Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Marek Szajerka Wysłany: 12 Sie 2022 8:01
Biuletyn z poprzedniego postu w Kujawsko- Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/255242/edition/253698/content
-------------------------------------------------------
Marek Szajerka Wysłany: 24 Cze 2023 23:24
Tym tekstem zapewne wielu badaczy i miłośników zamków będzie zaskoczonych . Badacz niemiecki i pionier badań Grudziądza Xaver Froelich uważał, że do 1255 r. Christburg to był Grudziądz a nie Dzierzgoń. Tę teze przedstawił w części wstępnej swojego dzieła o historii powiatu grudziądzkiego z 1868 r. Pokolenia badaczy dosłownie ten wstęp omijały, biorąc tylko konkretne hasła, np. Grudziądz.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/270462/edition/267860/content
Marek Szajerka Wysłany: 04 Lip 2023 8:08
Zastanawiałem się, jak napisać o najnowszej książce Profesora Tomasza Torbusa o zamkach krzyżackich, wydanej w 2023 r. W haśle Grudziądz jest w konfrontacji z tym, co Państwo czytają w tym Naszym wątku. Niewątpliwie czytają go też naukowcy akademicy, szukający inspiracji do swoich badań.
Pan Profesor, co do wyglądu Zamku Wysokiego przyznał rację naukowcom z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ci zaś w 2012 r. zaaprobowali przekłamanie Hansa Jacobiego z okresu II wojny światowej.
Mogę tylko zaapelować do naukowców: stosujcie zasadę ograniczonego zaufania do wyników badań swoich kolegów i sami dokonujcie własnych pomiarów, gdy padają niezależne, ostrzegawcze słowa krytyki.
Przez wiele lat wskazywałem na merytoryczne błędy.
Dlatego podana niżej recenzja z 2015 r. jest aktualna.
Szanowni Państwo, w literaturze przedmiotu zatracamy najstarszy w Polsce ceglany kompleks zamkowy, o powierzchni ok. 20 ha. U podstaw którego leży stróża rycerstwa polskiego z ok. 1222 r., powstała z inicjatywy książąt dzielnicowych, Leszka Białego i Henryka Brodatego.
Ważniejsza jest stabilność doktryny o wyglądzie zamków konwentualnych, wypracowana ok. 150 lat temu w środowisku historyków niemieckich.
Dowody materialne i źródłowe, wskazujące, że nie ma ona zastosowania w Grudziądzu są przemilczane.
W przypadku naukowców dr Antoni J. Pawłowski, zmarł w trakcie badań Zamku Wysokiego w 2008 r., już w 2007 r. wyraził pogląd, że wygląd zamku jest zapewne fikcyjny i trzeba to zbadać.
Nie można bowiem zbudować wieży w powietrzu, z fundamentem ok. 2 m powyżej podawanego poziomu dziedzińca. Odkrycie Doktora Pawłowskiego w opracowaniach innych autorów jest konsekwentnie przemilczane.
http://www.klimek.grudziadz.com.pl/pdf/pawlowski2007.pdf
Marek Szajerka Wysłany: 05 Lip 2023 12:54
Z uwagi na ocenę mojego dorobku badawczego, z mojego punktu widzenia negatywną. Moje wyniki badań zostały zakwalifikowane do kategorii spekulacji.
Zaznaczam, że moje uwagi nie odnoszą się do całej pozycji a wyłącznie do hasła Grudziądz w książce:
Tomasz Torbus, Zamki konwentualne państwa krzyżackiego w Prusach. Część II/Katalog, Gdańsk 2023
Jako magister historii, specjalność nauczycielska, absolwent UMK 1982 nie mogę się z tym zgodzić.
Ocena mojego dorobku badawczego, dokonana przez Pana Profesora Tomasza Torbusa
s.184
Lokalny badacz Marek Szajerka, publikujący sporo na temat historii Grudziądza, w detalu jest na pewno bardzo skrupulatny, ale jego ogólne teorie są spekulatywne (na przykład dotyczące drugiego gdaniska od południowo-zachodniej strony domu głównego, empory dwukondygnacyjnej w kościele zamkowym [tu odwołuje się do Soćko 2005, s. 24-28], czy trudnej do akceptacji teorii, że pierwsze piętro fasady zewnętrznej w skrzydle południowym odpowiadało od dziedzińca parterowi [Szajerka 2015/1]; Szajerka 2018]).
Na początek istotny błąd merytoryczny w kalendarium, s. 172:
1065 niepewna identyfikacja miejscowości z wzmiankowanym grodem Grudomzch (PR, nr 4, por. Frölich 1984/1, I, s.82; Töppen 1880 -1892, III, s. 7
.
1222 Wzmianka od dawnym grodzie Grudomzch dokumencie z Lonz (zwanym też przywilejem łowickim), obecnie bardzie identyfikowanym z Gruduskiem na Mazowszu (Ziemia chełmińska w przeszłości …, 1961, s. 5 – 8; PUB I/1, nr 41; por. Töppen 1980 -1882, III, s. 78; Chudziak 1996; Poliński 2007/5; Wiewióra 2012/3).
W przypadku Pokrzywna ten sam dokument z 1222 r., s. 404.
1222 Nadanie przez Konrada Mazowieckiego biskupowi Chrystianowi terenu grodziska (quondam castrum) Copriven(tak zwany Dokument z Lonyz, zwany też przywilejem łowickim: Ziemia chełmińska w przeszłości … 1961, s. 5 – 8; PUB I/1, nr 41; por. także CDM I, s. 217; Chudziak 1996).
Popełniony błąd merytoryczny w przypadku Grudziądza polega na tym , że to informacja w falsyfikacie mogileńskim, rzekomo wydanym w 1065 r. przez wówczas jeszcze księcia Bolesława Śmiałego dla klasztoru w Mogilnie, jest informacja o Grudziądzu a dotyczy to Gruduska na Mazowszu.
Natomiast w dokumencie łowickim z 1222 r. Grudziądz jest na pierwszym miejscu. W 1997 r. ustaliłem, że słowa quondam castrum nie dotyczy zniszczenia danego grodu. Odnosi się do składni w gramatyce łacińskiej. Orzeczenie jest zawsze na końcu zdania:
Nadane co? Grody
Kiedy? Wcześniej
Analizę dokumentu łowickiego mamy w artykule Profesora Janusza Bieniaka, Rocznik Grudziądzki, t.5-6, 1970, s.5 -70
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/68967/edition/75476/content
Po tym wstępie trzeba pokazać mistyfikację naukową, którą wykonał Hans Jacobi w trakcie przygotowywania rozprawy doktorskiej na Politechnice Gdańskiej w okresie II wojny światowej. Z zachowanej dokumentacji wynika jednoznacznie, że co innego odkrył aco innego pokazał. W tamtych czasach np. badaniami archeologicznymi na zamku w Dzierzgoniu interesowało się SS.
Trzeba sobie wyraźnie powiedzieć, że udowadniając polskie korzenie murowanego zamku w Grudziądzu, tak jak to ujmował w 1889 r. pionier badań Grudziądza Niemiec Xaver Froelich, nie otrzymałby doktoratu a może ściągnąłby na siebie dotkliwe represje.
Otwarte zostaje pytanie dlaczego tę mistyfikację naukową jeszcze bardziej utrwalił w 2012 r. doktorant z UMK mgr Bogusz Wasik, następnie doktor.
Co takiego zrobił B. Wasik?
1. „Zamurował” klatkę schodową w narożniku południowo-wschodnim, od wschodniej strony.
2. Zastane po stronie wschodniej i północnej mury o grubości ok. 0,6 m, w tym z parapetami okiennym, pogrubił do ok. 3-4 m, by pokazać, że tam była kurtyna wschodnia i północna zamku o takiej właśnie grubości.
3. Całkowicie zostało zbagatelizowane odkrycie Profesora Wiesława Sieradzana, też z UMK, oryginalnego planu Zamku Wysokiego z załączoną siatką transwersalną. Plan wykonano ok. 1750 r. Plan ten idealnie pokrywa się z odkrywką pozostałości murów, wykonaną w l. 2007-2014.
