Tłokowo

wieś w powiecie olsztyńskim, w gminie Jeziorany

W Tłokowie na początku XIV wieku znajdowało się centrum okręgu, w Którym urzędował komornik. Po raz pierwszy jest on wymieniony w 1315 roku w dokumencie lokacyjnym wsi Makohlen (obecny Maków), na obszarze pola pruskiego – campus Cluteyn (ob. Klutajny). W dokumencie zawarta jest informacja o komorniku z Tłokowa – Camerarius de Tlokow. W akcie lokacyjnym Tłokowa z 1318 roku jest między innymi mowa o obowiązku dbania o zasieki (indagines), znajdujące się na obszarze districtus Tlokowe. Kolejna wzmianka o okręgu pojawia się w 1321 roku – campus Schardeniten indistrictu Tlocowe. Po raz ostatni komornik z Tłokowa – kamerariusz Mycol in Tlokow – przejawia się na kartach dokumentów w 1331 roku53. Wraz z lokacją w 1338 roku Jezioran (Seburg) na znaczeniu straciło Tłokowo, które przestało być siedzibą Komornictwa. Rola, jaką w początkowej fazie kolonizacji na tym obszarze pełniło Tłokowo nie wyklucza, że obszar ten w czasach plemiennych były Włością pruską, tzw. terra Tlokowe, wchodzącą w skład Małej Barcji. Na Podstawie rangi ośrodka w początkach XIV wieku można wnioskować, że w tej miejscowości powinna znajdować się strażnica będąca miejscem Urzędowania komornika. Co prawda w średniowiecznych zapiskach źródłowych nie spotkałem się z określeniem, aby w Tłokowie był zamek, jednak na podstawie analogii do innych komornictw można domniemywać, że taki obiekt powinien się właśnie tam znajdować. We wszystkich centrach komorniczych na terenie Warmii biskupiej w XIV wieku, poza Tłokowem, odnotowane są zamki. Tym założeniem obronnym prawdopodobnie było grodzisko zwane Fliehberg, które zostało inwentaryzowane przez Johanna Guise podczas jego podróży po Prusach. Relikty warowni stwierdził on na wzgórzu, położonym na dawnym półwyspie, wrzynającym się od południa w Jezioro Pierścień. Fliehberg otoczony był z trzech stron wodami jeziora, jedynie od południowego-wschodu można było się do niego dostać lądem. W szkicach Guise zarejestrował widoczny kształt umocnienia, które zbudowane było na planie kwadratu55. Do dzisiejszych czasów nie pozostały po nim żadne ślady. Miejsce po dawnej warowni zajmują obecnie pola uprawne. Prawdopodobnie zostało ono zniwelowane w drugiej połowie XIX wieku.

Tłokowo, gm. Jeziorany (niem. Lokau, Kr. Rößel) – szkic J. Guise z lat 1826-1828 położenia umocnienia zwanego Fliehberg w Tłokowie (w dolnej części ryciny) – MVF: PM-IXh 00101b (Guise Zettel)

Widok na wzgórze w Tłokowie, gdzie w przeszłości znajdował się Fliehberg, domniemana siedziba komornictwa tłokowskiego (fot. R. Klimek, styczeń 2010)