Kraków (Stare Miasto) - klasztor franciszkanów

carrollus Wysłany: 13 Wrz 2011 13:13

Kościół klasztorny wzniesiono w latach 1241-1269 na planie krzyża greckiego. Relikty romanizmu najlepiej są widoczne w północnym ramieniu transeptu w postaci fryzu arkadkowego i biforialnych okienek na poddaszu. Ściany prezbiterium posiadają już fryz ząbkowy. Także lizenoszkarpy to relikt romanizmu. Okna kościół ma za to gotyckie.
W trzeciej ćwierci XIII wieku razem z zachodnim skrzydłem claustrum powstała południowa ściana nawy co zapoczątkowało proces powolnej przebudowy kościoła w duchu gotyckim. U schyłku XIII wieku kościół miał plan krzyża łacińskiego i 1 lub 2 nawy.

Północna ściana transeptu

Fryz ząbkowy w południowej ścianie prezbiterium

Południowa ściana transeptu. Widoczny relikt biforium i brak fryzu arkadowego

Południowa ściana nawy z zarysem okien widziana z wirydarza

Pierwotne okno w transepcie

Do południowej ściany prezbiterium przylega tzw. Stara Zakrystia z ok. 1260-1270 roku. W jej południowej ścianie zachowało się wąskie rozglifione okienko, sklepienie zaś opiera się na półosmiobocznych filarach przyściennych. Niestety, Stara Zakrystia otwarta jest tylko wtedy, kiedy otwarta jest nowa zakrystia, więc zwiedzając kościół zwykle pocałujemy klamkę.
Ściana z oknem

Wspomniany półfilar

Klasztor. Najstarsze jest ceglane skrzydło zachodnie obejmujące budynek refektarza, a w zasadzie dwóch refektarzy. Powstało w III ćw. XIII wieku i łączy cechy romańskie i wczesnogotyckie.
Do dziś zachowały się mury wschodnie budynku do wysokości 4,5 metra zbudowane w wątku wendyjskim z kilkoma otworami okiennymi oraz ściana północna z dwoma oknami. Wszystko widoczne jest tylko od wewnątrz, w dwóch "aulach": św. Jakuba i św. Maksymiliana. Do pierwszej z nich wstęp jest wolny pod warunkiem, że jest otwarta z okazji np jakiegoś koncertu czy konferencji, w drugiej często odbywają się spotkania scholi. Można podejść na furtę i poprosić o wpuszczenie. Tak było w moim przypadku
Aula św. Jakuba

Aula św. Maksymiliana - na ostatnim zdjęciu okienko romańskie.

Kolejnym XIII-wiecznym elementem claustrum jest kaplica św. Eligiusza powstała w ostatniej ćw. XIII wieku. Jest już wczesnogotycka, ale warto o niej w tym miejscu wspomnieć. Początkowo była wolno stojącym budynkiem i mogła pełnić rolę kapitularza lub oratorium. O możliwość zwiedzenia trzeba prosić zakonników, ale nie robią żadnych problemów.

Romański w kształcie portal do kaplicy w południowym skrzydle claustrum

Warto również pamiętać, że w piwnicach pod obecną furtą odkryto relikty kamiennej budowli romańskiej z początku XIII wieku, prawdopodobnie dworu Tęczyńskich, pierwszej siedziby przybyłych do Krakowa franciszkanów. Tam niestety nie udało mi się dostać.

-------------

Na ŚDM otwarli drzwiczki na wirydarz, skąd widać południowe ściany nawy i transeptu, co naprędce uwieczniłem komórką..