Link do tego planu: 
oraz dla przypomnienia, jakie znaczenia ma siatka transwersalna:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Podzia%C5%82ka_transwersalna
4. W przekrojach pionowych tak zniwelował dziedziniec, by można było przez tunel bramny ( poziom ok. 59-60 m n.p.m) wjechać na dziedziniec, obecny poziom przy studni to ok. 65 m n.p.m.
Z uwagi na to, że moja bibliografia została ucięta na roku 2018, pozwolę sobie jeszcze raz podać linki do Biuletynów Koła Miłośników Dziejów Grudziądza, by Państwo sami ocenili skalę mistyfikacji naukowej w przypadku zamku Grudziądzkiego.
Moje prace:
Tu jest artykuł o kościele św. Mikołaja, pierwszy w Rocznikach Grudziądzkich artykuł monograficzny o architekturze tego kościoła
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/88588/edition/93104/content
Artykuł o gdaniskach w Grudziądzu
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/147913/edition/150998/content
Biuletyny :
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/218935/edition/217704/content
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/219085/edition/217807/content
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/219089/edition/217811/content
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/219945/edition/218509/content
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/220003/edition/218559/content
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/220871/edition/219260/content
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/221387/edition/219712/content
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/222605/edition/221276/content
To może zaciekawić tych co szukają infirmerii krzyżackiej
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/221399/edition/219723/content
Tu o stajniach
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/221330/edition/219639/content
Dalej Klimek
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/223890/edition/222299/content
Tu o reliktach Stróży rycerstwa polskiego z ok. 1222 r.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/223917/edition/222321/content
Tu o kaplicy na Zamku Wysokim
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/223969/edition/222352/content
Tu bibliografia do 2020 r. w numerze 35. Gdyby to była forma książkowa, to miałaby ok. 300-350 stron
I na koniec relikty architektury romańskiej. Katalog z 2022 r.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/270875/edition/268500/content
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/231683/edition/230806/content
Warto również przypomnieć, że zapewne od cegły pochodzi nazwa Grudziądza:
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/223954/edition/222346/content
Wielu naukowców akademickich nie dopuszcza myśli, że gdy Krzyżacy siedzieli na drzewie pod Toruniem, to w Grudziądzu , przynajmniej od ponad 10 , albo i nawet kilkudziesięciu trwały intensywne prace budowlane przy użyciu cegieł i kamienia. Uważał tak niemiecki badacz ok. 150 lat temu a polscy badacze, wszystko co murowane przypisują w Grudziądzu Krzyżakom.
Za podawanie oczywistych faktów jestem przez to środowisko określany np. Don Kichot a moje wnioski badawcze są spekulatywne.
Marek Szajerka Wysłany: 05 Lip 2023 21:45
8 LAT temu na Portalu Warszawa Nasze Miasto opublikowałem swoją pracę analityczną o Grudziądzu w obrębie murów, jako zamku.
https://grudziadz.naszemiasto.pl/nowa-praca-naukowa-o-zamku-wysokim-w-grudziadzu/ar/c13-3574471
Wówczas była to jedyna dla mnie możliwość zachowania praw autorskich dla ujawnionych wyników badań, które były nowatorskie. Po kilku latach ta praca została zakwalifikowana , jako książka i ujęta w bibliografii Grudziądza, publikowanej w Rocznikach Grudziądzkich. Zawarte w niej zagadnienia zostały rozwinięte w Biuletynach Koła Miłośników Dziejów Grudziądza. Ze względu na dobrej jakości materiał ikonograficzny warto ją tu przypomnieć. Niektórych odcinków nie ma już w Internecie.
Dzięki tej pracy poznacie Państwo dokładniej zamek miejski , porównywalny z Malborkiem, tylko od niego starszy i o kilka hektarów mniejszy. Malbork ma powierzchnię ok. 25 ha a Grudziądz ok. 20 ha.
Okres wakacyjny zapewne jest dogodny do zapoznania się z tym unikalnym, zapomnianym zamkiem typu miejskiego.
Praca w odcinkach:
https://warszawa.naszemiasto.pl/baszty-ustepowe-w-grudziadzu-odc-1/ar/c8-2598846
https://grudziadz.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-2/ar/c8-2598726
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-3/ar/c8-2598728
https://warszawa.naszemiasto.pl/baszty-ustepowe-w-grudziadzu-odc-3/ar/c8-2598852
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-4/ar/c8-2598730
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-5/ar/c8-2598734
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-6/ar/c8-2598738
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-7/ar/c8-2598742
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-8/ar/c8-2598744
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-9/ar/c8-2598748
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-10/ar/c8-2598750
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-11/ar/c8-2598754
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-12/ar/c8-2598756
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-13/ar/c8-2598758
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-14/ar/c8-2598760
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-15/ar/c8-2598762
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-lista-proboszczow-odc-16/ar/c8-2598764
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-17/ar/c8-2598766
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-18/ar/c8-2598768
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-19/ar/c8-2598774
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-20/ar/c8-2598778
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-21-odcinek-specjalny-do-rozdzialu/ar/c8-2598780
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-22/ar/c8-2598786
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-23/ar/c8-2598788
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-26/ar/c8-2598802
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-27/ar/c8-2598804
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-28/ar/c8-2598806
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-29-bibliografia-cz-1/ar/c8-2598808
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-30-bibliografia-cz-2/ar/c8-2598810
Marek Szajerka Wysłany: 07 Lip 2023 18:03
Kto zaczął budować zamek w Grudziądzu - warto ponownie przypomnieć hipotezę niemieckiego badacza dziejów Grudziądz Xavera Froelicha, z 1889 r.
Od tej hipotezy w zasadzie każdy, badacz dziejów zamku grudziądzkiego, niezależnie, czy jest profesorem akademickim, czy nauczycielem historii lub pasjonatem badań historycznych, zaczynać swoje wywody na temat zamku grudziądzkiego.
Xaver Froelich , Góra Zamkowa w Grudziądzu
Tłumaczenie za Januszem Hinzem i Pawłem Grochowskim, z 2002 r.
[i]Można mniemać, że przenikanie sie obu kultur, które w osadnictwie na Rządzu pozostawiły świdectwo prehistorycznego opanowania tych ziem, mogło doprowadzić do zaznajomienia tych ziem z budownictwem kamienno-ceglanym.
Można to odnieść zbudowanych przez pogańskich Prusów założeń obronnych na Górze Zamkowej w postaci kamiennych nawarstwień otaczających dookolnym wałem drewniane zabudowania. Jeżeli zaś uwzględni fak, że Ziemia Chełmińska , na której rubieżach leżął zamek, była od dwustu lat w rękach Polaków, którzy utowrzyli tu kasztelanię, to można przypuścić, że ta graniczna twierdza została przez nich rozbudowana z użyciem kamieni i cegieł według polskiego sposobu.
W XXI w., w świetle wiedzy ogólnopolskiej o budownictwie średniowiecznym,
okazuje się że ten badacz miał rację. Do tego konsultował się z młodym wówczas wybitnym znawcą architektury średniowiecznej Conradem Steinbrechtem
Badaczy akademickich nie zainteresowały absolutnie informacje, że np. w Grudziądzu na Górze Zamkowej są cienkie, wysokie mury kurtynowej bez krenelaża, typu z Nowej Marchii Brandenburskiej, obce sztuce militarnej Zakonu Krzyżackiego.[/i]
Marek Szajerka Wysłany: 08 Lip 2023 13:32
Zapraszam do ponownego zapoznania się z początkiem tego wątku, by po latach poznać skalę i skutki mistyfikacji w temacie Zamku Wysokiego, czyli zacząć od strony 1.
Na zdjęciach od strony północnej , wykonanych też po zakończeniu eksploracji archeologicznej we wrześniu 2009 r., widzimy calec i żadnych negatywów po zasypanych wykopach badawczych Hansa Jacobiego z lat 1941-42. Jest tylko rynsztok kuchenny i pozostałości wieży Klimek.
W 2007 r. dr Antoni J. Pawłowski udowodnił, że od strony południowej fundament wieży dochodzi do ok. 3 m poniżej poziomu obecnego dziedzińca. W 2014 r., gdy odkopano cały pierścień fundamentu, okazało się, że od strony północnej fundament jest płytszy o ok. 1 m, w porównaniu ze stroną południową.
