Zabłudów

miasto w powiecie białostockim

Pierwotnym właścicielem puszczy Błudów był Iwan Chodkiewicz (zm. w 1482 r.), który otrzymał puszczę Błudów, rozciągającą się pomiędzy rzeką Narew i Supraśl, od wielkiego księcia litewskiego i króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka. Schedę po ojcu odziedziczył syn Aleksander. Jednak administrowanie spadkiem nie trwało długo, nowy właściciel Zabłudowa był bowiem stronnikiem Michała Glińskiego – zdrajcy zbiegłego do Moskwy. W wyniku tego dobra zostały mu odebrane.
16 III 1512 r. król Zygmunt I Stary przywrócił ojcowiznę Aleksandrowi Chodkiewiczowi, nadając mu 22 służby w trzech osadach. Dokument wydany przez Zygmunta I Starego w Krakowie 3 IV 1525 r. potwierdził nadanie Iwanowi Chodkiewiczowi puszczy Błudów, 22 służb w powiatach bielskim i suraskim, nakazując ponadto Olbrachtowi Gasztołdowi, wojewodzie wileńskiemu, wytyczenie granic dóbr chodkiewiczowskich i przekazanie ich w posiadanie Aleksandrowi Chodkiewiczowi.
W 1549 r. Aleksander Chodkiewicz zmarł, pozostawiając dobra zabłudowskie trzem swoim synom: Hieronimowi, Jerzemu i Grzegorzowi. Ten ostatni był twórcą miasta Zabłudowa i jego urbanistycznego kształtu.
Lokacja miasta na prawie magdeburskim w 1553 r. zbiegła się w czasie z tworzeniem centralnej rezydencji Zygmunta II Augusta w Knyszynie, gdzie pierwszym starostą był właśnie Aleksander Chodkiewicz. Bliskość rezydencji królewskiej miała zapewne wpływ na uświetnienie wyglądu i funkcjonalność nowo powstałego miasta. Dziełem Grzegorza Chodkiewicza było zagospodarowanie przestrzenne miasta. Siedzibę dworską oddzielały od miasta rzeka i staw.
Dokument dotyczący podziału ojcowizny po Aleksandrze Chodkiewiczu z 2 I 1550 roku wzmiankuje: "A od Petrowoy hati czerez Borki w seredinu Ozera Stoiaczoho, aż do toież hranicy bołotom, podle stawu do prorobkow mestskich, do toież Pety, odkol sia poczała taia hrań.
A na treteju [czast] położyli iesmo Zamok Supraslski zo wseiu Puszczoiu y dwór Zabłudowie, imene Foroszczu y Doylidy y Karakuły u ich hranicach y z ludmi. Własnie w tym roku, 1550 po raz pierwszy był wzmiankowany dwór w Zabłudowie.
Pozatym istnieje jeszcze "Wypis z ksiąg zamku zabłudowskiego dotyczący skargi mieszczan z 22 IV 1675 roku" w którym cytuję "Na urzędzie zamku zabłudowskiego" Oczywiście słowo nawiązuje do istniejącego dworu w Zabłudowie, jest to rzecz którą często bedę przypominał, ze w tamtych czasach duża ilość dworów była nazywana zamkami. Powyzszy wypis świadczy, że w dworze zabłudowskim funkcjonował sąd.
Kolejny raz dwór jest wspominany w 1750 roku z przekazania listu od księcia Hieronima Radziwiłła właścicielowi dworu w Zabłudowie z 24 V 1750 roku. (źr: http://zabludow.polska.pl)
Nie są mi niestety znane żadne fakty opisujące koniec funkcjonowania dworu w Zabłudowie, ani jego wyglądu jak i materiału z jakiego był zudowany choć mozna przypuszczać, ze był to budynek murowany.

Plan Zabłudowa z XVIII wieku