Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
carrollus Wysłany: 07 Wrz 2011 9:28
Zbudowany około roku 1100 na miejscu świątyni drewnianej. W starszej literaturze wyodrebnia się fazę przedromańską (ok. poł XI wieku) o czym mają świadczyć szersze i ułożone lekko pod kątem do murów nadziemnych fundamenty, oraz fundament wieży zachodniej. Wg najnowszych ustaleń przyjmuje się, że obecny kościół to pierwsza murowana budowla w tym miejscu, zaś wieży nigdy nie skończono.
Kościół został zbudowany z kostki kamiennej z elementami ciosów. Była to prosta, jednonawowa budowla zamknięta niewielkim prezbiterium.
Do naszych czasów dotrwały odsłonięte spod tynku romańskie mury nawy i prezbiterium, 2 rozglifione okienka oraz portal. W wnętrzu odsłonięto w kilku miejscach mur z kostki kamiennej.
W podziemiach kościoła mieści się mały rezerwat archeologiczny, który czynny jest w sezonie letnim. Można tam zobaczyć mury kościoła znajdujące sie pod poziomem obecnego gruntu, fundament wieży zachodniej, fundament empory z bazą kolumny oraz deskę z kościoła drewnianego datowanego na X wiek. Wstęp - 2 zł.
Widok z wiezy kościoła mariackiego
portal
Wnętrze
Mury nawy - rezerwat archeologiczny
Fundament wieży
Baza kolumny
Moje uzupełnienia z sierpnia 2026
Wnętrze kościoła ("u góry" czyli na wspołczesnym poziomie rynku):
Wnętrze ku wschodowi:
Północna ściana prezbiterium:
Południowa ściana prezbiterium:
Północny narożnik ściany wschodniej nawy i nisza:
Południowy narożnik ściany wschodniej nawy i nisza:
Ściana południowa nawy z oknem i górną częścią portalu:
Ściana północna nawy:
Ściana zachodnia, narożnik północny:
Ściana zachodnia, narożnik południowy:
Wnętrze kościoła "na dole" czyli pod wspołczesnym poziomem rynku:
Moje zdjęcia z 2011 r.
Po lewej tajemniczy fundament poprzeczny we wschodniej części nawy i stojąca na nim równie tajemnicza baza kolumny, po prawej ława fundamentowa i ściana południowa (z portalem), w głębi dolna część niszy południowej, na pierwszym planie "rekonstrukcja" dolnych partii ścian drewnianego kościoła:
Mur poprzeczny (fundament) z bazą:
Baza kolumny:
Wnętrze makiety romańskiego kościoła z kolumnami na bazach i niszami:
Dolna część niszy południowej:
i jej górna część:
Dolna część niszy i ściana południowa:
Dolna część portalu w ścianie południowej:
i jego górna część:
Ława fundamentowa i dolna część zachodniej ściany kościoła - brak portalu!
Rekonstrukcja drewnianego poprzednika kościoła
Hipotetyczna makieta kościoła drewnianego i rekonstrukcja dolnych partii ścian 1:1 drewnianej nawy w jej zachodniej części (oryginalne pozostałości niewidoczne - nie istnieją już?)
Moje zdjęcia z 2011 r.
Zachodnia część nawy z przedsionkiem
Datowanie:
Kościół drewniany - przełom X i XI w. Jeden z nielicznych udokumentowanych kościołów drewnianych przedromańskich lub wczesnoromańskich w Polsce.
Kościół murowany - przełom XI i XII w. lub 1. połowa XII w., ewentualnie dwufazowy: 1. faza przełom XI i XII w. lub pocz. XII w., druga faza - poł. XII w.
Ściany zewnętrzne - nad i pod obecnym poziomem rynku, od wschodu, północy i zachodu
Wschodnia ściana prezbiterium - widoczna nad powierzchnią rynku (tylko), do pełnej wysokości, z dwiema płaskimi lizenami w narożach i pięknym oknem. Po bokach XVIII-wieczne przubudówki:
Prezbiterium od północy - tylko pod powierzchnią rynku:
Wschodnia ściana nawy po stronie północnej, w tym NE narożnik nawy:
Północna ściana nawy - nad i pod powierzchnią rynku, z NW narożnikiem nawy:
wątek z kostki wapiennej i z dużymi, piaskowcowymi ciosami w narożnikach:
narożnik NE nawy, w tle - N ściana prezbiterium:
wtórny otwór w północnej ścianie nawy - przekrój muru w wątku opus emplectum:
narożnik NW nawy:
widok od północnego-wschodu na pólnocną ścianę nawy:
ściana zachodnia nawy:
pod powierzchnią rynku:
Tajemniczy fundament (niezrealizowanej?) wieży lub też małej kruchty przy ścianie zachodniej nawy. Może to być pozostałość 1. fazy budowy (dawniej uważany za przedromański, dziś - wczesnoromański), lub fundament, który porzucono już w trakcie wznoszenia murów. W ścianie zachodniej nawy nie stwierdzono śladów otworu drzwiowego, który mógłby komunikować się z wieżą lub kruchtą... Widok od północy, pod powierzchnią rynku:
Ściana południowa z oknem i portalem, od pierwotnego poziomu gruntu (odkopanego):
okno nawy z zewnątrz:
i od środka nawy:
Świetnie zachowany, wczesnoromański portal:
gładki tympanon z zewnątrz:
i od wnętrza nawy:
niższa część portalu od strony wnętrza
Piaskowcowa kolumienka (górny fragment) i krótki fragment jej trzonu. Jedyne detale architektoniczne (nie licząc bazy) znalezione w obrębie kościoła...
Czy była elementem biforium, co świadczyłoby jednak o istnieniu wieży? Czy też była częścią cyborium lub innego elementu architektonicznego wnętrza kościoła? Nie wiadomo...
Dziś na mini-wystawie w podziemiach kościoła:
Ostatni post: Grudziądz Nasz najnowszy członek: Marcelus Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
