Poznań - mur Lubrańskiego

Historycy dokonali na Ostrowie Tumskim sensacyjnego odkrycia. Okazało się, że mur obronny, którym otoczona była cała wyspa wcale powstał z inicjatywy słynnego biskupa Jana Lubrańskiego.

Wszystkie dotychczasowe teksty historyczne datowały powstanie muru na początek XVI w. Zaczęło się od znanego historyka Józefa Łukaszewicza, który w 1838 r. napisał książkę „Obraz historyczno - statystyczny miasta Poznania w dawnych czasach”. Szczegółowo opisuje tam powstanie murów obronnych wyspy Tumskiej.

Według niego mury powstały w 1504 r. ponieważ duchowieństwo „chcąc majątek kościoła i swój przeciw najazdom zabezpieczyć” postanowiło otoczyć się murem.

Kolejni historycy powtarzali jego doniesienia. Okazało się jednak, że wszyscy byli w błędzie. O ile, co do motywacji duchownych, Łukaszewicz się nie mylił, o tyle w kwestii daty chybił.

Wiemy to dzięki ostatniom badaniom historyka zabytków Jerzego Borwińskiego. Wynika z nich, że mury obronne mogą być nawet o jedno pokolenie starsze niż dotychczas przypuszczano. Skąd to wiemy?

Historyk zbadał kanonię pod adresem Ostrów Tumski 11, w której jeszcze niedawno mieszkał bp Zdzisław Fortuniak. Okazało się m.in., że więźba dachowa budynku pochodzi z 1476 r. To ważny fakt, bo budynek oparty jest o wspomniany mur obronny.

– Z tego wynika, że mur był wcześniejszy, musiał zostać zbudowany jeszcze przed 1476 r. – tłumaczy Jerzy Borwiński.

Tak dokładne daty są znane dzięki badaniom dendrochronologicznym. – To pozwala na datowanie bezwzględne, możliwe dzięki badaniom laboratoryjnym. Nie są to daty wykoncypowane przez historyków – tłumaczy Borwiński.

Mur obronny postawił prawdopodobnie jeszcze bp Andrzej z Bnina.

Okiem historyka Prof. Tomasz Jasiński:
Badania rzucają zupełnie nowe światło na początki fortyfikacji na Ostrowie Tumskim. Dotychczas opierając się na przekazach pisanych, uczeni powtarzali jeden za drugim, iż budowa murów z blankami na Ostrowie Tumskim była dziełem biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego (1456-1520). Dzięki nowym badaniom kanonii przy ul. Ostrów Tuski 11, wiemy, że zarówno sama kanonia, jak i mury przypisywane biskupowi Lubrańskiemu, są znacznie starsze niż sądziliśmy. Jednym słowem Ostrów Tumski ponownie zaskoczył nas swoim bogactwem architektonicznym. Badania te będzie trzeba kontynuować i innych miejscach. Zasługi biskupa Jana Lubrańskiego w naszej ocenie zawsze pozostaną wielkie. To, że nie rozpoczął on tej inwestycji, a jedynie - jak możemy przypuszczać - ją ukończył, w niczym nie umniejsza jego zasług. Jego rola w rozwoju kultury i szkolnictwa, w reformowaniu diecezji, w pracach na rzecz państwa polskiego (misje dyplomatyczne etc.) była ogromna.