Kołobrzeg

Miasto prawa miejskie otrzymało w 1266 roku, miasto było lokowane na na prawie lubeckim. Mury zaczęto wznosić pod koniec XIII wieku. posaiadały długość około 1700m. Do dnia dzisiejszego zachowała się jedynie jedna baszta - która znajduje się przy ulicy Dubois. Właściwie jej prawidłową nazwą jest Baszta Lontowa (zwana tez Prochową). Po drugiej wojnie nazwa została z niewiadomego powodu zmieniona. "Prawdziwa" Baszta Prochowa stała w pobliżu dzisiejszych ulic Katedralnej i Rzecznej i została zniszczona w 1652 r. wybuchem prochu. Baszta została wzniesiona w XIV wieku i pierwotnie wchodziła w skład gotyckich murów miejskich. Przetrwała przebudowę fortyfikacji Kołobrzegu w XVII i XVIII wieku oraz wyburzanie Twierdzy Kołobrzeg pod koniec XIX wieku. Po II wojnie światowej w skutek niepoprawnego tłumaczenia jej nazwy z języka niemieckiego została nazwana błędnie Basztą Prochową. Po 1945 roku jej wnętrze było wielokrotnie przebudowywane. Mieściły się w niej dom noclegowy, później kawiarnia. Obecnie w baszcie znajduje się punkt informacji turystycznej i siedziba kołobrzeskiego oddziału PTTK. W elewacji od strony parku znajdują się otwory strzelnicze.
Baszta Więzienna jest kolejną z dwóch zachowanych baszt średniowiecznych w Kołobrzegu. Została wzniesiona w XIV wieku. Wchodziła w skład północnego odcinka gotyckich murów miejskich. W średniowieczu pełniła funkcję więzienia, w którym przetrzymywano ludzi oczekujących na proces lub wykonanie wyroku. Obecnie z baszty zachowały się w całości tylko przyziemia i jedna ściana zabezpieczona w formie trwałej ruiny.

Panorama miasta z Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego

W okresie nowożytnym powstała Twierdza Kołobrzeg (niem. Festung Kolberg) – nowożytne miasto-twierdza powstałe w XVII wieku poprzez rozbudowę i modernizację fortyfikacji Kołobrzegu. Twierdza została założona w 1653 roku. Uległa likwidacji jako twierdza lądowa w 1872 roku, zaś jako twierdza morska w 1887 roku. O budowie nowożytnej twierdzy w Kołobrzegu zadecydowały wydarzenia wojny trzydziestoletniej. W 1627 roku na mocy Kapitulacji Franzburgskiej Pomorze Zachodnie znalazło się pod okupacją wojsk cesarskich. Po wkroczeniu do miasta oddziałów armii Wallensteina jej inżynierowie zaczęli prace konstrukcyjne nad modernizacją zniszczonych średniowiecznych obwarowań. W 1630 roku Kołobrzeg został zdobyty przez wojska szwedzkie. Inżynierowie szwedzcy kontynuowali prace fortyfikacyjne wprowadzając do nich swoje unowocześnienia i budując na przedmurzu miasta wały ziemne i bastiony. Gdy w 1653 roku Szwedzi opuścili Kołobrzeg i stał się on stolicą brandenburskiej prowincji pomorskiej, książę-elektor Fryderyk Wilhelm I Hohenzollern postanowił zachować wojskowy charakter miasta i odbudować je jako miasto-twierdzę, która miała bronić jedynego wówczas w Brandenburgii portu morskiego. Od drugiej połowy XVII wieku do początku XVIII wieku wzniesiono wokół miasta szereg obiektów fortyfikacyjnych budowanych według sztuki holenderskiej. W czasie prac rozebrano pozostałości średniowiecznych murów miejskich oraz wzniesiono nowe bramy wjazdowe. Wykorzystując podmokłe tereny wokół Kołobrzegu oraz rzekę Parsętę stworzono unikatowy system stawideł pozwalający w przypadku zagrożenia na zalanie łąk i pól wokół miasta, czyniąc z niego niedostępną ze wszystkich stron wyspę. U ujścia rzeki zbudowano stocznię i port wojenny, w którym stacjonowała brandenburska flota przeniesiona pod koniec XVII wieku do pruskiej Piławy.
Z XVII wieku do dnia dzisiejszego zachowały się:
Bastion Magdeburg - Dzieło fortyfikacyjne, którego początki sięgają połowy XVII wieku. Zlokalizowany na prawym brzegu Parsęty w pobliżu batardeau. Do lat 80. XX wieku bastion był otoczony fosą od strony miasta, została ona zasypana podczas budowy nowego odcinka drogi wojewódzkiej DW102 łączącego ulicę Młyńską z ulicą Kamienną, o przebiegu równoległym do ulicy Budowlanej. Z dawnego bastionu zachował się ceglany mur i kamienna podmurówka. Na terenie dawnego fortu mieści się obecnie parking i magazyny.
Bastion Pommern - (Bastion Pomorze) należał do południowo-wschodniego systemu umocnień kołobrzeskiej twierdzy. Sąsiadował z bastionem Magdeburg. Pozostałości dzieła fortyfikacyjnego zostały wkomponowane w Park im. gen. Henryka Dąbrowskiego. Z dawnego fortu zachowały się zarysy umocnień ziemnych i fosa.