Bytom

Lokacja miasta na prawie magdebruskim nastapiła w 1254 roku, nadana została przez księcia opolsko-raciborskiego Władysława. Jego syn Kazimierz I, książę bytomski wybudował zamek oraz otoczył miasto murami obronnymi. Zostały one wzniesione z kamienia łupanego czyli wapienia. Mury były wybudowane w kształcie owalnym, co potwierdza usytuowanie ulic w obrębie starej części miasta (np. od strony ulicy Katowickiej). Przypuszczalnie miały one 1100 – 1300 metrów obwodu. Ich przebieg można zrekonstruować w przybliżeniu na podstawie XVIII wiecznych planów. W murach miejskich istniały 3 bramy (od strony zachodniej) Gliwicka i Pyskowicka oraz od wschodu Krakowska. Co pewien czas w murze obwodowym znajdowały się baszty, najprawdopodobniej łupinowe, w późniejszych czasach w murach przebito kilka przejść zwanych furtami (w okolicach klasztoru bernardynów). Na przedpolu murów była fosa zasilana w znacznej mierze wodami Bytomki (zwanej dawniej Kaczawą). Mury miejskie zostały kilkakrotnie naprawiane i umacniane w XV i XVI wieku. Z tego tez okresu pochodzą nieliczne zachowane fragmenty murów. Zostały one rozebrane w latach 1800 – 1828 czyli w okresie, kiedy władze pruskie podjęły znaczące reformy m. in. zmiany w zakresie organizacji miast. Mury stały się bowiem przeszkoda w rozwoju organizmu miejskiego. Zachowały się te fragmenty, które były wtopione w zabudowę kamienic. Potwierdzają to zdjęcia archiwalne z końca XIX wieku i początku XX wieku. Wówczas podczas burzenia niektórych kamienic niszczono również resztki obwarowań miejskich. Do dzisiaj najlepiej zachowały się od strony ul. Katowickiej oraz w podwórzach niektórych posesji przy ulicy Korfantego. Warto także wspomnieć, iż fundamenty murów miejskich odkryto podczas badań archeologicznych na pl. Kościuszki w latach 1979 – 82, po wyburzeniu XIX wiecznej zabudowy. Pod koniec lat 80 – tych XX wieku na płycie placu zaznaczono przebieg obwałowań oraz wyeksponowano fragment lica muru z kamienia łamanego. Kolejne fragmenty odkryto przy ulicy Rycerskiej oraz przy ulicy Kwietniewskiego, przy której odkryto w 2000 roku fragment fosy miejskiej. O istnieniu umocnień świadczą średniowieczne nazwy ulic, jak np. Wałowa przylegająca do murów miejskich. (opracowanie dr.Adama Kubacza, źr: http://www.bcmiechowice.wiara.pl)

rekonstrukcja wyglądu Bytomia z około 1800 roku na podstawie rysunku Józefa Koretzkiego z ok. 1930 roku.

pozostałości murów miejskich jakie mi się udało znaleźć podczas krótkiej wizyty w tym mieście

makieta średniowiecznego Bytomia w filii muzeum na Korfantego