Piotrowice Nyskie

(Peterwitz) - wieś w powiecie nyskim, w gminie Otmuchów

Już w XIV w. istniała w Piotrowicach obronna siedziba rycerska. W późniejszych czasach Piotrowice Nyskie należały do dóbr stołowych biskupów wrocławskich. Obecny renesansowy dwór został wybudowany w 1660 r. Po 1945 r. przeznaczony został na mieszkania dla pracowników tutejszego PGR-u. Nieremontowany i zaniedbany, mimo to zachował się w dobrym stanie. Obecnie dwór wraz z przyległym parkiem jest własnością prywatną. W budynku dworu, od północnej strony znajduje się kaplica, do której z zewnątrz prowadzą drzwi z rzeźbioną późnorenesansową dekoracją z XVII w. Obok wejścia do kaplicy znajduje się wyryty na ścianie herb biskupów wrocławskich. Na jednym z naroży znajduje się zegar słoneczny.

Dawny pałac biskupi

Do najciekawszych zabytków architektury na Opolszczyźnie należy dawny pałac biskupów wrocławskich w Piotrowicach Nyskich.
Dość nietypowa forma architektoniczna tego pałacu wyróżnia się szczególnym wdziękiem i elegancją. Interesująca jest także obecność zachowanych elementów ziemno-wodnego założenia obronnego w otoczeniu pałacu.

Piotrowice Nyskie są starą wsią, położoną 7 km na południe od Otmuchowa, w rozległej kotlinie, oddzielającej południowy skraj Wzgórz Strzelińskich od pasma górskiego Sudetów. Wieś ta wzmiankowana jest po raz pierwszy w pochodzącym z około 1305 r. Rejestrze Nyskim, stanowiącym Księgi uposażeń biskupstwa wrocławskiego. Wymieniony w tym dokumencie Mikołaj Czelme posiadał na terenie Piotrowic 20 małych łanów gruntu oraz karczmę (był on także posiadaczem młyna w sąsiednim Mesznie); ponadto 4 łany gruntu posiadał tutaj rycerz Ulian (Vlyanus).
uż w XIV w. istniała w Piotrowicach obronna siedziba rycerska o charakterze zamku czy gródka, należąca do spadkobierców wspomnianego Mikołaja Czelmego. Świadczy o tym dokument z 24 maja 1369 r., zgodnie z którym rycerze Jathink i Piotr zrzekli się wszelkich praw mogących przysługiwać im w odniesieniu do dóbr i siedziby obronnej (Burg) w Piotrowicach.

W późniejszych czasach Piotrowice Nyskie należały do dóbr stołowych biskupów wrocławskich.

W 1744 r. miejscowe dobra zostały przekazane w lenno rodzinie von Wimmersberg, której przedstawiciele posiadali Piotrowice do 1858 r. Kolejnymi właścicielami dóbr piotrowickich byli aż do II wojny światowej Lorentzowie.

Pałac

W 1660 r., zapewne na miejscu starszego założenia obronnego i być może z wykorzystaniem murów poprzednio istniejącej budowli, wzniesiono pałac w stylu barokowym dla panującego w tym czasie biskupa Sebastiana Rostocka. W 1829 r. pałac ten został częściowo przebudowany w stylu klasycystycznym. Po raz kolejny przebudowano go

w XX w., czego wynikiem jest częściowe zatarcie pierwotnych cech stylowych.

Zachowany do dziś pałac, stanowiący aktualnie własność prywatną, jest piętrową budowlą na rzucie nieregularnego prostokąta z niewielkim dziedzińcem wewnętrznym. Z południowego skrzydła pałacu występuje niewielki ryzalit z nadbudowaną wieżą. Naroża budowli są wzmocnione kamiennymi szkarpami. Wewnętrzny dziedziniec pałacu jest otoczony krużgankiem arkadowym (górna kondygnacja arkad jest obecnie zamurowana). Na elewacji frontowej widnieje odsłonięty fragment dekoracji sgrafittowej z datami 1660 i 1829 r. oraz literami PGB.

W północnym skrzydle pałacu mieści się kaplica z zabytkowym wyposażeniem, w skład którego wchodzą: barokowy ołtarz z trzeciej ćwierci XVII w. (z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem), barokowy tron biskupi z tego samego okresu, ławy z XVII w., trzy obrazy z XVIII w. oraz barokowa rzeźba św. Jana Nepomucena z XVIII w.

W zwieńczeniu ołtarza (obecnie oddzielnie zawieszonym) widnieje kartusz herbowy biskupa Sebastiana Rostocka.

