Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
carrollus Wysłany: 29 Sie 2011 10:45
Tym wątkiem rozpocznę mam nadziejeję udany cykl poświęcony zabytkom romańskim Krakowa. Tak więc pomiajając epopeje na temat zamku waweskiego z innej części tego forum, tutaj króciótko, tylko o stołpie. Powstał około połowy XII wieku.
Obecnie wchłonięty w późniejsze zabudowania nie jest widoczny (choć ściany zachowały się do wys. 18 metrów) z wyjątkiem jednego fragmentu na terenie zbrojowni, w przejściu z piętra do piwnicy.
Marcin600 Wysłany: 25 Cze 2023 21:11
Dorzucam swoje 3 grosze: Wg aktualnej wiedzy (Zbigniew Pianowski, Janusz Firlet) tzw. stołp był jedną z co najmniej 2 kamiennych wież obronnych wzmacniających drewniano-ziemne obwałowania Wawelu w XII w. Druga wieża, na planie koła, znajdowała się w pobliżu obecnego górnego zejścia do „Smoczej Jamy” - jej pozostałości, do niedawna uważane za absydę romańskiego kościoła „Nad Smoczą Jamą”, znajdują się aktualnie pod brukiem bastionu i są niedostępne dla turystów (wejście do reliktów skrywa solidna klapa - kiedyś rozważano udostępnienie, ale jak to na Wawelu, pomysł ten leży na półce i stopniowo pokrywa się wiekową patyną). Niewykluczone jest istnienie reliktów dalszych wież romańskich na wawelskim zamku. „Stołp” był obronną wieżą na planie kwadratu, zbudowaną w „technice kostkowej” - specyficznej dla Krakowa i okolic od końca XI przez cały XII w. do początku XIII w., stosowaną głównie do budowy kościołów romańskich (Tzw. „kostki” wapienne nie są typowymi ciosami - w rzeczywistości mają kształt prostokątny tylko na swej zewnętrznej ściance, w licu muru, natomiast reszta „kostki” miała formę klinowatą i nieregularnym zwężeniem wchodziła do wnętrza ściany. Poza Krakowem i przyległościami technika ta nie jest w Polsce znana. „Technika kostkowa” solidnie datuje krakowskie budowle na okres romański.). Poza fragmentem muru widocznym w zejściu do Zbrojowni oraz niedostępnymi dla postronnych murami w piwnicach, pozostałe fragmenty ścian stołpu skrywają się wewnątrz gotyckich i późniejszych murów zamku na 3 kondygnacjach...
Zabytek ten jest bardzo rzadkim w Polsce przykładem romańskiej wieży obronnej.
Moje zdjęcia z sierpnia 2021 r.
"Stołp", a właściwie: jedna z romańskich wież obronnych Wawelu - nr 12, na tle innych budowli romańskich i przedromańskich w pobliżu oraz zarysu wału drewniano-ziemnego (był wbudowany w wał), Z. Pianowski, J. Firlet
Rozwarstwienie murów piwnic - "stołp" w kolorze szarym, Z. Pianowski, A. Firlet
Parter zamku z reliktami "stołpu" (czarne), A. Szyszko-Bohusz
Pierwsze piętro zamku z reliktami "stołpu" (czarne), A. Szyszko-Bohusz
Rekonstrukcja wyglądu wieży - triforia mocno hipotetyczne.
Zejście do Zbrojowni - mur "stołpu".
Południowo-zachodnia ściana "stołpu".
Po prawej oryginalne lico romańskiej wieży, po lewej przemurowania i wnętrze muru
Romański wątek południowo-zachodniej ściany wieży
Od wnętrza Zbrojowni - oryginalny mur po prawej w głębi - reszta "stołpu", w tym ściana północno-zachodnia całkowicie obmurowana późniejszymi wątkami
13. Skarbiec, gotycka sala ze Szczerbcem (obecnie parter zamku) - ukośna ścianka z portalem to pozostałość murów "stołpu", dziś całkowicie tu obmurowanego
14. Skarbiec, zewnętrzny mur sali ze Szczebcem - ukośna ściana z portalem kryje mur "stołpu"
Lokalizacja powyższych zdjęć nr 13 i 14 w Skarbcu
Stołp można zobaczyć. Ale nie tak łatwo. Należy kupić bilet na zwiedzanie Zbrojowni i Stołpu, grupa 20 osób, przewodnik, tylko w niedziele o 15, albo kupić bilet Wawel Najcenniejsze za 135 zł, tak samo wejście grupowe. Rezerwat jest pod kluczem i przy zwykłym zwiedzaniu zbrojowni tam nie wejdziemy. W środku 2 sale, w jednej stołp w drugiej jakieś 2 tablice z bardzo ogólnymi informacjami. Czas zwiedzania 3 minuty, w stylu "to jest psze państwa mur, mur jest stary, dziękuję, idziemy dalej".
fajnie, że wróciłeś 😉
Moje fotki wnętrza romańskiej wieży obronnej - tzw. stołpu, z kwietnia 2026
Przynajmniej oświetlenie jest OK, bo dostępność wieży mogłaby być nieco lepsza...
Na planiku mury "stołpu" są w kolorze szarym. Zaznaczyłem kierunek zdjęcia.
Ściana południowo-zachodnia - zachowana na całej szerokości oraz narożnik zachodni
Ściana północno-zachodnia - zachowana tylko częściowo
Ściana północno-zachodnia, wątek muru z kostek wapiennych:
Ściana północno-zachodnia, niższa część muru z dużych ciosów piaskowcowych - widać charakterystyczne ślady ukośnej obróbki powierzchni ciosów dłutem
Okno szczelinowe rozglifione do wewnątrz (w górnej części uszkodzone i przemurowane) w ścianie południowo-zachodniej
Widok z przyległego pomieszczenia (gotyckiej Wieży Duńskiej) na ścianę południowo-wschodnią - poza małymi fragmentami niezachowaną i pochodząca z późniejszych prac budowlanych
Fragment zewnętrznego, południowo-wschodniego muru "stołpu" przy narożniku południowym
Tablice informacyjne w przyległym pomieszczeniu Wieży Duńskiej
Ostatni post: Grudziądz Nasz najnowszy członek: Boromeu Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
