Gniezno - Zamek Odonica

Na najwyższej części Wzgórza Lecha znajdował się pierwotnie gród książęcy, który otoczono potężnym drewniano-ziemnym wałem. Składał się z właściwego grodu z palatium księcia i kaplicy grodowej, podgrodzia z katedrą oraz z dwóch członów obronnych usytuowanych na południe od podgrodzia. Ponadto do grodu należało kilka otwartych skupisk osadniczych. Po środku znajdowała się kaplica grodowa (dziś na jej miejscu znajduje się kościół św. Jerzego). Do południowej części zespołu przylegało podgrodzie z Katedrą i dwa człony obronne zamieszkane przez rzemieślników. Gród zniszczony został w 1192 roku. W okresie walk między władcami poszczególnych dzielnic objął książę Władysław Odonic, który zbudował pierwszy zamek na Wzgórzu Lecha. Był to zamek kamienno-ceglany, którego pozostałości odkryli archeolodzy podczas prac wykopaliskowych. Zamek był używany do trzeciej ćwierci XIV wieku. W 1457 roku został on przekazany wraz z całym wzgórzem kościołowi. Po tym czasie zaczął popadać w ruinę. W wiekach XV/XVI zabudowania zamkowe były zamieszkiwane przez wikariuszy. Ostatecznie został rozebrany w XVIII wieku, następnie w jego miejscu wzniesiono nowy wikariat

Gniezno i gród w wiekach X/XII

gród w Gnieźnie

źr: http://www.mppp.pl

dość luźna rekonstrukcja zamku Odonica

Odkrycie w Gnieźnie: Brama druga po wawelskiej!

To nie palatium, a unikatowa w skali kraju brama wjazdowa do gnieźnieńskiego grodu! - ustalili archeolodzy, badający najnowsze odkrycie na Wzgórzu Lecha.

Tegoroczny sezon wykopaliskowy na Wzgórzu Lecha przejdzie do historii jako lato wielkich nadziei na ostateczne odnalezienie książęcego palatium z czasów Bolesława Chrobrego, które zakończyły się równie spektakularnym odkryciem. Archeolodzy szukają śladów gnieźnieńskiego palatium od lat 80. ub. wieku. Nadzieje rozbudziły dwa fragmenty romańskich murów, uchwyconych w lipcu przez badaczy tuż przy kościele św. Jerzego. Wszystko wskazuje jednak na to, że nie są to pozostałości siedziby władcy.

- Wygląda na to, że mamy do czynienia z szyją bramną - przyznaje Tomasz Janiak z Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, kierownik prac wykopaliskowych.

Taką hipotezę wysunął już w ubiegłym tygodniu Tomasz Sawicki, wicedyrektor gnieźnieńskiego muzeum, który badał Wzgórze Lecha od lat 80. - Najprawdopodobniej miał rację - mówi Janiak. Zastrzega się wprawdzie, że to wersja robocza, ale najnowsze fakty przemawiają za takim właśnie wyjaśnieniem roli reliktów architektonicznych spod kościoła św. Jerzego.

- To znalezisko wyjątkowo unikatowe w Polsce, bo palatiów mamy w Polsce więcej. To druga brama po tej, odnalezionej na Wawelu - ocenia Janiak. Podobną konstrukcję odkopano na wzgórzu wawelskim przed kilkudziesięciu laty, ale dopiero dwa lata temu badania prof. Zbigniewa Pijanowskiego (opublikowane rok temu) pozwoliły ustalić, że odkrycie to pozostałości jednej z bram wjazdowych na Wawel. Brama wawelska miała 2,6 metra szerokości. Odkryta w Gnieźnie szyja bramna była nieco węższa - miała dwumetrowy prześwit, położony na osi wschód-zachód. - Wąski przejazd między murami prowadził do bramy, usadowionej na wprost dzisiejszych kolegiat - opowiada Janiak.

Zachowały się smugi po drewnie, rozłożonym na wale. - Po zewnętrznej stronie wał grodu był olicowany suchym murem, czyli wyłożony kamieniami bez zaprawy - tłumaczy archeolog z Gniezna.

Już dziś wiadomo, że odkopana przez archeologów konstrukcja bramy pochodzi z XI wieku. Archeolodzy oszacowali jej wiek dzięki fragmentom ceramiki, zachowanym poniżej fundamentów. - Można domniemywać, że po najeździe czeskiego księcia Brzetysława [1038 - red.] Kazimierz Odnowiciel, Bolesław Śmiały lub Władysław Herman odnowili również swoją rezydencję w Gnieźnie - mówi Janiak. - Ta brama to na pewno obiekt, odbudowany po czeskim najeździe.

Jeśli zatem gnieźnieńskie odkrycie to brama grodowa, to gdzie na Wzgórzu Lecha szukać palatium Chrobrego? - Zapewne gdzieś w rejonie kolegiat, postawionych w I połowie XVIII wieku przez prymasa Teodora Potockiego. Tylko tam było potrzebne do tego miejsce - przypuszcza Janiak.

Fot. Tomasz Kaminskii / Agencja Gazeta 2010-08-02