Grzybowo

wieś w powiecie wrzesińskim, w gminie Września

Dobrze zachowane grodzisko w Grzybowie, to pozostałość po jednym z największych na ziemiach Polan grodzie książęcym z przełomu X i XI wieku.
Grodzisko w Grzybowie o powierzchni wnętrza sięgającej ok. 2,3 ha oraz całkowitej powierzchni ok. 4,7 ha, położone jest w tuż nad brzegiem strumyka o nazwie „Struga” lub „Rudak”, ok. 400 metrów od dawnego dworku Lutomskich. Grodzisko ma kształt zbliżony do prostokąta, wały zachowane do wysokości 9 metrów nad poziomem dna „fosy” okalającej dziś grodzisko od strony północnej, wschodniej i południowej (od strony zachodniej płynie Struga z którą „fosa” jest połączona) porośnięte są drzewami i zaroślami, na majdanie do 1996 roku prowadzono intensywne uprawy rolne. Obecnie teren grodziska jest własnością Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Dotychczasowe badania pozwoliły ustalić, iż w początku X wieku pobudowano na tym miejscu mały gródek (nie potrafimy na razie datować precyzyjnie jego początków – daty dendrochronologiczne dotyczące rozbudowy wałów wskazują na rok 935). Niewiele później powstaje duży gród, którego wały zachowane są do dziś. Do grodu prowadziły 2 bramy – jedna od strony wschodniej, druga od północy. Na całej powierzchni grodziska objętej badaniami, znajdujemy ślady obiektów – stąd można przyjąć, iż całość powierzchni majdanu była zabudowana. Egzystencja grodu była bardzo krótka, najpóźniej w I poł. wieku XI gród całkowicie upada. W sąsiedztwie grodu odkryto kilka rozległych osad. Na terenie grodziska odkrywane są także ślady wcześniejszego osadnictwa wskazujących na zasiedlenie tego obszaru przynajmniej od okresu mezolitu (źr:Zofia Kurnatowska, Mariusz Tuszyński,Wyroby rogownicze z wczesnopiastowskiego grodziska w Grzybowie pod Wrześnią)
O bogactwie grodu świadczą również liczne znaleziska – oprócz przedmiotów codziennego użytku, odłamków ceramiki i narzędzi, wykopano m.in. rybie łuski, a dokładniej łuski śledzi. Oznacza to, że grzybowski gród, oddalony od morza o ponad 200 km, utrzymywał kontakty handlowe z wybrzeżem, a to z kolei świadczy o tym, że nie była to byle jaka osada. Teorię o potędze grodziska potwierdziło znalezisko z 1999 roku. Wtedy to, przy użyciu wykrywacza metali, odkryto prawdziwy skarb – kolekcję arabskich monet srebrnych pochodzących z IX-XI wieku. Jest to dopiero drugie tak wielkie znalezisko w Polsce i (według współpracującej z ekspedycją prof. Zofii Kurnatowskiej – autorytetu w dziedzinie archeologii średniowiecza), jako zabytek luksusowy, dobitnie świadczy o randze grodu w Grzybowie i o obecności na jego terenie przedstawicieli ówczesnych elit.
Według legend Grzybowo jest również miejscem urodzenia Mieszka I.
http://www.grodgrzybowo.pl/

rekonstrukcja grodu w Grzybowie (źr: http://www.polityka.pl)

zdjęcie grodziska pochodzi ze strony: http://archeologia.w.toruniu.pl