Wieleń

Pierwsze wzmianki o grodzie znajdują się w kronikach Długosza, który wymienia Wieleń, opisując wyprawy Bolesława Krzywoustego nad Noteć w latach 1108 – 1109. W okresie panowania Kazimierza Wielkiego, Wieleń zyskał na znaczeniu i to właśnie w tym okresie został wybudowany zamek, który był jednym z ogniw obronnego łańcucha osłaniającego Wielkopolskę od Północy. Była to czworoboczna regularna warownia z cegły, otoczona fosą. W skład zamku wchodziła linia murów obwodowych, a także ośmioboczna baszta w narożniku południowo-wschodnim, wieżowy budynek bramny i podpiwniczony budynek mieszkalny. W obrębie zabudowań pod koniec XV wieku funkcjonował kaplica. Zamek został zmodernizowany w latach 1564-1565. Wtedy założenie otaczały dwie linie fortyfikacji oraz nawodniony szeroki przekop. Wewnętrzną linie tworzył średniowieczny mur obwodowy, natomiast linie zewnętrzną parkan z drewnianych izbic. Wewnętrzną zabudowę zamku wzniesiono z cegły i przykryto dachówką. W całości murowane było jednopiętrowe w części podpiwniczone skrzydło mieszkalne wznoszące się po północnej stronie dziedzińca. Ta podpiwniczona część była najprawdopodobniej średniowiecznym przebudowanym domem mieszkalnym. Zamek juz w roku 1654 był opuszczony i znajdował się w stanie wymagającym remontu. jednak w latach 165-1657 w zamku stacjonowały oddziały polskie, a następnie szwedzkie. Szwedzi wycofując się podpalili zamek. Do ostatecznego upadku warowni doprowadził drugi pożar z 1702 roku. W 1749 roku Piotr Sapieha rozpoczął budowę nowego pałacu wykorzystując w nim mury starego zamku. Obecny zespół pałacowy wraz z budynkiem bramnym znajduje się przy ulicy Zamkowej.

Obecnie obiekt prywatny, jak to bywa w takich okolicznościach nic się nie dzieje, w parku zielsko do kolan. Na teren można wejść przez dziurę w płocie od strony pola

brama

pozostałości fosy

pałac