Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Przyjmuje się, że około 1237 roku z nadania książęcego Henryka Brodatego Opatów wraz z kilkunastoma wsiami przeszedł na własność biskupów lubuskich. W 1282 r. biskupi uzyskali od księcia Leszka Czarnego przywilej umożliwiający nadanie wsiom i miastom prawa niemieckiego – dokument ten uznawany jest za akt tożsamy (choć zasadniczo różny od podobnych aktów z tego okresu) z nadaniem dla Opatowa prawa magdeburskiego – była to pierwsza lokacja na terenie grodziska (Żmigrodu), druga lokacja miała miejsce około 1328 roku i wiązała się z translacją na przeciwległy brzeg rzeki Opatówki. Podczas najazdu Tatarów w 1502 r. został niemal całkowicie zniszczony. W 1514 r. dobra opatowskie kupił kanclerz wielki koronny Krzysztof Szydłowiecki. W tym czasie miasto zostało ufortyfikowane, otoczone je murami w których były cztery bramy: Krakowska, Sandomierska, Lubelska i Warszawska. Mury wraz z basztami zaczęły niszczeć wraz z ubożeniem miasta spowodowanymi wielokrotnymi pożarami. W XIX wieku duża część obwarowań rozebrano, a pozyskany cegły wykorzystano jako materiał budowlany. W chwili obecnej zachowała się jedynie Brama Warszawska oraz fragment muru przy ulicy Kilińskiego.
Brama Warszawska
carrollus Wysłany: 05 Lip 2010 20:05
Widoczny na zdjęciu nr 1 Becika budynek przylegający z prawej strony do bramy dziś już nie istnieje. Został rozebrany i w ten sposób odsłonięto kawałek muru dostawionego do bramy. Sama brama obecnie w remoncie, rusztowania - na szczęście - tylko od strony miasta.
kalos70 Wysłany: 03 Sie 2010 21:55
Fotografia Bramy Warszawskiej wykonana najprawdopodobniej w okresie międzywojennym. Źródła niestety nie pamiętam.
Marcin600 Wysłany: 23 Lut 2020 22:47
Brama Warszawska
Marcin600 Wysłany: 23 Lut 2020 22:49
Brama Warszawska na fotografii z 1918 r. (nie pomnę źródła - otchłanie internetu) - widać brak "zrekonstruowanej" obecnie attyki.
Mury obronne Opatowa na wschód od Bramy Warszawskiej. Pochodzą z XVI w. i zachowały się tylko w dolnej części, służącej obecnie jako mur oporowy. Zamiast typowych baszt są tu tylko przypory i dość dziwne "bastiony" na planie trójkąta.
Marcin600 Wysłany: 23 Lut 2020 23:09
Jeszcze plan Opatowa - fragment tablicy ustawionej przy murach, ale bez murów - zaznaczyłem schematycznie ich przebieg
Brama Warszawska na rysunku z 1879 r. - brak attyki!
Mapa Opatowa z 1804 r. z zarysem murów. Obie ryciny z pracy Marii Brykowskiej „Ze studiów nad odbudową miasta i kolegiaty w Opatowie w latach 1514-1532 z fundacji kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego”. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Instytut Historii Sztuki
Warszawa 2011:
https://drive.google.com/file/d/1eN6RzWzd5BOIcOTj-LvcCeNpGymOVCLR/view?usp=sharing
Fragment zacytowanej wyżej pracy dot. murów miejskich:
"...Od 1514 r. rozpoczął się niezwykle ważny okres w dziejach prywatnego miasta Opatowa. W jego odbudowie, z fundacji Szydłowieckiego, zachowano strukturę średniowieczną z podłużnym rynkiem i ratuszem, ale też skorygowano zapewne dawny układ komunikacyjny odpowiednio do nowych fortyfikacji i bram (rozebranych wraz trzema bramami w XVIII w.). Obecnie można odtworzyć przebieg murów obronnych. Z pewnością ich linia od północy przebiegała w przedłużeniu zachowanych fragmentów od strony bramy Warszawskiej w kierunku na wschód, wzdłuż rzeczki Łukawy. Natomiast linię fortyfikacji od południa i wschodu poświadcza późniejsza nazwa ul. Wałowej. Mur obronny od południa łączył się zapewne z zachodnim murem oporowym (obronnym?) otaczającym kolegiatę. Taką rekonstrukcję poświadcza najstarszy znany plan miasta Antona Mayera von Heldensfelda z 1804 r., na którym widać ponadto relikty być może bramy Sandomierskiej (w linii fosy i na osi obecnej ul. Iwańskiej)... Prawdopodobnie jeszcze podczas budowy fortyfikacji funkcjonował dawny trakt do Nowego Miasta Korczyna i Krakowa przez Łagów, co pośrednio może wskazywać na położenie bramy Krakowskiej na zamknięciu głównej ulicy w przedłużeniu południowej pierzei rynku. Zapewne w narożniku północno-wschodnim miasta zbudowano bramę Lubelską, skierowaną przez most w kierunku Gierczyc (z odnogą na Ćmielów), Zawichostu i dalej do Lublina (bądź Krasnegostawu)... Przywileje nadane mieszczanom w 1521 r. i w 1524 r. przez Krzysztofa Szydłowieckiego, i potwierdzone przez króla, były połączone z nałożonym na mieszczan obowiązkiem naprawy murów i wież. Już w 1522 r. nazwa fortalicium w dokumentach poświadczała końcową fazę budowy fortyfikacji...
Pomyślny rozwój miasta przerwał kolejny kataklizm – pożar w 1550 r.
Należy podkreślić, że zrealizowane fortyfikacje w latach 1515-1524 nie tylko miały zapewniać miastu harmonijny rozwój gospodarczy, i chronić go przed wojskami tatarskimi czy tureckimi, ale też symbolizowały pozycję Krzysztofa Szydłowieckiego...”
Od siebie dodam, że na zewnętrznej fasadzie Bramy Warszawskiej zachował się herb kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego - Odrowąż (widoczny na jednej z moich fotografii - pod strzelnicą kluczową)
Znalazłem b. ciekawy i szczegółowy tekst o dziejach Bramy Warszawskiej autorstwa p. Aleksandry Gromek Gadkowskiej z 2011 r. - http://gadkowski.pl/publikacja/historia-bramy-warszawskiej-w-opatowie/
Jest tam sporo historycznych fotografii i m.in. informacja, że obecną attykę wybudowano w latach 1978-79. To kontrowersyjny projekt prof. Wiktora Zina (ówczesny Naczelny Konserwator Zabytków i czynny członek Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Opatowskiej) - na wzór... nadbudówki na Bramie Opatowskiej w Sandomierzu. Jest to całkowita fantazja Profesora, bo zachowana brama to tylko dolna, kamienna część, pierwotnie prawdopodobnie znacznie wyższej wieży bramnej. Najpewniej Brama Warszawska nigdy nie wyglądała tak, jak obecnie !!!
Kolejne, kompleksowe remonty bramy miały miejsce w latach 2003 i 2007...
Obraz Matki Boskiej nad herbem Odrowąż upamiętnia zwycięstwo nad bolszewikami w 1920 r. (zawieszony w 1922 r., konserwowany w połowie lat 1970. (!) i później)
Ostatni post: Grudziądz Nasz najnowszy członek: michael22 Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