Jak można wyjaśnić brak negatywów wykopów Jacobiego, widocznych na zdjęciu zrobionym z wieży Klimek.
H. Jacobi badał równocześnie też zamek w Rogóźnie, bardzo czytelny. Przeniósł schemat tego zamku do Grudziądza. Wg niego zdjął warstwę gruzu po stronie północnej. Jak odkryte pomieszczenie ze ścianami o grubości ok. 0,6 m nie pasowało do schematu, to podał, że odkrył mury kurtyny o grubości ok. 3- 4 m.
Wiedział, że na parterze, po stronie południowej jest relikt ganku w murze. Ten relikt na papierze „zamurował” i przeniósł na pierwsze piętro, rzekomo dotyczące kaplicy.
W inwentarzu z czasów nowożytnych informacja jest konkretna:
Wejście w murze ze spiżarni do sali herbowej. Nie ma nad czym dyskutować, czy wysuwać np. kontrargument, że to tłumaczenie. Oryginał jest w języku polskim.
Tę mistyfikację dobrze widać w postach z: 24.0709; 18.08.09.; 27.09.09; 25.05.10.
Uważam, że mistyfikacji ulegli też archeolodzy z UMK. W 2009 r. oddali teren wykopalisk pod inwestycję „ jako czysty”.
Wg tego schematu opracowano plan rewitalizacji, którego celem było wyeksponowanie ruin.
https://grudziadz.naszemiasto.pl/odbuduja-wieze-klimek-w-grudziadzu-foto/ga/c3-1999873/zd/6712745
W kwietniu 2014 r. w całej okazałości wyszła ignorancja oryginalnego planu zamku z ok.1750 r. Potrzeba było wykonać kolejne badania archeologiczne, już w trakcie realizacji inwestycji budowlanej. Dokładna skala zniszczeń w trakcie realizacji inwestycji nie jest znana. Inwestycja realizowana była zgodnie z prawem. Archeolodzy opuścili teren w 2009 r., opublikowali raport i liczne artykuły naukowe.
s. 5.
Można napisać, że środowisko akademickie broni i będzie nadal bronić tej mistyfikacji naukowej w przypadku zamku grudziądzkiego.
Może ktoś w przyszłości napisze rozprawę naukową o mistyfikacji badań naukowych na terenie zamku grudziądzkiego. Materiał do tego tematu jest ogromny.
Na czoło wysuwa się m.in. praca źródłowa Ryszarda Bogdana Kucharczyka, Zamek w Grudziądzu, cz 1 i 2., wydana w latach 2012-2016 oraz materiały na Naszym forum zamkowym.
Marek Szajerka Wysłany: 10 Lip 2023 20:15
Nawiązuje jeszcze do opisu wieży Klimek, dokonanym przez Profesora Tomasza Torbusa.
O mnie Autor wspomina w indeksie osób, s. 11 i 184 ora z podaje bibliografię moich prac, wg stanu do 2018 r.,14 pozycji na s. 748.
W 2006 r. , w związku z rozbiórką kopca, przykrywającego ruiny wieży Klimek wykonałem dokumentację fotograficzną rozbiórki kopca i pomiarową dla własnego użytku. Wieżę dosłownie poznałem od podszewki.
Mój udział w dyskusji naukowej o wieży Klimek został całkowicie zignorowany. Podana bibliografia moich prac w zasadzie służy zasugerowaniu, że nie warto jej czytać:
s.184 i tez uderza w moje posty tu na Forum:
Lokalny badacz Marek Szajerka, publikujący sporo na temat historii Grudziądza, w detalu jest na pewno bardzo skrupulatny, ale jego ogólne teorie są spekulatywne (na przykład dotyczące drugiego gdaniska od południowo-zachodniej strony domu głównego, empory dwukondygnacyjnej w kościele zamkowym [tu odwołuje się do Soćko 2005, s. 24-28], czy trudnej do akceptacji teorii, że pierwsze piętro fasady zewnętrznej w skrzydle południowym odpowiadało od dziedzińca parterowi [Szajerka 2015/1]; Szajerka 2018]).
To co przedstawił Pan Profesor, to cofnięcie wiedzy do lat 80-90 XIX w., kontynuacja mistyfikacji naukowej w 3 dekadzie XXI w.
Zob. opisy s. 177 i 181-183.
Jeszcze raz przypomnę linki do tematu:
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/223890/edition/222299/content
oraz ustalenia śp. dr. Antoniego J. Pawłowskiego z 2007 r.
http://www.klimek.grudziadz.com.pl/pdf/pawlowski2007.pdf
Mity odnośnie wieży to m.in.
1. Pierwotne wejście na wysokości kilkunastu metrów.
2. Glazurowane pierścienie.
Faktycznie to był relikt rozebranych w XIX w. gzymsów , potrzebnych do zamontowania gzymsu kolumienkowego. Gzymsy były dokładnie po stronie zachodniej, tak okazało się po rozbiórce kopca w 2006 r. Poziom do cokołu wg Steibbrecha był w 2006 r. w zasadzie kompletny. Zakładając pełną realizację projektu, to w 1 poł. XIII w. , wieża od strony Wisły była podobna do Wieży w Pizzie a konkretnie przypominała fryz kolumienkowy baptysterium w Pizzie.
Zapewne Krzyżacy zabrali kolumienki z Klimka do Malborka. Szacunkowo na takiej wieży mogło być ok. 80 kolumienek. „Kłania” się Pałac Wielkich Mistrzów w Malborku.
Odnośnie raportu ś.p. dr. Antoniego J. Pawłowskiego. Pochodzi on z 2007 r. i posiada charakter wstępny.
Wspomniany kanał wentylacyjny to faktycznie łożysko od drabiny. Było tam wejście z komory butelkowej na pierwszą kondygnację. Taki łożysk (klatek schodowych na terenie ruin Zamku Wysokiego jest kilka, oczywiście krótszych.
Tak jak pokazałem w biuletynie. Do wieży , w XVIII w. były dwa wejścia. Jedno od dziedzińca a drugie z pomostu na wysokości kilkunastu metrów. Wejście z gruntu było tez ciekawe, ponieważ zaraz po lewej stronie było wejście w murze do lochu. To wejście zostało odkopane w 2006 r. W latach 80.XIX w. C. Steinbrecht o nim nie wiedział. Co ciekawe, na swojej inwentaryzacji nie pokazał przekroju poziomego 0 przy gruncie. Pierwszy przekrój [b]A[/b] jest u niego na poziomie pierwszej kondygnacji.
W trakcie swojej inwentaryzacji w 2006 r. odkryłem dwa karcery w lochu. Był do nich wspólny ganek z małym okienkiem. Przez to okienko ok. 1905 r. przeprowadzono kamionkowa rurę odwadniająca wnętrze wieży.
Marek Szajerka Wysłany: 11 Lip 2023 9:42
Warto odwiedzić tę stronę, że względu na bogaty materiał ilustracyjny, tak współczesny, jak i dawny. Z informacjami na Naszym Portalu w konfrontacji z materiałem podanym na tym Portalu widać, że wyobrażenie o zamku grudziądzkim nie jest tak jednoznaczne, jak podał to Profesor Tomasz Torbus. Jak wiadomo, Profesor Torbus przejął bezkrytycznie narrację naukowców z UMK.
W kwestii np. wieży Klimek znajdziemy tu informację o kacerach w lochu i uzasadnionych wątpliwościach, co do budowy wieży przez Krzyżaków
https://www.zamkipolskie.com/grudz/grudz.html
Marek Szajerka Wysłany: 11 Lip 2023 9:51
Na uwagę zasługuje opracowanie Zamku Wysokiego na tym portalu.
https://www.zamkipolskie.com/grudz/grudz.html
Zawiera on bogaty materiał ilustracyjny, zarówno dawny jak i współczesny. Opis jest bardziej obiektywny, jak w książce Profesora Tomasza Torbusa. Profesor Torbus honoruje wyłącznie narrację pracowników UMK.
Przykładowo na wskazanym portalu budowa wieży Klimek przez Krzyżaków poddana została w wątpliwość.
Analizując fotografie można się przekonać, że narracja pracowników UMK odnośnie wyglądu Zamku Wysokiego nie jest tak jednoznacznie przekonywująca.
