Brudzew

wieś w powiecie tureckim, siedziba gminy Brudzew

Najstarsza pisana wzmianka dotycząca Brudzewa pochodzi z 1252 roku. Dokument ten, wydany przez Kazimierza, księcia łęczycko-kujawskiego, potwierdzał klasztorowi sulejowskiemu kościół w Dobrowie i dziesięciny w Brudzewie oraz sąsiednich wsiach: Janiszewie, Kolnicy, Koźminie oraz Głowach. Janina Krzyżaniakowa podaje, że w okresie wczesnego średniowiecza Brudzew był osadą o charakterze nieobronnym. Pierwotnie Brudzew został włączony do kasztelani lądzkiej, a po reformie administracji państwowej w końcu XIV wieku wszedł w skałd powiatu konińskiego, należącego do województwa konińskiego. W początkach XV wieku Brudzew dostał się w posiadanie rodu Jarandów herbu Pomian.
Z okresu przedlokacyjnego Brudzewa najbardziej znaną postacią tego rodu był Jan Jarand Brudzewski (1380-1450). Był on wojewodą inowrocławskim i sieradzkim, stolnikiem brzeskim, chorążym gniewkowskim, uczestniczył w bitwie pod Grunwaldem.

Do niedawna panował pogląd, że siedzibą Jarandów w Brudzewie był zamek obronny wzniesioy w XIII wieku w północno-wschodniej części miejscowości, z którego zachowały się jedynie ślady w postaci fortyfikacji ziemnych. Przeprowadzone w lipcu 2004 roku na tym terenie badania archeologiczne podważyły jednak tą hipotezę. Natrafiono jedynie na ślad drewnianej fortalicji pochodzącej z początku XVII wieku. Zabytków archeologicznych z okresu średniowiecza nie znaleziono. Wydaje się jednak mało prawdopodobne, aby tak znamienity ród jak Jarandowie, w trzech kolejnych pokoleniach wojewodowie sieradzcy nie posiadali w Brudzewie żadnej siedziby. Obecnie przypuszcza się, że siedziba taka istniała, ale znajdowała się w zupełnie innym miejscu. W grę wchodzą dwie możliwości. Pierwsza mówi o terenie w pobliżu kościoła parafialnego, po drugiej stronie szosy prowadzącej do Koła, druga z kolei wskazuje na obszar zespołu parkowo-pałacowego, znajdującego się na północ od kościoła, po drugiej stronie stawu.

Ziemne pozostałości po dworze znajduja sie około 250 m od kościoła. Są to relikty XVII-wiecznego dworu obronnego Łaszczów, właścicieli miasta (inne źródła podają, że wzniesli go Radolińscy) z prostokątnymi wałami z pięciobocznymi bastionami na narożach. Pod jednym z nich mieszczą się kazamaty. Usypane zostały na planie regularnego prostokąta. Od wschodu i zachodu przerwane są wjazdami. Od strony zachodniej i południowej widnieją ślady fosy.

Imponujące wały z bastionami już naniesione na wikimapie

http://wikimapia.org/#lat=52.1009169&lon=18.6084259&z=17&l=28&m=b

czerwiec 2011

ogólny widok na założenie - taki jaki udało się uchwycić, na pierwszym planie bastion i wały

teren wewnątrz bastionów

widok z bastionu z pierwszego zdjęcia na drugi, pomiędzy nimi była brama wjazdowa

widok na kolejny bastion, wał i suchą fosę