
Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Zamek krzyżacki powstał na miejscu słowiańskiego grodu Copriven. Zniszczony gród został nadany biskupowi Chrystianowi w 1222 roku, a po klęsce biskupiej misji nawracania Prus gród przejęli Krzyżacy około 1230 roku. Pierwszy zamek powstał w XIII wieku. Początkowo była to prymitywna drewniano-ziemna fortalicja, nazywana Engelsberg - Mons Angelorum (Górą Aniołów). Według kroniki Piotra z Duisburga, w 1239 zamieszkiwali tam już rycerze zakonu krzyżackiego. Pierwszym komturem był Henryk Brabantus i przypuszczalnie wtedy właśnie rozpoczęto budowę murowanego założenia. Na początku ze względu na bezpieczeństwo zaczęto od budowy murów obronnych w trakcie realizacji prac do kolejnych fragmentów muru dostawiano wewnętrzną zabudowę. Pokrzywno pełniło funkcję siedziby komturstwa do śmierci ostatniego komtura Fryderyka von Zollern. Zamek pełnił tę funkcję z krótką przerwą. Podczas bitwy pod Grunwaldem zginął komtur Pokrzywna Burchard von Wobecke, a wojska polskie opanowały warownię, jednak nie na długo. Rok po tym wydarzeniu zamek ponownie znalazł się we władaniu Krzyżaków. W 1411 roku z inicjatywy wielkiego mistrza Henryk von Plauen Krzyżacy rozpoczęli jego modernizację systemu obronnego. Został wyremontowany, a mury podwyższono i zaopatrzono w nowocześniejsze strzelnice, a sam Henryk von Plauen po zamachu stanu został zdegradowany i przeniesiony do komturii w Pokrzywnie. Własnością zakonu pozostawał do wybuchu wojny trzynastoletniej w 1454 roku, kiedy został zajęły przez zbuntowane oddziały Związku Pruskiego. Na mocy porozumień drugiego pokoju toruńskiego w roku 1466 Pokrzywno wraz z całą ziemią chełmińską zostało przyłączone do Polski i aż do pierwszego rozbioru w 1772 roku było siedzibą polskich starostów. Spłonął w 1611 roku. Około roku 1630 na terenie warowni zamieszkały siostry norbertanki z Żukowa. Podczas potopu Szwedzi zdobyli i spalili zamek, a kaplicę sprofanowali. Za rządów Prusaków (w 1784 r.) całość sprzedano osobie prywatnej, która rozpoczęła jego demontaż z przeznaczeniem na budowę drogi. Rozbiórka została wstrzymana po szybkiej interwencji biskupa chełmińskiego Baiera, jednak osłabione sklepienie kaplicy runęło w 1789 i spowodowało dalsze działania likwidacyjne. W 1934 polskie władze konserwatorskie uznały ruiny za zabytek, mimo to w 1965 roku przebudowa drogi doprowadziła do wyburzenia zabudowań przylegających do południowej partii murów. Pierwsze prace zabezpieczające podjęto w roku 1967. Gotycki zamek na nieregularnym rzucie składał się z zamku wysokiego i dwóch przedzamczy. Stosunkowo najlepiej zachowała się brama zamku wysokiego, przebudowany spichrz i brama na przedzamczu, ponadto fragmenty ścian budynku głównego i murów obronnych. Dziś ruiny znajdują się w rękach prywatnych, jego nowy właściciel planuje odbudowę zamku.
plan założenia zamkowego

plan zamku wg Architektura Gotycka 1995

zamek na przedwojennych pocztówkach


karla Wysłany: 02 Gru 2009 15:09
jak narazie nic się nie dzieje , wszystko niszczeje
a szkoda

meickel Wysłany: 05 Gru 2009 14:54
Moje zdjęcia (z lata ubiegłego roku):
http://www.closeddoor.eu/westpreussen/engelsburg.html
karla Wysłany: 05 Gru 2009 16:56
ciekawa fotki ![]()
znalazłam jeszcze taką starą fotke

obecnie jednak jest coraz gorzej przejażdżam tam każdego dnia do pracy stoi tablica na sprzedaż
Marek Szajerka Wysłany: 10 Gru 2009 13:11
Pokrzywno od innej strony.
http://www.grudziadz.net.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=791&Itemid=46
Marek Szajerka Wysłany: 26 Kwi 2010 22:04
Oznaczona strzałką średniowieczna stodoła się zachowała. Jest po lewej stronie szosy, jadąc od strony Grudziądza.