Marek Szajerka Wysłany: 13 Lip 2023 11:29
Przedstawiam Państwu kłopotliwy w czytaniu od strony technicznej post. Najłatwiej, jeśli Ktoś nie ma oryginalnego tekstu artykułu w formie papierowej, proponuję przerzucić mój post do Worda i następnie konfrontować z zapisem artykułu w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/214055/edition/212775/content
Za utrudnienie techniczne przepraszam
Rocznik Grudziądzki, T.24: 2016, s. 37 – 64
Marcin Wiewióra Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Instytut Archeologii, Zakład Archeologii Architektury STAN BADAŃ ARCHEOLOGICZNO-ARCHITEKTONICZNYCH NAD ZAMKIEM KRZYŻACKIM W GRUDZIĄDZU
Materiał ilustracyjny - analiza
s.38
II.1 Mapa ziemi chełmińskiej z lokalizacją Grudziądza Opr. B. Wasik
Na mapie brakuje południowej odnogi Osy, co sugeruje, że cały obecny Grudziądz od zarania dziejów był na terenie ziemi chełmińskiej.
s.39
II. 2. Zdjęcie z systemu LIDAR pokazujące lokalizację stanowiska na Górze Zamkowej w 2012 i 2013 r.
II.3. Lokalizacja zamku w Grudziądzu na planie miasta
s.40
II.4. Widok Góry Zamkowej z lotu ptaka po zakończeniu badań archeologicznych w 2009 r.
II. 5. Widok pozostałości piwnicy skrzydła zachodniego zamku w Grudziądzu w 2010 r.
Daty zdjęć mogą wprowadzać w błąd i sugerować, że były sezony archeologiczne w 2010 a nawet 2012-2013. Nie jest to prawda.
s. 42
II. 6. Rekonstrukcja elewacji południowej skrzydła południowego zamku w poł. XIX w. za: H. Jacobi, Die Ausgrabungsergebnisse der Deutschordensburgen Graudenz und Roggenhausen. Ein Beitrag zur baugeschichtlichen Entwicklung der Ordensburgen, oprać. U. Arnold, Braubach 1996
s.43
II. 7. Zamek w Grudziądzu na rycinie z XVII w. A. Boota za: H. Jacobi, Die Ausgrabungsergebnisse der Deutschordensburgen Graudenz und Roggenhausen...
s. 44
II. 8. Zamek górny w Grudziądzu i lokalizacja badań archeologiczno-architektonicznych w 2009 i 2014 r. Oprac. B. Wasik , M. Wiewióra
Autorzy planu przypisali sobie większy obszar aniżeli faktycznie zbadali. W 2014 r. archeolodzy bydgoscy doszli aż do ściany północnej skrzydła południowego i odsłonili klatkę schodową, którą można się było dostać na dziedziniec zamku.
s.45
II. 9. Lokalizacja odkrytych reliktów zamku w Grudziądzu w 2009 r. Oprac. R. Łopaciuk, W. Miłek, M. Wiewióra
Plan jest pod względem pomiarowym bardzo niedokładny. Brakuje np. precyzyjnego pokazania ścian piwnicy po stronie północno- wschodniej. Nie ma wnętrza ganku w ścianie południowo-wschodniej. Zaletą tego planu jest to, iż nie odkryto żadnych nigdzie śladów potężnych kurtyn o grubości 3 – 4 m.
s. 46
II. 10. Zasięg obszaru badań archeologicznych na Górze Zamkowej w 2014 r. Oprać. A. Retkowski, Sprawozdanie z badań archeologiczno- -architektonicznych południowo-zachodniej części reliktów zamku krzyżackiego w Grudziądzu przeprowadzonych w 2014 roku w związku z realizacją inwestycji rewitalizacji Góry Zamkowej, mps w Urzędzie Miasta Grudziądza, Bydgoszcz 2014
Na planie geodezyjnym archeolodzy bydgoscy skrupulatnie zaznaczyli obszar, jaki zbadali. Należy to skonfrontować z planem II.9.
Próg bramy na poziomie 59,6 m n.p.m.; studnia zamkowa na poziomie 64, 34 m n.p.m., czyli wg stanu 2014 r. różnica poziomów między progiem bramy a dziedzińcem była ok. 5 m. W przeszłości różnica była jeszcze większa.
s.47
II. 11. Orientacyjny rzut pozostałości tzw. Domu Komtura i piwnicy skrzydła zachodniego odkryte w 2014 r. Oprac. W. Miłek, M. Wiewióra na podstawie A. Retkowski, Sprawozdanie...
To nie jest oryginalny plan archeologów bydgoskich , tylko przetworzony przez archeologów toruńskich i dostosowany do ich koncepcji wyglądu zamku.
Archeolodzy bydgoscy doprowadzili do ostatecznego zniwelowania piwnicy skrzydła południowego. Nie natrafiono na ślad tak długiego negatywu muru skrzydła południowego. Faktycznie takiego nie było. Archeolodzy bydgoscy dosłownie odkryli szafkę w murze, zgodnie przekazem źródłowym z 1603 r. Na teren odkrywki archeolodzy toruńscy nałożyli wyimaginowany plan rzekomego domu komtura, podany przez H. Jacobiego.
s.49
II. 12. Pozostałości wczesnośredniowiecznego osadnictwa odkryte pod reliktami zamku w Grudziądzu za: M. Wiewióra (red.), Zamek w Grudziądzu..
Dla naszych rozważań o kształcie Zamku Wysokiego ta rycina jest nieistotna.
s.51
II.13. Rekonstrukcja I i II fazy budowy zamku w Grudziądzu. Rys. B. Wasik.
Autor błysnął fantazją i narysował mury które w takiej formie i grubości nie istniały. Nie było też i nie ma kształtu skrzydła południowego, idealnie prostokątnego. Skrzydło to składało się z segmentów, które czytelne był najbardziej od strony dziedzińca północnego. Na planie po lewej jest tylko stronie jest wschodnia część skrzydła południowego, bez murów kurtynowych. Wg autora nie ma jeszcze wieży Klimek. Na planie po prawej stronie już jest część zachodnia skrzydła południowego, mury kurtynowe oraz pojawiła się studnia. Nadal brak wieży Klimek.
I faza to lata 70 -80 XIII w., druga faza to lata 90. XIII w.
s.53.
II. 14. Rekonstrukcja planu zamku w Grudziądzu z 1. poł. XIV w. Rys. B. Wasik
1 ćw. XIV w. Pojawiła się na planie wieża Klimek , skrzydło zachodnie oraz zarysowane obiekty na przedzamczu południowym.
s.53.
II. 15. Rekonstrukcja planu zamku w Grudziądzu z 2. poł. XIV w. Rys. B. Wasik
2 połowa XIV w.
Na planie zagospodarowano skrzydło północne i zachodnie oraz na parchamie zaznaczono dom komtura. Zastanawiające jest to, że dopiero na tym planie jest kuchnia. Elementem tej kuchni jest rynsztok z wedyjskim wątkiem cegieł, charakterystycznym w ogólnie przyjętej klasyfikacji dla wieku XIII, popularnej w środowisku historyków toruńskich.
s.55
II. 16. Plan zamku w Grudziądzu z połowy XVIII w., za: W. Sieradzan, Opracowanie historyczne, [w:] Atlas historyczny miast polskich.
Dla Autora dowód na istnienie domu komtura. Nie wziął pod uwagę, że na tym planie są zaznaczone ciągi komunikacyjne. Dwuznaczne podejście Autora do tego planu. Rzekomy dom komtura pasował do koncepcji , ale kaplica poza rzekomą kurtyna już nie. Jest ściśle zespolona z skrzydłem mieszkalnym.
s.56.
II. 17. Zestawienie rekonstrukcji planu zamku wysokiego i odkrytych reliktów tzw. Domu Komtura w 2014 r. Rys. B. Wasik
Opis sugeruje, że jest to zdjęcie z 2014 r. . Faktycznie wykonane zostało w 2009 r., kiedy jeszcze tych fragmentów nie odkryto. Nie badał ich też H. Jacobi w l. 1941-42.
s.57.
