Choszczno

W 1233 r. książę Władysław Odonic nadał ziemie cystersom z Kołbacza , na których obecnie położone jest miasto, wtedy też została wymieniona nazwa Hoscno. W 1269 odbył się zjazd margrabiów brandenburskich (chociaż ziemię tą Branderburczycy opanowali dopiero w 1296r. prowadząc tędy tzw. szlak margrabiów) i księcia Mściwoja II, podczas której po raz pierwszy wymieniono niemiecką nazwę Arnswalde.
Po umocnieniu się władzy margrabiów i zakończeniu wojen pomorsko-brandenburskich doszło (nie wcześniej jak w 1284 roku) do lokacji miasta na prawie magdeburskim. Rozplanowane w układzie równoleżnikowym, na rzucie półowalu (podstawa od strony wschodniej), zajęło obszar dł. 600 m, szer. 400 m (powierzchnia 93 morgi brandenburskie tj. 24 ha). Podzielone na cztery kwartały z centralnie położonym placem rynkowym. Układ ulic zbliżony do szachownicowego, nieregularności wynikały z topografii terenu i przebiegu szlaków handlowych. W południowej części miasta struga o falistym przebiegu zasilająca fosy z jeziora Klukom. Lokacja obejmowała nadania 154 łanów ziemi na północ i południe od miasta (dane z potwierdzenia przywileju miejskiego w 1445 r.).

Mury miejskie w Choszcznie zaczęto wznosić na przełomie XIV- XV wieku. Pierwotnie długość murów z cegły i kamienia wynosiła około 1600 m. Obwarowania wzmacniał podwójny system wałów i fos, północną stronę chroniły mokradła. W ciągu murów usytuowano trzy bramy, siedem baszt i 36 czatowni. Bramy zlokalizowane były przy głównych wjazdach do miasta. Od zachodu znajdowała się Brama Kamienna, od południowego wschodu Brama Wysoka. Brama Młyńska znajdowała się od północy.
Do dzisiaj zachowała się tylko 1 pierwotnego obwodu murów, przy ul. 22 Lipca oraz przy ul. Mur Południowy. Z rozebranych w XIX wieku bram muru obronnego, pozostała tylko okrągła budowla, rondel przedbramia Bramy Kamiennej - Barbakan, w którym do dziś zachowały się otwory strzelnicze oraz fryz z czarnych cegieł. Obecnie zabytkowy Barbakan znajduje się na rogu ul. Piastowskiej i ul. Wolności, jest siedzibą Rady Miejskiej.

Choszczno wg ryciny Meriuna z około 1637 roku

barbakan na przedwojennej pocztówce