Przepraszam, że wtrącam tu porównanie do Grudziądza. Proszę zwrócić uwagę na położenie spichrzy, zamiast murów obronnych. Na innym forum mnie wyśmiano, że piszę o Grudziądzu w obrębie murów, jako kompleksie zamków. W udokumentowanych źródłowo czasach Rzeczypospolitej nie wolno było mieszczanom grudziądzkim zabudowywać murów obronnych spichrzami. Część spichrzy nad Wisłą przed 1346 r. zbudowali Krzyżacy dla siebie. Podobny układ spichrzy zamkowych jest w Malborku.
karla Wysłany: 28 Kwi 2010 12:25
oto kilka fot z kwietnia 2010
wejście do piwnicy


moje dziecko było zachwycone

przelot bramy


Marek Szajerka Wysłany: 02 Maj 2010 22:51
Warto nawiązać do postów Becika i Karla (plan zamku w Pokrzywnie, wizualny obraz zamku oraz zdjęcia baszty bramnej.
Plany zamku pokazują, że w XIV w. Krzyżacy, przypuszczalnie nieświadomie, zastosowali kleszcze na przedzamczu, ustawiając stodoły pod kątem rozwartym. Podobne ustawienie zabudowy Dolnego Młyna Zamkowego w Grudziądzu do tego stopnia zmyliło badaczy fortyfikacji, że na planach miasta te linie traktuje się jako fortyfikacje nowożytne z XVII w.
Odnośnie baszty bramnej.
Wg opinii M. Rzeczkowskiej - Sławińskiej, autorki artykułu o zamku w Pokrzywnie, opublikowanym w Roczniku Grudziądzkim T.8:1983, s.23, przyp. 35:
"W etapie rozwojowym wież bramnych tego typu należy ona do najwcześniejszych. w porównaniu z wieża bramną w Bierzgłowie nie posiada równiez brony przy bramie, ale rozwój elementów obronnych wewnątrz wieży z równocześnie powstałym przedbramiem, przesuwa ją na dalszy etap rozwojowy względem Bierzgłowa."
Ostry łuk portalu od strony wschodniej został wykonany z betonu około 1968 r.
2011, w lato totalnie zarośnięty, byłem przy ruinach i ich nie widziałem











Q-ba Wysłany: 22 Kwi 2012 14:58
Obecny właściciel kompletnie nic nie robi. Nie interesuje się zamkiem. Nie zabezpieczył spichrza, no i ten zawalił się.
Powinny być narzędzia umożliwiające odbieranie TAKICH zabytków. ![]()
meickel Wysłany: 27 Kwi 2012 9:44
| Q-ba napisał: |
|
Są takie narzędzia. Tylko, że wtedy spichrz zawaliłby się będąc własnością powiatu. Prawo bez pieniędzy nic nie zrobi.
czcibor Wysłany: 04 Maj 2013 17:23
Wracając w dobrym humorze z krzyżackiego zamku w Radzyniu Chełmińskim, postanowiłem wstąpić do Pokrzywna.
Ponieważ dużo już zostało powiedziane dotyczące stanu obiektu to pozwolę sobie milczeć i czekać aż się rozpadnie.








carrollus Wysłany: 22 Sie 2014 22:27
Pod zamkiem, przy drodze znajduje się parking na 3-4 samochody. Ruina niszczeje, zarasta chaszczami, które nawet wczesną wiosną już w niektórych partiach całkowicie ją przysłaniały. Spotkany na miejscu lokalny aktywista poinformował mnie, że właściciel ruin zmarł na obczyźnie, a spadkobiercy nie są zainteresowani zamkiem.(fot. marzec 2014).
Z uwagi na technikę budowy (cegła w układzie wendyjskim, wczesnogotyckie okna, detal w izbie na piętrze wieży) oraz datowanie 3 ćw. XIII wieku, obiekt zostanie umieszczony również w dziale romańskim, choć oczywiście nie jest on budowlą romańską w ścisłym tego słowa znaczeniu..
Brama przedzamcza wewnętrznego

Relikty zamku górnego

Brama od zachodu

I od wschodu

Wczesnogotyckie okno

Piętro wieży

Wczesnogotyckie służki z kielichowymi kapitelami w pomieszczeniu na piętrze wieży dostępnym poprzez drabinkę wykonaną z miejscowej leszczyny.

Głowica i baza losowo wybranych służek.

Spichlerz na przedzamczu wewnętrznym z lepszej..