II. 18. Widok odkrytych w 2014 r. reliktów tzw. Domu Komtura, za: A. Retkowski, Sprawozdanie...
Bardzo poglądowe zestawienie zdjęcia z lotu ptaka i domniemanego planu domu komtura. Fragment odkrywki fundamentów pokazuje jednoznacznie , że tunel bramny jest wysunięty na południe , powiązany z potężnym murami na zachodzie a tam gdzie Autor widzi relikty kurtyny jest tylko cienka ścianka działowa jakiegoś pomieszczenia.
s. 58.
II. 19. Widok południowej ściany murów tzw. Domu Komtura odsłoniętych w 2014 r., za: A. Retkowski, Sprawozdanie
Zdjęcie pokazujące ewidentnie, że nie było osobnego budynku na parchamie w tym miejscu. Nawet tu nie było parchamu. W inwentarzu z 1603 r.jest informacja, że tam były szafki w murze, okratowane, na listy. Taka szafkę, zgodnie z opisem odnaleźli archeolodzy bydgoscy.
s.59
II. 20. Pozostałości drewnianych stopnic odkrytych w tzw. Domu Komtura w 2014 r., za: A. Retkowski, Sprawozdanie..
Te schody prowadziły do pomieszczenia, po którym została ta cienka ścianka działowa.
s.60.
II. 21. Rekonstrukcja zamku w końcu XIV i początkach XV w. Rys. B. Wasik
II. 22. Rekonstrukcja zamku w połowie XVI w. Rys. B. Wasik
Wyobrażenie Autora,jak mógł wyglądać
Zamek Wysoki z przedzamczem w wiekach XV-_XVI.
s.62
II. 23. Widok reliktów przejazdu bramnego, piwnicy skrzydła zachodniego i tzw. Domu Komtura odkryte w 2014 r. Fot. M. Wiewióra
Tym zdjęciem czytelni, badacz zostaje wprowadzony w błąd.
Jak napisałem wcześniej, archeolodzy bydgoscy w części zachodniej zdjęli calec i zrównali poziom pomieszczeń w części zachodniej z posadzką piwnicy bez okien w części wschodniej. Wybrana została np. ziemia z tunelu bramnego. Poziom posadzki tunelu odpowiadał poziomowi posadzki w spiżarni po stronie wschodniej. Ta spiżarnia była jednocześnie parterem zamku, widzianym od strony południowej.
Identyczna sytuacja jest w dawnym kolegium jezuickim. Gdy patrzymy na refektarz od strony ulicy Ratuszowej, to faktycznie jest on na piętrze budowli. Gdy jednak patrzymy na niego od strony ulicy Spichrzowej, to jest on na parterze.
Trzeba nadmienić, kolegium jezuickie z kościołem i gdaniskiem, w skali 1:1 jest odpowiednikiem Zamku Wysokiego. Na planie katastralnym z XVI w. obiekt miał nazwę Schloss Convent. Wówczas nie było tam jeszcze kolegium jezuickiego. Powstało ok. 100 lat później. Była tam rezydencja kanoników, zarządzających kościołem św. Mikołaja.
s.65.
II. 25. Zrekonstruowana wieża Klimek i fragment zrewitalizowanej Góry Zamkowej w Grudziądzu w 2015 r. Fot. M. Wiewióra
Zdjęcia wieży widokowej Klimek oraz kanału ściekowego z kuchni zamkowej. W latach 2007 – 2014 pachy sklepienia kanału zostały usunięte podobnie jak pacha kopuły lochu w Klimku, bardzo czytelna po usunięciu rumowiska cegieł w 2006 r.
Aczkolwiek wieża nie była nigdy wykreślona z Krajowego rejestru zabytków. W 2014 r. absolutnie nie liczono się z jej pierwotnym wyglądem, znanym ze zdjęć przedwojennych. Nie ma okna od strony zachodniej, na Wisłę, gdzie wtórnie było wejście do wieży. Wejście od gruntu jest na poziomie lochu. Żeby to zamaskować, w 2014 r. obniżono dziedziniec o ok. 1,5 m. Tam gdzie powinno być w oryginale wejście do wieży z gruntu, jest pomieszczenie gospodarcze bez okien.
Osobiście byłem zwolennikiem maksymy Festina lente, by odbudowę wieży rozłożyć na kilka lat. Zgodnie z oryginałem, na podstawie planu Steinbrechta można było metoda tradycyjną odbudować np. komorę butelkową. Następnie odczekać kilka lat , jak budowla się zachowa. Następnie znowu ją nadbudować, zgodnie z inwentaryzacją. Już na pierwszym etapie wieża posiadałaby walory platformy widokowej. Zamiast tego w ciągu roku wykonano cylindryczną konstrukcję z betonu, która obłożono cegłami. Zrezygnowano z czytelnych na zdjęciach trzpieni oraz glazurowanych cegieł. Zamiast nich pomalowano farbą cegły, by wyglądały jak glazurowane.
W zasadzie rewitalizacja Góry Zamkowej w 2014 r. była kontynuacją rozbiórki Zamku Wysokiego sprzed 200 lat. Legitymizacją do takich działań był m.in. taki artykuł, jak ten tu pokazany. To pracownicy UMK w latach 2008 -2014 zadecydowali , co na Górze Zamkowej jest wartościowe i należy zachować a co można usunąć.
W konkluzji najważniejszą sprawą było potwierdzenie wiarygodności mistyfikacji Hansa Jacobiego z 1942 r. Uhonorowano ją w 70 rocznicę jej powstania , w 2012 r., obszerna pracą autorstwa pracowników UMK, pod redakcją dr. hab. Marcina Wiewióry. Następne artykuły, to tylko ugruntowywanie tej mistyfikacji i dalsza jej popularyzacja w środowisku akademickim przy ogromnym udziale doktoranta UMK a później doktora Bogusza Wasika, bardzo aktywnego na innym portalu o tematyce zamkowej. Wg opinii Profesora Tomasza Torbusa będzie on liderem polskiej zamkologii, młodego pokolenia naukowców.
Propagandowa niemiecka praca naukowa z okresu okupacji hitlerowskiej została bezkrytycznie 70 lat później przyjęta przez polskich naukowców.
Praca doktorska H. Jacobiego została napisana wg zasady: Ordnung muß sein
Jeśli chodzi o odkryte fragmenty murów, gdy ich linia była krzywa, to na papierze została wyprostowana.
Za dwa sezony archeologiczne , w 2009 r. Grudziądz zapłacił ok. 500 000 zł.
Do tego postu nie będę dodawał swoich zdjęć, gdyż zostały one opublikowane od pierwszych stron tego wątku tematycznego.
Marek Szajerka Wysłany: 13 Lip 2023 16:00
Obecnie dr Bogusz Wasik , już jako pracownik Muzeum Zamkowego w Malborku dziwi się niedokładnościom konserwatorskim w Malborku a co zrobił w Grudziądzu?
Dla potrzeb konstrukcji Swoich tez w rozprawie doktorskiej, bronionej na UMK, podobnie jak Hans Jacobi w swojej na Politechnice Gdańskiej: poszerzył, wyprostował mury, zamurował niewygodne wejścia i ganki, w myśl zasady papier wszystko przyjmie. Jak pod prasą, ścisnął plan zamku toruńskiego z odkrywką murów w Grudziądzu , posadowionych na obszarze pofałdowanym, gdzie różnice posadowienia budynków były w przedziale od 0 do 6 i więcej metrów.
Warto też przypomnieć Wąbrzeźno z 2010 r.
https://pomorska.pl/wabrzezno-na-gorze-zamkowej-prowadzone-sa-wykopaliska/ar/7158469
W tym wywiadzie dr. hab. M. Wiewióry warto zacytować ten fragment:
[…]Niespodzianki ukryte pod ziemią
Badania archeologiczne pozwalają odkryć nowe tajemnice. I tak jest tym razem. Jak się np. okazało jeden z fragmentów muru usytuowany jest na warstwie gruzu ceramicznego składającego się m.in. z dachówek.
