Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Białoboki – część miasta i osiedle Trzebiatowa.
Niegdyś stanowiła osadę pod Trzebiatowem. Białoboki są znane z opisów historycznych, znajdującego się w tych okolicach dawnego opactwa norbertanów. Norbertani posiadali tu klasztor, który był otoczony murem i wałem ziemnym.
Obiekt obecnie nie istnieje.
Klasztor z niespodzianką
Niejedną zagadkę mają jeszcze do rozwikłania archeolodzy i naukowcy, którzy badają historię niewielkiej wsi Białoboki pod Trzebiatowem. W średniowieczu była tu siedziba zakonu Norbertanów. Wciąż jednak nie wiadomo, jak wyglądał średniowieczny klasztor. Pewne jest jedynie to, że musiał być naprawdę potężny, skoro w 1332 roku planowano tu przenieść podupadłe biskupstwo z Kamienia Pomorskiego.
O sensacyjnym odkryciu w Białobokach była mowa na niedawnej sesji naukowej zorganizowanej przez szczeciński oddział Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich. Mgr Marek Dworaczyk, dr Felix Biermann i prof. Marian Rębkowski przedstawili wstępne wyniki projektu badawczego, realizowanego we współpracy z archeologami z uniwersytetu w niemieckim Greifswaldzie. Naukowcy są zdania, że ogromny wpływ na osadnictwo i przemiany kulturowe w dolinie Regi miał w XII-XIV w. klasztor Norbertanów założony w Białobokach. W trakcie badań potwierdzono też istnienie słynnej Clodony (dzisiejsze Kłodkowo pod Trzebiatowem), w pobliżu której biskup Otton z Bambergu przeprawił się przez Regę podczas swojej wyprawy misyjnej.
Badania archeologiczne prowadzone na białobockich wzgórzach dowiodły, że dzisiejsza wieś powstała na ruinach klasztoru, który przestał istnieć w XVI wieku.
– W wielu budynkach można jeszcze zauważyć gotycką cegłę z rozbiórki zabudowań klasztornych – mówi Piotr Żak, kustosz z Trzebiatowa. – Naukowcom udało się ustalić, że właściwy klasztor otoczony był murem ceglanym i prawdopodobnie, od jednej strony, wałem ziemnym. U podnóża klasztoru znajdowały się osady. Ich mieszkańcy zajmowali się wytopem metali, handlem oraz rybołówstwem.
Na jednym ze wzgórz zakonnicy mieli także założyć cegielnię. Nadal nie wiadomo, jak wyglądał kościół i zabudowania klasztorne, gdyż ich relikty znajdują się obecnie na terenie prywatnym, a właściciel nie zgadza się na przeprowadzenie prac archeologicznych. Naukowcom udało się jednak przebadać biegnącą w centrum wsi brukowaną drogę i zlokalizować w jej pobliżu średniowieczny cmentarz. Odkryto 65 grobów, w których byli pochowani nie tylko zakonnicy, ale też kobiety i dzieci. Analizy antropologicznej szkieletów podjęła się dr Iwona Teul z PAM. W niektórych przypadkach udało się wskazać przyczynę śmierci. Wśród zmarłych przeważali mężczyźni typu nordyckiego – z północnej Europy. Właśnie z tych terenów – Lund w Szwecji – do Białoboków przybyli pierwsi zakonnicy. Byli wysocy (mieli średnio po 187 cm, gdy przeciętny wzrost na ówczesnych terenach Polski wynosił 165,7 cm). Musieli wykonywać ciężką pracę fizyczną, na co wskazuje silne zużycie stawów.
– Zdecydowanie mniej było szkieletów kobiet i dzieci. Ich pochówki pochodzą być może z okresu późniejszego, kiedy w pobliżu klasztoru powstały osady – dodaje P. Żak.