I gorszej strony

Mur kurtynowy przedzamcza wewnętrznego

Miejsce, w którym według planów powinny znajdować się relikty murów obwodowych przedzamcza zewnętrznego – z braku czasu nie zdążyłem ich spenetrować, stąd tylko zdjęcie z drogi.

Średniowieczna stodoła na przedzamczu zewnętrznym

Marek Szajerka Wysłany: 23 Paź 2015 22:29
Wprawdzie o tym pisałem 2 lata temu, ale tak dla przypomnienia. Dla Jana Długosza Pokrzywno było miastem.
http://grudziadz.naszemiasto.pl/artykul/zamek-w-grudziadzu-odc-27,2598804,artgal,t,id,tm.html
karla Wysłany: 04 Paź 2017 22:51
Kiedyś będąc na Zamku w Radzyniu znalazłam makietę Anielskiego zamku

Marek Szajerka Wysłany: 08 Kwi 2018 20:15
Artykuł monograficzny, zob.
Maria Rzeczkowska Sławińska, Zamek w Pokrzywnie, w: Rocznik Grudziądzki, T.8: 1983, s.5-31.
http://kpbc.umk.pl/publication/60368
Na stronie 7 artykułu Marii Rzeczkowskiej - Sławińskiej i przypis 12 na tej stronie jest dosłowna informacja, że tego zamku nie zbudowali Krzyżacy. Ok. 40 lat przed objęciem go przez Krzyżaków należał do konwersów. Konwersi wykonywali prace gospodarcze dla klasztorów cysterskich.
Zamek w Pokrzywnie przejęli Krzyżacy w tym samym roku 1278, ja w Grudziądzu. Przypis 14, s. 7, u M. Rzeczkowskiej - Sławińskiej jest niepełny. W Banderia Prutenorum kronikarz Jan Długosz napisał o chorągwi miasta Pokrzywna.
Pokazana w Radzyniu makieta jest niepełna. Brakuje przedzamcza zewnętrznego. Można to porównać z planami zamku na s. 6 - 8.
Identyczny jest układ w Grudziądzu:
1. Zamek Wysoki.
2. Przedzamcze wewnętrzne.
3.Przedzamcze miejskie.
Przypominam swój post z 2.05.2010 r. o bramie. Styl i konstrukcja bramy głównej koresponduje z przekazem kronikarza krzyżackiego, że oni nie zbudowali tego zamku.
Marek Szajerka Wysłany: 02 Maj 2010 22:51
Warto nawiązać do postów Becika i Karla (plan zamku w Pokrzywnie, wizualny obraz zamku oraz zdjęcia baszty bramnej.
Plany zamku pokazują, że w XIV w. Krzyżacy, przypuszczalnie nieświadomie, zastosowali kleszcze na przedzamczu, ustawiając stodoły pod kątem rozwartym. Podobne ustawienie zabudowy Dolnego Młyna Zamkowego w Grudziądzu do tego stopnia zmyliło badaczy fortyfikacji, że na planach miasta te linie traktuje się jako fortyfikacje nowożytne z XVII w.
Odnośnie baszty bramnej.
Wg opinii M. Rzeczkowskiej - Sławińskiej, autorki artykułu o zamku w Pokrzywnie, opublikowanym w Roczniku Grudziądzkim T.8:1983, s.23, przyp. 35:
"W etapie rozwojowym wież bramnych tego typu należy ona do najwcześniejszych. w porównaniu z wieża bramną w Bierzgłowie nie posiada również brony przy bramie, ale rozwój elementów obronnych wewnątrz wieży z równocześnie powstałym przedbramiem, przesuwa ją na dalszy etap rozwojowy względem Bierzgłowa."
Ostry łuk portalu od strony wschodniej został wykonany z betonu około 1968 r.
Warto przeanalizować zdjęcia pomieszczenia nad bramą, opublikowane 4.05.2013 oraz 22.08. Są tam pozostałości dwuprzęsłowego sklepienia z prostokątnymi gurtami oraz służkami z kapitelami w stylu romańskim. Takie sklepienia ostrołukowe występują na przełomie XII/XIII w.
Dla porównania d. kaplica romańska ze sklepieniem krzyżowym w Grudziądzu, p.w. św. Michała Archanioła ma wymiary ok. 5 m x 5 m.
Wygląda na to, że to była pierwotnie kaplica konwersów zakonu cysterskiego, w 1 poł. XIII w.
Później dobudowano nową kaplicę po stronie północnej. Wg pomiarów z lat 60. XX w. grubość ścian ma nawet ok. 5 m.