- To wstępnie dowodzi, że część zamku została wzniesiona na gruzach budowli, która stała tutaj wcześniej. Nie spodziewaliśmy się tego - wyjaśnia Marcin Wiewióra, pracownik Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. […]
Dosłownie rok wcześniej identyczna sytuacja miała miejsce w Grudziądzu. Za rzekomą kurtyną , po stronie południowej rumowisko cegieł, zalane zaprawą wapienną o szerokości ok. 3 m, prostopadłe do ściany wschodniej skrzydła południowego. Nie ma oficjalnie żadnej dokumentacji profilu glebowego w tym miejscu. Nie ma go też na planach odkrywek murów. W 2009 r. , po zakończeniu terenowych prac archeologicznych został usunięty. Ten fundament został rozerwany za pomocą koparki w 2008 r., już po wznowionych badaniach archeologicznych po śmierci dr. Antoniego J. Pawłowskiego. Osobiście byłem przy tym zdarzeniu.
Na zdjęciu rezultat ustaleń naukowych doktorów z UMK: M. Wiewióry i B. Wasika
Pomieszczenie pierwszej kondygnacji w części północno - wschodniej Zamku Wysokiego w Grudziądzu razem z naukowym opisem.
Marek Szajerka Wysłany: 15 Lip 2023 11:13
Jeszcze jedna praca dr. B. Wasika
Rocznik Grudziądzki, T.22:2014, s. 99 -112.
Bogusz Wasik(Toruń)
PRACE BUDOWLANE
NAZ AMKACHWGRUDZIĄDZU I TORUNIU
U PROGU XIVWIEKU
PRZYCZYNEK DO BADAŃ NAD ŚREDNIOWIECZNYMI
WARSZTATAMI BUDOWLANYMI W PRUSACH
Artykuł dostępny w Kujawsko – Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/175102/edition/177401/content
s.104
Ryc. 1.Rzuty zamków wysokich w Grudziądzu (po lewej); pomieszczenia skrzydła południowego na poziomie piwnic) i Toruniu ( po prawej; parter w początku XIV wieku. Rys. B. Wasik
Autor zasugerował zbieżność rozplanowania zamków w Grudziądzu i Toruniu. Na potrzeby tej sugestii dał jednocześnie realny plan parteru zamku w Toruniu i wyidealizowany przez siebie, ( fikcyjny) plan piwnic zamku w Grudziądzu. Artykuł został opublikowany w 2014 r. W tym samym 2014 r. archeolodzy z Bydgoszczy uzupełniali badania archeologów toruńskich z l. 2008-2009. Eksploracja pokazała zupełnie coś innego, aniżeli fikcyjny rzut poziomy H. Jacobiego i jego kalka u B. Wasika
s. 105.
Ryc. 2. Rekonstrukcja elewacji skrzydła południowego domu konwentu w Grudziądzu. Rys. B. Wasik
W tym przypadku można napisać, że Autor rekonstrukcji całkowicie zignorował oryginalny wygląd zamku na panoramie z 1795 r.
Materiał porównawczy jest w moim artykule z 2018 r. o kaplicy zamkowej. Profesor T. Torbus, w pracy z 2023 r. uznał, że mój pogląd o lokalizacji kaplicy zamkowej jest nie do przyjęcia. Wiem doskonale, że kaplica zamkowa nie posiadała krypt. Jej posadzka była na poziomie dziedzińca. Z jakiegoś powodu na oryginalnym planie zamku (z ok. 1750 r) nie ma zaznaczonego już ganku gdaniska. Nadal jest zaznaczone wyjście do tego gdaniska. B. Wasik całkowicie to zignorował i narysował fasadę południowa bez żadnych wnęk.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/223969/edition/222352/content
s.106
Rys. 3. Zamek w Grudziądzu – rekonstrukcja wyglądu w połowie XV wieku. Oprac. . B. Wasik
Jaki tu jest dosłownie absurd. Autor rysunku zlikwidował bramy wjazdowe na Zamek Wysoki, z wyjątkiem wjazdu od strony południowej. Od środka widać, wstawił krużganki, by zaakcentować, że zamek od dziedzińca był piętrowy.
Jak wyglądał faktycznie wjazd na Zamek Wysoki od strony obecnej ul. Podgórnej , pokazałem w artykule o łaźni zamkowo-miejskiej , opublikowanym w 2016 r.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/222685/edition/221338/content
oraz w artykule z 2017 r. o komorze celnej
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/226565/edition/225189/content
W tym biuletynie można nawet zobaczyć zrekonstruowaną na przełomie XIX w. bramę od strony wschodniej. Być może jest to wielokrotnie wymieniana w źródłach Brama Fijewska. W l. 1941-42 H. Jacobi obrócił prześwit bramy o 90 stopni i skierował go na południe, w kierunku ul. Spichrzowej.
s.107.
Rys. 4. Zamek w Toruniu – rekonstrukcja wyglądu w połowie XV w.. Rys. B. Wasik
Z uwagi na to, że zamek w Toruniu jest łatwiejszy do rekonstrukcji, ten rysunek jest do zaakceptowania. Znowu jednak porównanie autorskich rekonstrukcji pokazuje, że
Autor podał tezę o prawie identycznym podobieństwie, taką, jaką chciał widzieć.
s.108.
Rys. Kształtki żebrowe z zamku w Grudziądzu (1-2) i Toruniu (3 krużganek?, 4 - skrzydło wschodnie)> Rys. B Wasik, kształtki toruńskie na podstawie rysunków R. Domagały.
s.109
Rys. 6. Romboidalne płytki posadzkowe z motywami heraldycznej róży i lilii z zamku w Grudziądzu. Rys. A. Momot.
O płytkach posadzkowych, ornamentowych jest bardzo ciekawy artykuł
#Warto w tym punkcie pamiętać, że Grudziądz w obrębie murów, w latach 1222-1245 należał do cystersa biskupa misyjnego Prus św. Chrystiana. Opinia historyków jest w zasadzie zgodna, tu była jego siedziba (katedra w szerokim pojęciu, nie tylko obiekt sakralny). Krzyżacy przejęli Grudziądz na przełomie 1255/56 r.
Dla podsumowania, ze względu na ilustracje mój artykuł napisany prawie 10 lat temu:
https://warszawa.naszemiasto.pl/zamek-w-grudziadzu-odc-11/ar/c8-2598754
W naszych rozważaniach polecam analizę ryc. 27.
Tam rzekomy dom komtura od południa ma szczyt z jednym oknem. Jest jak ganek. Prace archeologiczne w 2014 r. pokazały w zasadzie identyczna sytuację.
Ryc. 30-31 też miażdżąco obala wiarygodność rekonstrukcji dr. B. Wasika z XXI w. To ówcześni , w 1795 r. wiedzieli dokładnie jak wyglądał zamek a nie dr B. Wasik w l. 2012-2014.
Co więcej, dach kaplicy został rozebrany w 1795 r. W tym samym roku została narysowana panorama zamku bez dachu kaplicy.
Ze względu na zbieżność imienia i nazwiska H. Jacobi, czasami w pracach używałem określenia H. Jacobi "starszy"
Marek Szajerka Wysłany: 15 Lip 2023 17:20
Dzisiaj rocznica bitwy pod Grunwaldem a ja poszedłem na Górę Zamkową z komórką w ręku, by zmierzyć się ponownie z patologią badań i przekłamaniami odnośnie Zamku Wysokiego w Grudziądzu, która miały miejsce już ponad 70 lat temu.
Zamek Wysoki – zdjęcia z 15 lipca 2023
1.Brama Zamkowa przedzamcza południowego z gankiem gdaniska.
2. Obecnie poziom oficyny dawnego zamku kanoników chełmińskich, zarządzających kościołem św. Mikołaja. Od XVII w. gmach kolegium jezuickiego. W latach 60. XVI w. nazywany był Schloss Convent. Pod względem powierzchni to skrzydło było identyczne , jak skrzydło południowe Zamku Wysokiego. Na obecnym parterze jest refektarz ze sklepieniem lustrzanym, barokowym. Na początku XIX w. płytki posadzkowe z tego refektarza zdemontowano i wywieziono do Malborka, do renowacji tamtejszego refektarza.
3-4. Poziom refektarza w dawnym kolegium jezuickim.
5. Mur szyi bramnej przedzamcza południowego , typ, jak w Nowej Marchii Brandenburskiej i na Pomorzy Zachodnim, (cienki, wysoki bez krenelaża). Mur obcy, jak na sztukę militarną państwa krzyżackiego w Prusach. Typowy dla Krzyżaków , gruby niższy mur z krenelażem jest po stronie południowej Grudziądza, na terenie obecnego Muzeum, d. klasztor benedyktynek.
