Trzebnica

(Trebnitz) - miasto w powiecie trzebnickim

W mieście, przy ulicy Brama Trębaczy i Marcinowskiej znajduje się grodzisko średniowieczne datowane na XIII/XIV wiek.
Kronikarz miasta, Schmidt, wspomina o ist­niejącym w XII wieku "zamku" myśliwskim Bolesława Wysokiego, który miałby znajdować się na zachód od miasta. Ponad pół wieku później drugi z trzebnickich kronikarzy, Joachim, pisze o zbudowaniu zamku w latach 1294—1300 przez Henryka głogowskiego. Dokumentarnie zamek czy raczej gród wraz ze wzgórzem wymieniony jest w 1322 i 1323 roku. Odkryte natomiast na wzgórzu szczątki siedziby określone zostały przez archeologów jako siedziba wójta z końca XIII wieku. Znaleziono tu narzędzia, sprzęty domowe, monety, resztki pieca ceramicznego i ku­źni, znajdującej się w drewnianej chacie. Siedziba wójta, składająca się z budynku głównego i zabudowań gospodarczych służących gos­podarce rolnej, oddzielona była od miasta suchą fosą i drewnianym płotem. (Monografia Trzebnicy s. 74, 1995 r.)
Ważnym elementem urbanistycznym średniowiecznej Trzebnicy był znajdujący się na północny zachód od miasta lokacyjnego gródek, czy też raczej dwór na kopcu. Cześć badaczy przypuszcza, powołując się na obecność empory we wspomnianym powyżej kościele, że na tzw. Górze Trębaczy (stan. 3) mieściła się siedziba książęca, której pozostałości mogły ulec zniszczeniu przy budowie późniejszego gródka stoż­kowatego z końca XIII i XIV wieku. Badania archeologiczne doprowadziły do odkrycia tam umocnionej siedziby, przypisywanej przez O. Gierlach wójtom trzebnickim (Gierlach 1975). Jako twórców i użytkowników gródka wymienia się również Piastów Oleśnickich, mających rzekomo tutaj swój dwór. W trakcie prowadzonych u podnó­ża gródka w 2002 roku prac archeologicznych odsłonięte warstwę kulturową i obiekt ziemiankowy z około połowy XIII wieku, co pośrednio potwierdza wczesną datację założenia na kopcu (Problematyka lokacji i zagospodarowania małych miast w średniowieczu na przykładzie Trzebnicy Konczewska, Konczewski 2003, s. 91-95). Wbrew opiniom pojawiających się w różnych źródłach w trzebnicy znajdował się w całości drewniany gród/gródek bez żadnych elementów murowanych.
Dziękuje panu Zbigniewowi Lubicz-Miszewskiemu za powyższe informacje.

Rekonstrukcja wyglądu gródka w XIII/XIV wieku wg. T.R.Żurowskiego

stan. nr. 3 AZP 1/76-29

schematyczny plan obiektu

kopiec na zdjęciu z 1977 roku