W balustradzie schodów przed wejściem do kaplicy jest osadzona późnorenesansowa, dwustronnie płaskorzeźbiona płyta marmurowa z pierwszej połowy XVII w., ze sceną Ukrzyżowania i dwoma kartuszami herbowymi.

Z pałacem sąsiaduje od wschodu dawny zespół folwarczny z budynkami wzniesionymi w XIX w. Najciekawszym elementem tego zespołu jest spichlerz o unikalnej konstrukcji, obejmującej cztery cylindryczne silosy pod wspólnym dachem. Po północnej i zachodniej stronie pałacu ciągnie się niewielki park krajobrazowy.

Pałac został zbudowany w miejscu odznaczającym się naturalnymi walorami obronnymi: na skraju terasy nad doliną potoku. Po stronie zachodniej, u podnóża terasy, znajduje się niewielki staw. Inny staw, usytuowany na terenie wyżej położonym, ciągnie się wzdłuż dawnych zabudowań folwarcznych, po prawej stronie drogi do Otmuchowa, na południowy zachód od pałacu. Stawy te są pozostałością dawnych fos wokół pałacu.

Pałac w Piotrowicach Nyskich

źr: Gazeta Wyborcza Opole 2007-08-26, aut: Zbigniew Bereszyński

Podczas remontu odkryli zabytkowe malowidła

W remontowanym pałacu w Piotrowicach Nyskich odkryto cenne polichromie. Zabytek zostanie zbadany i wyceniony przez ekspertów.
Polichromie na drewnianym stropie sali balowej odkryli podczas remontu właściciele pałacu, Anna i Jim Partonowie, którzy od ponad roku mieszkają w Piotrowicach Nyskich i właśnie odnawiają swoją własność. Niedawno oglądała je Iwona Solisz, wojewódzki konserwator zabytków.

- Malowidła pochodzą prawdopodobnie z połowy XVII w., czyli z okresu, kiedy budowano pałac, ale są utrzymane w renesanowej stylistyce. Polichromie z Piotrowic są bardzo ciekawe. W mocnych soczystych kolorach przedstawiają zarówno motywy roślinne, jak i postacie zwierząt i ludzi, także ciemnoskórych.
Kiedy dokładnie stropy zostały pomalowane, skąd wziął się właśnie taki niepowtarzalny ich wystrój, na razie nie wiadomo.

Wojewódzki konserwator zapowiada, że z pieniędzy, które ma do dyspozycji, sfinansuje planowane na przyszły rok badania. W ich ramach rzeczoznawcy mają określić m.in. dokładny czas powstania malowideł, szczegółowo opisać ich stan oraz oszacować materialną wartość znaleziska.
Na razie możemy powiedzieć bardzo ogólnie, że polichromie są cenne i bardzo dobrze zachowane - mówi Iwona Solisz.

Niezależnie od malowideł stropowych właściciele, wydobywając spod tynku starą instalację elektryczną, odkryli także bardzo ciekawe dekoracje ryte w warstwach tynku. Zostały one ujawnione m.in. na ścianach dziedzińca oraz wewnątrz niektórych pomieszczeń pałacowych.

- Na pewno także i one będą poddane konserwacji - spodziewa się Iwona Solisz, ale to sprawa przyszłości. W najbliższym czasie w rezydencji konieczne będą prace o charakterze zabezpieczającym i budowlanym. Ponieważ pałac w Piotrowicach jest cennym obiektem, jego właściciele mogą liczyć ze strony urzędu konserwatora na pomoc merytoryczną, jak i finansową.

Partonowie mają już za sobą prace porządkowe i gruntowną renowację liczącego dwa hektary powierzchni parku wokół obiektu. Usunęli z niego dwumetrowe pokrzywy, ścięli zbędne drzewa, zasiali trawę, oczyścili staw i wytyczyli parkowe ścieżki. Wewnątrz pałacu uporządkowali większość z około 50 pomieszczeń.

Na razie zajmują trzy pokoje na parterze. Do odnawiania swojej własności powrócą po zimowej przerwie. Ich zamiarem jest zachowanie jak największej liczby zastanych elementów XIX-wiecznego wyposażenia, łącznie z oknami, kaloryferami czy wannami w łazienkach.

- Spodziewam się dobrej współpracy z państwem Partonami. Widać, że mają szacunek dla zabytków - dodaje Iwona Solisz.

Malowidła przedstawiają motywy roślinne i postaci.
(fot. Janusz Skop/www.opolszczyzna.net)

źr: http://www.nto.pl 10 listopada 2008, autor: Krzysztof Ogiolda