6. Oficjalny opis na tym murze.
7-8. Próg szyi bramnej na Zamek Wysoki od strony południowo – zachodniej, na poziomie 59 m n.p.m.
9. Oficjalny opis fragmentu murów w części południowo – wschodniej.
10.Opisany fragment faktycznie. Widoczne pozostałości otworu drzwiowego.
11. Widok na dwie klatki schodowe w murze, ta na wschód do gdaniska i na południe do refektarza. Obydwie klatki schodowe dr Bogusz Wasik „zamurował „ na papierze i zrobił pełen narożnik kurtyn. Po lewej stronie, gdzie ten gabion (kosz z kamieniami) na ścianie wschodniej, był prostopadły fundament kaplicy, ostatecznie rozebrany w 2009 r., nie udokumentowany w raportach archeologicznych.
12. Widok na tunel bramny po stronie południowej. Zdjęcie zrobione od strony północnej. Na zdjęciu widać, ja głęboko w calec sięgała niwelacja piwnic w 2014 r. Odsłonięte są obecnie ławy fundamentowe. Bardzo „ciekawy” jest relikt kurtyny południowo –zachodniej o grubości teoretycznej ok. 3 -4 m, który ma grubość ok. 0, 3 – 0, 6 m grubości.
13. Za tym cienkim murem, rzekomo negatywem kurtyny, ładnie widać szafkę na listy, opisana w lustracji zamku z 1603 r.
14. Oficjalny opis tego fragmentu zamku.
15. W średniowieczu, tak jak widoczna jest ta balustrada, był poziom posadzki refektarza. Co z rzekomymi krużgankami na dziedzińcu, które narysował dr B. Wasik. To były płytki ceramiczne, położone na calcu, zakryte wiatą. Zgodnie z opisami z 1603 r. i 1739 r. zachowały się do 2014 r. i wówczas zniszczone w ramach rewitalizacji Góry Zamkowej. Nie było tam piętrowych krużganków, ponieważ nie było od północy piętrowego Zamku Wysokiego.
16 – 17. Osławione pomieszczenie pierwszej kondygnacji w częsći północno –wschodniej, gdzie od samego początku wg dr. B. Wasika była kurtyna o grubości 3 – 4 m.
18. Oficjalny opis tego pomieszczenia.
19. Oficjalny opis całego zamku. Faktycznie ta tablica znajduje się na terenie , gdzie była kaplica zamkowa.
20. Poziom posadzki kaplicy zamkowej.
21. Obecny widok na ruiny skrzydła południowego, jego część wschodnią. Nawet pobieżna obserwacja pokazuje, że nie jest idealnie, jak to wygląda na tablicy informacyjnej.
Marek Szajerka Wysłany: 16 Lip 2023 10:23
Wczoraj w Gazecie Pomorskiej ukazał się artykuł o gdanisku w Grudziądzu.
https://pomorska.pl/w-tej-toalecie-poczujesz-powiew-historii-najstarszy-w-polsce-wciaz-czynny-szalet-miejski-miesci-sie-w-grudziadzu-zobacz-zdjecia/ar/c7-17721295
Dla osób chcących bardziej zgłębić temat to przypominam mój artykuł z 2007 r., zamieszczony w Roczniku Grudziądzkim, s.53-75.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/147913/edition/150998/content
Gdy w 2007 r. opublikowałem ten artykuł, to nie przypuszczałem, że po kilku latach wyjaśni on też sprawę pagórka, na którym stoi wieża Klimek.
Na s. 74 pokazałem proces wypierania gruntu przez fundamenty budowli.
Marek Szajerka Wysłany: 18 Lip 2023 6:37
Jutro mija 15 rocznica śmierci dr Antoniego J. Pawłowskiego. Wprawdzie nie zdążył dokończyć Swoich badań, ale to co zaczął w Grudziądzu w 2006 r. było przełomem. Gdyby nie On i jego współpraca ze Społecznym Komitetem Odbudowy Klimka, na Górze Zamkowej zapewne nadal byłby kopiec, przykrywający ruiny wieży Klimek.
Warto odnotować fakt, że w lipcu 2008 r., gdy nie zastał w wykopie po stronie północno-wschodniej kurtyny o grubości kilku metrów, istniejącej wg badań H. Jacobiego, nakazał zaznaczenie drzew do wycinki po stronie wschodniej. Po Jego śmierci drzewa zostały tam wycięte.
dr Antoni J. Pawłowski
http://www.kwidzynopedia.pl/index.php/Antoni_Paw%C5%82owski
Atmosferę tamtych lat pokazuje artykuł z Portalu Nasze Miasto
Marek Szajerka Wysłany: 23 Lip 2023 11:48
Żeby dostrzec pomyłkę w sprawie lokacji Grudziądza, pielęgnowaną nadal od 1868 r., trzeba przeczytać ten plan z 1756 r., znany z kopii. 
Ok. 300 m na wschód od murów Grudziądza jest Rów Tuszewski, który rozdzielał groble Zamkową (Schloss Graben i Stadt Grben) i Miejską. Do Grobli Zamkowej dochodziła własność Krzyżaków. Obszar Grudziądza w obrębie murów był dosłownie na terenie posiadłości krzyżackich a później starostów. Mieszczanie tylko dzierżawili Przedzamcze Miejskie. Dlatego ponownie trzeba przypomnieć słowa króla Kazimierza Jagiellończyka z dokumentu o łaźni, że jest sukcesorem połowy zamku.
To dlatego rów z 1386 r. (Rów Hermana) doprowadzający wodę do miasta nie dochodzi do murów Grudziądza a zasila nadal dawną fosę Przedmieścia Chełmińskiego, lokowanego w 1240 r. W języku staropolskim przedmieście oznaczało także miasto bez murów.
Przedmieście Chełmińskie i Grudziądz w obrębie murów w jeden organizm miejski zostały połączone dopiero w 1870 r.
Przypomnę tylko, że to na Przedmieściu Chełmińskim były:
1. Kościół parafialny św. Jerzego ze szpitalem.
2. Siedziba sądu miejskiego, usankcjonowana powtórzonym przywilejem wielkiego mistrza Zakonu Krzyżackiego Konrada von Jungingena.
3. Karczma, wymieniona w przywileju lokacyjnym.
4. Rynek o szerokości ok. 40 – 60 m i długości ok. 250 m, przy rzece Osie, jej południowej odnodze.
Trzeba sobie jasno powiedzieć, że naukowcy z UMK w Toruniu nie są zainteresowani korektą wiedzy o korzeniach Grudziądza, chociaż sami publikują w Rocznikach Grudziądzkich źródła świadczące o konieczności takiej korekty. Taka korekta jest niebezpieczna dla utartych poglądów na temat kulturotwórczej, pionierskiej roli Zakonu Krzyżackiego w XIII w. na tym terenie.
Trzeba byłoby wyeksponować tu kulturotwórczą rolę Cystersów w dziedzinie oświaty i architektury.
Gdy czyta się artykuły naukowe i foldery dotyczące tego regionu z dziedziny architektury to tu wszystko musi mieć rodowód krzyżacki, to oni wprowadzili tu cywilizację.
Nie dostrzega się ewidentnego chronologicznie faktu. To Krzyżacy uczyli się architektury od Cystersów na tym terenie.
Marek Szajerka Wysłany: 24 Lip 2023 6:40
O tym, że Przedmieście Chełmińskie, w rozumieniu staropolskim miasto bez murów, świadczą też wizerunki dwóch pieczęci Grudziądza, funkcjonujących od XV w. równocześnie. W zbiorach Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu, w kolekcji pozyskanej od rodziny kolekcjonera ś.p. Zbigniewa Zawadzkiego, są dwie lakowe pieczęcie z ok. 1700 r.