Zagadką pozostaje klasztor. Badacze mają utrudnioną sprawę i to nie tylko ze względu na brak zgody właściciela terenu. Do naszych czasów nie zachowała się bowiem żadna ikonograficzna wzmianka. Wiadomo jedynie, że klasztor musiał być naprawdę potężny, skoro do Białoboków planowano w XIV w. przenieść biskupstwo z Kamienia Pomorskiego. (żan)
źr:Kurier Szczeciński, 2007-12-03
wislak7770 Wysłany: 20 Maj 2019 1:43
| Cytat: |
| Między latami 1176-1180 r. książę Kazimierz I wystawił dokument fundacyjny klasztoru w Białobokach, do którego przybyli pierwsi premonstratensi z klasztoru w Lund[18]. Miejsce fundacji znajdowało się na skraju morenowej „wyspy”, otoczonej z trzech stron pradoliną Regi. W 1302 roku nastąpiła ponowna fundacja, po której mnisi przybyli z Mariengarten z odległej Fryzji. Z tego powodu klasztor w Białobokach był jego klasztorem filialnym i został nawet założony na niemal identycznym planie, jak ten w Mariengarten[19]. Przypuszczalnie w XIV wiekiem opactwo otoczono kamiennymi murami. Być może białoboccy premonstratensi zbudowali mury obronne w czasie konfliktu z możnym rodem Wedlów w latach 1330-1331. Jednym z epizodów owego sporu był szturm na klasztor, w efekcie którego poczynione zostały w jego zabudowie znaczne zniszczenia, mimo tego, że klasztor miał być już wówczas otoczony murem obronnym i podwójnym wałem ziemnym. Po zniszczeniach jakich doznał Kamień, to właśnie opactwo białobockie planowano w 1332 r. uczynić nową siedzibą biskupa, co motywowano położeniem i obronnością miejsca[18]. W okresie swojego największego znaczenia i rozkwitu, w XIII i XIV w., był klasztor białobocki jednym z kilku największych i najważniejszych ośrodków monastycznych Pomorza. W murach obwodowych klasztoru znajdowała się co najmniej jedna brama i jedna furta. Brama usytuowana była najpewniej od południa i wiodła wprost do Trzebiatowa, przez mostek znajdujący się na Sarniej, nazywanej wówczas Mnisim Strumieniem, jak też przez most na Redze, który istniał jeszcze w XVII w. Droga z mostu wychodziła wprost na jedną z bram miejskich lokacyjnego Trzebiatowa[18]. W tym okresie otoczony murem jego obszar miał kształt wydłużonego owalu o wymiarach mniej więcej 200 × 100 m, czyli powierzchnię około 2 ha. Pierwsza pewna wzmianka o istnieniu kościoła klasztornego w Białobokach pochodzi z 1214 r.[18] Rozbudowa klasztoru nastąpiła na przełomie XIII i XIV w., dzięki księciu Bogusławowi IV, zmarłemu w 1309 r. Zgodnie z tradycją zapisaną w XVI w., w świątyni białobockiego opactwa pochowany został jeden z przedstawicieli dynastii Gryfitów, zmarły w 1374 r. książę Bogusław V, jednak przez część badaczy informacja ta jest kwestionowana[18]. W 1523 roku książę szczeciński Bogusław X przeprowadził sekularyzację klasztoru w Białobokach i przekształcił go w książęcy urząd. Lustracje dawnego założenia monastycznego przeprowadzone w latach 1558 i 1560 wymieniają oprócz kościoła również budynki browaru, piekarni, kuchni, a także tzw. Dom Przeora, który w XVI w. prawdopodobnie przez jakiś czas zaadaptowany został na potrzeby księcia Barnima, co miało usprawiedliwiać jego nową nazwę – Dom Zamkowy (Schlosshaus)[18]. W 1560 roku zabudowania spaliły się od pioruna. W 1616 roku spłonął od pioruna kościół i zostały z niego tylko mury obwodowe. Zawaliła się także kościelna wieża. W 1. połowie XVII w., rozpoczął się proces rabowania cegieł i kamieni fundamentowych z ruin dawnego klasztoru. W 1633 r. materiał budowlany wydobyty w Białobokach został wykorzystany przy odbudowie trzebiatowskiego kościoła św. Mikołaja[18]. W 1676 r. miejsce dawnego opactwa było całkowicie opuszczone[18]. W XVIII wieku zaczęła się w tym miejscu kształtować wieś. |
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bia%C5%82oboki_ (Trzebiat%C3%B3w)
Ostatni post: Warszawa - Wał Zygmuntowski Nasz najnowszy członek: Kazadii Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
