Świerklaniec

W średniowieczu znajdujący się w tym miejscu zamek należał do Piastów. W 1289 roku właściciel zamku książę piastowski Kazimierz II złożył hołd królowi Czech Wacławowi, a po śmierci Kazimierza II nastąpił podział ziem podległego mu piastowskiego Księstwa Bytomskiego pomiędzy trzech jego synów, w wyniku czego zamek i okoliczne ziemie przypadły jednemu z nich, księciu Władysławowi. Po śmierci Władysława oraz jego braci, w tym ostatniego Bolesława, król Czech Karol IV podzielił ostatecznie w 1369 roku ziemie księstwa na 2 części. Okolice Świerklańca wraz z zamkiem otrzymał w spadku książę Konrad I oleśnicki. W 1475 roku król Węgier Maciej Korwin zajął Księstwo Bytomskie, dając w 1477 roku w zastaw Janowi z Żerotina ziemię bytomską i zamek w Świerklańcu. W 1498 roku ziemię bytomską wraz z zamkiem w Świerklańcu kupił książę opolski Jan II Dobry z rodu Piastów za kwotę 19 000 florenów. W 1526 roku zamek w Świerklańcu i Bytom przeszły na własność margrabiego Jerzego Hohenzollerna, księcia Karniowa. Od tej pory była to własność dynastii Hohenzolernów. 6 stycznia 1620 roku zamek wydzierżawił na trzy lata Jan Siekwieciński. Od 1623 roku zamek stał się główną siedzibą – pochodzącego ze Spiszu – rodu Henckel von Donnersmarck, a po podziale na linie w 1671 roku był do 1945 roku własnością linii świerklaniecko-tarnogórskiej. W XIX wieku niedaleko starego zamku Guido Henckel von Donnersmarck wybudował jako prezent dla swojej żony Blanki de Paiva – nową rezydencję zwaną "Małym Wersalem". Stary zamek i Mały Wersal zostały splądrowane, podpalone w 1945 roku i ostatecznie zniszczone na początku lat 60. przez władze PRL, za zgodą ówczesnego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Elementy architektoniczne zostały rozparcelowane - dwie rzeźby lwów znajdują się w Zabrzu (zdobią wejście do parku przy ulicy 3 Maja), brama zdobi dziś wejście do ogrodu zoologicznego w chorzowskim parku rozrywki.
Po średniowiecznym założeniu pozostały mury obwodowe i resztki fosy. Zamek zbudowany był na planie owalu o średnicy 42 i 48m. Układ najstarszej zabudowy wewnątrz murów nie jest znany. Dotychczas odkryto jedynie pozostałości domu gotyckiego przylegającego do muru obwodowego oaz fragmenty wieży flankującej wjazd do zamku. W XVII i w XVIII wieku zamek przebudowano na barokową rezydencję. W I połowie XIX wieku przebudowano zamek na neogotycka rezydencję w stylu Tudorów. Obiekt został zniszczony przez pożar, następnie rozebrany.

plan zamku wg B.Guerquina 1974

zamek w okresie międzywojennym