowadzące na piętro reprezentacyjne, a w murze skrzydła wschodniego 3 romańskie biforia - bardzo silnie restaurowane lub odtworzone. W skrzydle północnym od strony dziedzińca - biforium gotyckie.
Budynek należy do miasta (archiwum) i czasem na jego dziedzińcu odbywają się różne imprezy kulturalne z udziałem miejscowej społeczności.
Wieża w narożniku północno-wschodnim i skrzydło północne
Skrzydło wschodnie
Skrzydło południowe
z romańskimi biforiami, portalem i wykuszem-machikułą ponad nim
Romańskie biforia z XII w. w skrzydle południowym
Stanowiły okna piętra reprezentacyjnego. Mają formę typową dla Katalonii w XII i pocz. XIII w. Są w pełni oryginalne i świetnie zachowane.
Okna ponumerowane przeze mnie od lewej (od zachodu) do prawej (wschodu) jako nr 1-4.
[zapomniałem dodać, że moje zdjęcia są z 2023 r.]
Okno nr 1.
Okno nr 2
Okno nr 3
Okno nr 4
Elewacja zachodnia
Dziś główna fasada budynku. Zawiera przede wszystkim elementy gotyckie, w tym bardzo ładne okna, ale w zachodniej ścianie skrzydła południowego odsłonięto oryginalne romańskie biforium z XII w.
Romańskie biforium z XII w. w zachodniej ścianie skrzydła południowego
Wewnętrzny dziedziniec
Do skrzydła wschodniego dostawione są schody na piętro (główną kondygnację - rozwiązanie typowe w Katalonii). Skrzydło wschodnie od strony dziedzińca posiada też 3 romańskie biforia - ale wyglądają one na rekonstruowane lub b. mocno restaurowane. Skrzydło południowe ma biforium gotyckie.
[zdjęcia zrobione w trakcie trwania spektaklu teatralnego aranżowanego przez lokalną społeczność na dziedzińcu - za uprzejmą zgodą uczestników, więc trochę wycinkowe i "szybkie" - zaczekali na mnie 😉]
Biforia romańskie - chyba rekonstruowane lub b. silnie restaurowane
Biforium gotyckie
Edit: biforium gotyckie jest w skrzydle północnym, a nie południowym
Dodaję taki planik zamku:
Widać na nim zarys okrągłej wieży, którą wzniesiono na dziedzińcu w XVII w. i której ruiny wyburzono podczas odbudowy zamku w XX w.
Uzupełniam też informację, że schody na dziedzińcu oraz ozdobne gotyckie okna na fasadzie zachodniej powstały w XV w. (podbnie jak wielkie ostrołuki w przyziemiu), jednak zostały tu przeniesione z Barcelony po wyburzeniach w trakcie otwierania tam ulicy Via Laietana. Zatem ani gotyckie okna, ani schody nie są oryginalną częścią zamku...
Ostatni post: Grudziądz Nasz najnowszy członek: michael22 Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
