Siedlec Mirowski

wieś w powiecie częstochowskim w gminie Mstów

Grodzisko „Gąszczyk” znajduje się na wyniesieniu w zakolu Warty. Zajmuje obszar ok. 0.98ha. Jest to grodzisko podkowiaste, otoczone jest podwójna linia wałów i fosą. W 1957 przeprowadzono tu sondażowe badania archeologiczne dzięki którym ustalono, że pochodzi z kultury łużyckiej (ok. 650-550 lat p.n.e.) i prawdopodobnie było użytkowane również we wczesnym średniowieczu (VIII-IX w. i X-XII w.). Istnieją nawet domniemania, że właśnie tu w XII w. mogła znajdować się pierwotna Częstochowa. Pierwotnie istniała tylko jedna linia obwałowań, której pozostałością jest wewnętrzny wał grodziska. Dolne partie tego wału uważa się za pozostałość umocnień osady obronnej z czasów kultury łużyckiej. We wczesnym średniowieczu wał ten został nadbudowany do wysokości około 1,60 m i poszerzony w kierunku majdanu do szerokości około 7,50 m. W tej też fazie zbudowano przed wałem wewnętrznym oddzielony od niego fosą niższy wał zewnętrzny. (autor opisu:Zbigniew Bereszyński, źr:www.jura-art.pl)

Plan grodziska Gąszczyk, źródło: A. Krauss, Sielec, pow. Częstochowa, „Silesia Antiqua”, t. 4, 1962, s. 305.

-----------------------------------------------------------------------------------

Nad Wartą w grodzisku Gąszczyk odkryto ślady osadnictwa

Archelodzy wspólnie ze studentami wydobyli fragmenty naczyń ceramicznych pochodzących z kultury łużyckiej czyli wczesnej epoki żelaza

Nad Wartą, na stanowisku archeologicznym w grodzisku Gąszczyk odkryto ślady osadnictwa m.in. z epoki żelaza - brukowane chodniki, ziemianki z paleniskiem oraz ceramikę z czasów kultury łużyckiej i wczesnego średniowiecza. Archeolodzy szukali tutaj skarbu Częstocha.

Na zalesionym wzniesieniu w zakolu Warty (okolice Przeprośnej Górki koło Mstowa) archeolodzy z Muzeum Częstochowskiego wraz ze studentami Historii Uniwersytetu Śląskiego przeprowadzili badania sondażowe w miejscu, które pochodzi z kultury łużyckiej (ok. 750-550 lat p.n.e.) i prawdopodobnie było użytkowane również we wczesnym średniowieczu. Wznowione po 44 latach prace są kontynuacją badań, jakie w 1966 roku zakończył na tym terenie archeolog Włodzimierz Błaszczyk.

- Udało nam się wydobyć fragmenty naczyń ceramicznych, pochodzących z kultury łużyckiej z przełomu lat 750 - 550 p.n.e., czyli wczesnej epoki żelaza. Dotarliśmy też do elementów, które najprawdopodobniej stanowiły obiekty mieszkalne i gospodarcze. Być może uda nam się również potwierdzić obecność na tym terenie państwa Wiślan z IX - X wieku - informuje kierownik działu archeologii Muzeum Częstochowskiego Maciej Kosiński.

Prowadzone na obszarze ponad pół ara wykopaliska były pierwszym, rozpoznawczym etapem projektu badawczego. W przyszłości archeolodzy planują kontynuację badań całego Grodziska zajmującego powierzchnię 0,89 ha. Postęp prac na terenie Gąszczyka ocenił zastępca prezydenta Częstochowy Ryszard Majer.

- Badania archeologiczne na tym terenie są istotne z tego względu, że być może pozwolą dokładnie ocenić wczesnośredniowieczne osadnictwo na terenie Częstochowy i okolic. Wprawdzie nie spodziewamy się odkryć skarbu przodka częstochowian - legendarnego Częstocha, ale wykopaliska z pewnością mogą przynieść wiele interesujących informacji na temat życia ówczesnych mieszkańców osady - mówi wiceprezydent.

Gąszczyk-Grodzisko to wzgórze o wysokości 296 m n.p.m., od północy otoczone stromą krawędzią opadającą do płynącej w dole Warty. Takie ułożenie miało duży wpływ na obronny charakter grodziska. Od drugiej strony, gdzie jest znacznie łatwiejszy dostęp, istniała fosa powstrzymująca ewentualny najazd najeźdźcy. Jest prawdopodobne, że na górze Gąszczyk znajdowała się wzmiankowana w 1555 roku fortalicja.

Według przekazów historycznych już wtedy była ruiną. Lokalizacja w tym miejscu strażnicy obronnej jest stawiana w wątpliwość przez niektórych znawców tematu, bowiem zgodnie z posiadanymi informacjami powinna ona stać na lewym brzegu Warty. Gąszczyk zaś leży na prawym. Wiadomo jednak na pewno, że warownia znajdowała się naprzeciw królewskiej wsi Mirów, na skale zwanej Grodzisko.

Zdaniem naukowców nasi przodkowie w Goszczyku mieli tu znakomity ogląd okolicy. Krajobraz oraz względy obronne zdecydowały, że osiedlili się w tym miejscu.

Dlatego naukowcy i studenci przekonują, że miejsce to nie zasługuje na zapomnienie. Marzą o skansenie. - Sanktuarium na Przeprośnej Górce, piękna przyroda i do tego skansen z odpowiednim programem edukacyjnym mogłyby stanowić znakomitą atrakcję turystyczną - dowodzą.

Na terenie Gąszczyka odkrywana była też ceramika kultury łużyckiej z okresu 750-550 lat p.n.e. To dowód, że wzgórze było atrakcyjne dla osadników przez wiele wieków.

Mieszkańcy Mirowa mają nadzieję, że odkrycie przyciągnie turystów. - Tutaj są piękne tereny i mógłby tu powstać rzeczywiście skansen, wtedy Mirów by się rozwinął - dodaje Anna Janik.

Archeolodzy odkryli ślady osadnictwa m.in. z epoki żelaza (© Fot, UM CYWA)

autor: Beata Marciniak
źr: Dziennik Zachodni 2010-07-30

Grodzisko na wikimapie
http://wikimapia.org/#lat=50.8211467&lon=19.2421675&z=14&l=28&m=b&search=grodzisko