Pieczęć z wizerunkiem biskupa, na otoku informuje, że jest to pieczęć kościoła. Natomiast na pieczęci z głowa tura jest informacja, że jest to pieczęć miasta Grudziądza. Dlatego nie ma się co dziwić, że najwcześniejszy dokument o konieczności przekopania Kanału Trynka badacz niemiecki Xaver Froelich, w XIX w., znalazł w zasobach kancelarii parafialnej a nie miejskiej. W XVII w. mieszkańcy Przedmieścia Chełmińskiego, co jeszcze raz podkreślam miasta w rozumieniu ówczesnym tego pojęcia, nie byli zainteresowani kłopotami, związanymi z funkcjonowaniem Kanału Trynka , w 1 poł. XVII w.
W tym biuletynie mój artykuł na temat tych pieczęci.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/227557/edition/226553/content
Marek Szajerka Wysłany: 25 Lip 2023 22:13
Generalnie , pisząc o wcześniejszej lokacji Grudziądza podawałem swoje prace.
Warto poznać poglądy innych osób, jaskrawo się różniących. Oprócz mnie w Grudziądzu jedyną osobą przeciwstawiającą się bezkrytycznej akceptacji historiografii niemieckiej, co do genezy Grudziądza przez środowisko naukowe, akademickie jest literat Wiesław Hawełko – Wizo.
10 lat temu opublikował artykuł w Biuletynie Koła Miłośników Grudziądza z domyślnym retorycznym pytaniem:
Dlaczego mamy tu do czynienia z bezkrytyczną akceptacją historiografii niemieckiej, co do genezy miasta Grudziądza?
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/221212/edition/219566/content
Po drugiej stronie jest prof. dr hab. Wiesław Sieradzan UMK w Toruniu, który zaledwie rok wcześniej w Roczniku Grudziądzkim opublikował swoje tłumaczenie artykułu niemieckiego badacza Bernharta Jähninga o lokacji Grudziądza w 1291 r. Artykuł w oryginale został opublikowany w 1991 r.
W przypisie z gwiazdką odnotowano:
*Tekst jest polską wersją opracowania, którego pierwodruk ukazał się na łamach "Beitrtigezu r Geschichte Westpreussens",Bd.12:1991, s. 7-20.Redakcja składa Prof. Dr. Bernhartowi Jähningowiz Freie Universität Berlin serdeczne podziękowania za wyrażenie zgody na opublikowanie na łamach "Rocznika Grudziądzkiego" tego artykułu, przybliżającego polskiemu czytelnikowi stanowisko nauki niemieckiej w odniesieniu do przywileju grudziądzkiego z 1291 r.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/148162/edition/151015/content
Po tej samej stronie, co Profesor Sieradzan i naukowiec niemiecki jest również Paweł Grochowski ze swoją ok. 500 stronicową pracą o biskupie Chrystianie
https://akademicka.com.pl/index.php?detale=1&a=2&id=45617
W swoim obszernym opracowaniu nie zauważył nic, co by wskazywało na jakąś udokumentowaną źródłami materialnymi obecność biskupa Chrystiana w Grudziądzu.
Prace Wiesława Hawełki –Wizo i Pawła Grochowskiego skonfrontowałem w Biuletynie Koła Miłośników Dziejów Grudziądza w 2018 r.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/224000/edition/222373/content
W przypadku W. Hawełki - Wizo dotyczy to książki: Grudziądz, jakim go widzę.
https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/227356/edition/226219/content?ref=struct
Marek Szajerka Wysłany: 26 Lip 2023 6:45
Dla potwierdzenia słów, że w przypadku badań historycznych Grudziądza jest coś nie tak, może służyć przykład dawnej kaplicy św. Michała Archanioła. Obecnie jest ona w podziemiach kamienicy, w części naziemnej z XIX w. Kamienica przy ul. Klasztornej 6 i należy do Caritasu.
W latach 1667-72 wizytator kościelny kanonik Jan Ludwik Strzesz stwierdził, że jest to najstarszy obiekt sakralny w Grudziądzu. Tę opinię uzasadnił zachowaniem tablicy przy wejściu do obiektu.
Dla wizytatora nie monumentalny kościół św. Mikołaja od długości ok. 42 m a mała kaplica o wymiarach ok. 5 m x 5 m była najstarszym obiektem sakralnym w Grudziądzu.
Ta kaplica przetrwała, podobnie jak cele szpitalne , poniżej ok. 2 m jej posadzki.
Dlatego kanonik Strzesz napisał, że szpital jest ograniczony podwórcem kaplicy.
Kaplica św. Michała, tekst z 2015 r.
https://grudziadz.naszemiasto.pl/grudziadz-podziemny-kaplica-sw-michala-archaniola/ar/c1-2598700
Fotoreportaż z 2022 r.
Tekst z 2010 r. opracowanie historyczne kaplicy
https://kpbc.umk.pl/Content/218516/PDF/Biuletyn%20KMDG%202010%2038 (267).pdf
Fakt istnienia obiektu sakralnego , starszego od kościoła św. Mikołaja odnotowany jest też na internetowej stronie parafialnej
https://sanktuaria.maps24.eu/item/sanktuarium-matki-bozej-laskawej-w-grudziadzu/
Zastanawiam się, czy kruchta romańska w Kwidzynie , dostawiona do gotyckiej katedry w 2 poł. XVI w. nie pochodzi z tej romańskiej kaplicy.
https://fotopolska.eu/Kwidzyn/b55805,Kruchta.html
W Kwidzynie to jest faktycznie tylko lico jakiegoś romańskiego obiektu, wykonane z wapienia gotlandzkiego.
Zapewne dla Kwidzyna bardzo istotną sprawą było posiadane znaczących reliktów kaplicy, z miejsca, gdzie wg tradycji św. Wojciech został uderzony wiosłem przez pruskiego przewoźnika. Tym bardziej, że kaplica w Grudziądzu już była sprofanowana i nie służyła kultowi religijnemu.
Nie jest rozpoznane pochodzenie romańskiej kruchty w Kwidzynie. Przyjmuje się hipotezę, że pochodzi z rozebranego zamku biskupiego w Kwidzynie. Tylko dlaczego biskup pomezański miałby budować w 2 poł. XIII w. w stylu romańskim, z wapienia gotlandzkiego?
W Grudziądzu zachowała się romańska chrzcielnica z wapienia gotlandzkiego. Profesor Krystyna Zielińska -_ Melkowska uważała, że moż ona pochodzić właśnie z dawnej kaplicy św. Michała Archanioła.
Marek Szajerka Wysłany: 26 Lip 2023 10:15
Jest jeszcze jeden dokument, świadczący o pomijaniu tych obiektów, chociaż znane są od ponad 20 lat. Jest to oficjalny rejestr zabytków, stan z 25 lipca 2023 r.
https://bip.grudziadz.pl/strony/12721.dhtml
Rejestr zabytków nieruchomych
https://bip.grudziadz.pl/pliki/grudziadz/File/MKZ/rejestr_zabytkow_2.pdf
Gminna ewidencja zabytków
https://bip.grudziadz.pl/pliki/grudziadz/File/MKZ/GEZ_8.pdf
Tyle oficjalnie wiadomo o tym obiektach w gminnej ewidencji zabytków:
442. Grudziądz Klasztorna 6 Kamienica gotyk, pocz. XIX w.
Tyle wiadomo o romańskim Moście Bramy Bocznej
631. Grudziądz Mickiewicza/Murowa 24 3 Kamienica czynszowa 1890 r.
Przykładowo rejestrze zabytków figurują bloki mieszkalne , wybudowane przez Niemców w czasie II wojny światowej a nie ma odnotowanych pereł architektury średniowiecznego Grudziądza, np. d. kaplicy św. Michała Archanioła, najstarszych zachowanych, ceglanych mostów bram Toruńskiej i Bocznej z 1 poł. XIII w.
601. Grudziądz Libelta 3 Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 602. Grudziądz Libelta 5-5A Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 603. Grudziądz Libelta 6-6A Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 604. Grudziądz Libelta 8-8A-8B Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 605. Grudziądz Libelta 10-10A Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 606. Grudziądz Libelta 12-12A Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 607. Grudziądz Libelta 13 Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 608. Grudziądz Libelta 14-14A Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 609. Grudziądz Libelta 15 Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 610. Grudziądz Libelta 17 Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w. 611. Grudziądz Libelta 19 Budynek mieszkalny 2 ćw. XX w.
Ostatni post: Zamek w Grudziądzu Nasz najnowszy członek: Kazadii Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
