Kołbacz

carrollus Wysłany: 20 Paź 2015 0:26 

To jest obiekt romański, więc z wyjątkiem baszty niech będzie we właściwym dziale

Dawne opactwo cystersów

Kościół NMP, obecnie Serca Jezusowego

Faza I
Romański, o nieznanym kształcie obiekt istniał już w 1183 roku. Być może było to niewielkie oratorium wzniesione dla potrzeb kultowych wchłonięte później przez obecny obszerny kościół.

Faza II
Romański, budowany w 1-2 ćw. XIII wieku (po 1210 roku) z cegły układzie wendyjskim, 3-nawowy z transeptem, parami kaplic bliźniaczych i prezbiterium zamkniętym półkolistą apsydą. Z pierwotnego założenia zachowało przęsło zachodnie prezbiterium, transept z przylegającymi dwoma kaplicami północnymi oraz dwa przęsła wschodnie nawy głównej.
Ściany wschodnie kaplic zwieńczone fryzem arkadowym wyznaczającym pierwotną ich wysokość. Okna w tej partii kościoła są wąskie, rozglifione na zewnątrz, zamknięte łukiem półokrągłym. Podobnie półokrągłe są międzynawowe łuki arkadowe. W ścianach szczytowych transeptu znajdują się dwa romańskie portale. Nad portalem północnym znajdowała się triada wąskich okien, zastąpiona później dużym, trójdzielnym oknem gotyckim. Obecnie zamurowane okna są częściowo widoczne z zewnątrz.
Fryz arkadowy z arkadek pojedynczych i podwójnych (w transepcie), a także inne rozmiary cegieł świadczą o niejednoczesnym powstawaniu poszczególnych partii romańskich świątyni.
We wnętrzu transeptu i wschodniej partii prezbiterium znajdują się sklepienia gwieździste i krzyżowo-żebrowe oparte na stożkowych wspornikach, masywnych gurtach i filarach z półkolumnami o profilowanych bazach i trapezowych kapitelach. W ścianie wschodniej transeptu fryz podokapowy ze skośnie układanych cegieł. Ocalałe kolumny romańskie z nawy bądź zabudowań klasztornych znajdują się w Muzeum Narodowym w Szczecinie.
W XIV wieku wyburzono apsydę i zastąpiono ją wielobocznym gotyckim prezbiterium.

Faza III
Wczesnogotycki, budowany w 3-4 ćw. XIII wieku (po 1254 roku). Z tego etapu pochodzą pozostałe przęsła nawy głównej i nieistniejących już naw bocznych. Okna są tu szersze, wyższe i zwieńczone ostrołukiem. Od strony północnej okna umieszczone są pomiędzy skarpami i parą ostrołukowych blend. Z kolei okna po stronie południowej są szersze, o mocno rozglifionych i profilowanych ościeżach z maswerkiem. Arkadowe łuki międzynawowe są już ostre, nie ma fryzu arkadowego.
Fasada zachodnia - w północnym narożniku zastosowano wieżoskarpę, zdobioną wysokimi, wąskimi, ostrołukowymi blendami. Od strony południowej odpowiada jej wąska skarpa narożna. Dolna kondygnacja stanowiąca część cokołową oddzielona jest od reszty ceramicznymi płytkami z fryzem arkadowym. Tamże ostrołukowy portal o profilowanym ościeżu. Ponad fryzem wielkie, ostrołukowe okno o profilowanym ościeżu (obecnie zamurowane). W szczycie ślepa rozeta w okrągłej blendzie.
Nawy boczne zwieńczone były sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Rozebrano je, podobnie jak sklepienie nawy głównej w 1720 roku.

Klasztor
Dom Konwersów
Romański, z 1-2 ćw. XIII wieku przylega do południowego narożnika szczytu zachodniego kościoła. Przebudowany na przełomie XIII/XIV wieku (sklepiono wtedy m.in. kryptę), a następnie w XVII-XIX w. Murowany z cegły w układzie wendyjskim,w partii przyziemia fragmenty z kwadr granitowych. Od strony dziedzińca na ścianie wschodniej czytelne ślady po sklepieniach krużganku, tamże zamurowany romański portal. Drugi portal w ścianie północnej, również zamurowany. Obiekt zachował 10 pierwotnych okien zamkniętych od wewnątrz łukiem półkolistym, od zewnątrz ostrołukiem

Dom Opata
Pochodzi z połowy XIV wieku i został zbudowany z cegły w układzie wendyjskim. Posiada dwie kondygnacje i piwnicę. Część zachodnia została przekształcona – dawny portal gotycki, został przebudowany na okna, a główne wejście znajduję się od strony północnej.

Kościół jest stale zamknięty, zwiedzanie możliwe między mszami. Nawa i Dom Konwersów niedostępne. (fot. lipiec 2015)

Widok ogólny

Prezbiterium. Widoczny styk murów romańskich i gotyckich.

Kaplice bliźnie od wschodu. Widoczny fryz arkadowy.

Południowe ramię transeptu z zamurowanymi arkadami do kaplic.

Portal w północnym ramieniu transeptu. Wyżej ślady po zamurowanych pierwotnych oknach.

Portal w południowym ramieniu transeptu.

Zamurowane wczesnogotyckie arkady nawy południowej – detale

I zamurowane arkady romańskie

Zamurowane arkady nawy północnej - detale

Fasada zachodnia

Fryz w fasadzie zachodniej

Okno w nawie głównej – strona północna. Widoczny styk murów romańskich i wczesnogotyckich.

Okna w nawie głównej – strona południowa. Widoczny styk murów romańskich i wczesnogotyckich, fryz z pojedynczych arkadek

Okno w transepcie i fryz z podwójnych arkadek

Wnętrze

Tradycja i nowoczesność (gniazdko elektryczne - dla nieznających mojego sarkazmu)

Fryz ząbkowy

Sklepienie transeptu

Dom konwersów

Portal

I drugi portal

Dwie kondygnacje okien

Dom opata