Rożniatów - cerkiew

W niektórych źródłach spotkałem się też z nazwą Siennów.

Zniszczona cerkiew otoczona wałami:

(Źródło: http://zarzecze.itl.pl/archive_gminazarzecze/wp-content/uploads/2017/12/Cmentarz_greckokatolicki_przycerkiewny_w_Rozniatowie.pdf )

Problematyka obronności miejsca

 

Cmentarz (oraz cerkwisko) położone jest w bardzo niestandardowym miejscu. Jest oddalony około 1km od wioski i położony na górującym nad Rożniatowem wzgórzu. Biorąc pod uwagę względy praktyczne jest to miejsce bardzo niedogodne dla mieszkańców, jednak moim zdaniem nad wyborem tego miejsca zadecydowały względy natury militarnej.

 

Przyglądając się historii Rożniatowa dowiadujemy się że, wieś została spalona razem z cerkwią przez tatarów w 1625r. W drodze powrotnej Kantymir został rozgromiony przez hetmana Stanisława Koniecpolskiego pod Martynowem, a jasyr w znakomitej większości został odbity. Mieszkańcy Rożniatowa niewątpliwie wrócili do swej zniszczonej wsi z zamiarem odbudowy. Gdy stanęli przed problemem postawienia nowej cerkwi, musieli skorzystać ze zdobytego w tak tragiczny sposób doświadczenia i nową świątynię postanowili urządzić w sposób obronny. Jest to dość powszechny motyw w XVII wiecznej historii Podkarpacia. Ogrom klęski najazdu z 1624r. oraz wieści o odparciu najeźdźców przy niektórych obwarowanych świątyniach (np. Nowosielce, Blizne, Hyżne) powodował chęć odbudowy nowych w miejscach dogodnych do obrony (np. Świlcza, Gniewczyna, Giedlarowa itp.). I do tych drugich zaliczył bym bezwątpienia odbudowę cerkwi w Rożniatowie.

 

Przyjrzyjmy się topografii miejsca na którym stała cerkiew oraz jej najbliższemu otoczeniu³. Jest to wyniosłe wzgórze z rozległym widokiem na całą okolicę (za wyjątkiem strony wschodniej) z trzech stron opadającą w dolinę będącą kiedyś niewątpliwie mokradłem. Z czwartej- wschodniej strony wznosi się dalsza część wzgórza, oddzielona od naszego cypla szerokim siodłem. Jest to więc miejsce wybitnie obronne. W takim miejscu zagrożenie na pewno nie uszło by uwadze obrońców. Sama cerkiew i cmentarz być może była otoczona ziemnymi wałami. W 1966 r. Franciszek Kotula podczas wizyty na cerkwisku tak opienia to miejsce „Na cyplu opadającym w dolinę [...] zbudowano czworoboczny okop z v jeszcze tu i ówdzie wałami i częściowo zasypanymi fosami." W dniu dzisiejszym jednak trudne do rozpoznania.