Nowy Dwór Bratiański "Grodzisko"

wieś w powiecie nowomiejskim, w gminie Nowe Miasto Lubawskie

Jest owalny obiekt, zbliżony do kształtu elipsy o rozmiarach 70 x 50 m. Majdan posiada nieckowaty kształt. Zbocze grodziska jest wysokie na ok. 20 m. Nikła warstwa kulturowa i stwierdzone ślady spalenizny pozwalają stwierdzić, że użytkowane było przez krótki czas we wczesnym średniowieczu. Obiekt przypuszczalnie został spalony na przełomie XII/XIII w.
Opis obiektu opublikowany za zgodą autora, Roberta Klimka z serwisu: http://grodziska.strefa.pl

st. l, gm. Nowe Miasto, woj. toruńskie, AZP 30-52/49

grodzisko wczesnośredniowieczne (IX/?/ - 2 poł. X w., XII w.)

Badania wykopaliskowe, przeprowadzone przez dr. hab. Wojciecha Chudziaka, mgr. mgr. Jacka Bojarskiego, Marcina Weinkaufa (Instytut Archeologii i Etnologii Uniwersytetu

Mikołaja Kopernika w Toruniu, Zakład Archeologii Średniowiecza i Czasów Nowożytnych) w dniach od 7 do 10 października. Pierwszy sezon badań. Przebadano powierzchnię 10 m².

Prace badawcze realizowano w ramach grantu wewnętrznego UMK w Toruniu.

Celem badań było w pierwszym rzędzie ustalenie chronologii obiektu oraz określenie związków chronologiczno-przestrzennych tego stanowiska z osadnictwem z terenu sąsiedniej ziemi chełmińskiej we wczesnym średniowieczu.

Grodzisko położone jest na cyplowatym wyniesieniu wysoczyznowym, przylegającym do głębokiej doliny o szerokości 100 metrów. W dnie doliny, częściowo zabagnionej, znajduje się niewielkie jezioro. Na zapleczu grodziska od strony wschodniej występuje wysoczyzna morenowa falista. Grodzisko jednoczłonowe w kształcie owalu o powierzchni 0,4 ha otacza podkowiasty wał otwarty w kierunku jeziora. Powierzchnia samego majdanu wynosi około 0,1 ha.

Prace w terenie rozpoczęto od wytyczenia trzech osi badawczych - jednej głównej oraz dwóch dodatkowych usytuowanych w stosunku do głównej pod kątem prostym. Wzdłuż nich wytyczono wykop badawczy oraz 22 odwierty wykonane świdrem geologicznym. W wyniku przeprowadzonych prac badawczych uzyskano szeroki wgląd w stratygrafię grodziska.

W trakcie prac badawczych odsłonięte pozostałości zabudowy mieszkalnej grodu. W wykopie odkryto obiekt mieszkalny konstrukcyjnie związany z wałem, w przekroju nieckowaty. Przykrywała go warstwa rumowiskowo-osuwiskowa, pochodząca z wału. Na bardziej zróżnicowany układ nawarstwień natrafiono w odwiertach, w których zarejestrowano dwa poziomy osadnicze: młodszy reprezentowany przez warstwy zalegające nieckowato równolegle do południowej, południowo-zachodniej i północno-zachodniej krawędzi majdanu; starszy - z warstwą również w przekroju nieckowatą odkrytą w południowo-zachodniej części majdanu.

Na pozyskany zespół ceramiki naczyniowej składało się 211 ułamków naczyń, z czego 57 stanowiły ułamki naczyń całkowicie obtaczanych, reszta zaś ułamki naczyń częściowo obtaczanych i ułamki mało charakterystyczne.

W wyniku przeprowadzonych badań pozyskano dodatkowo istotną dla datowania obiektu próbę materiału zabytkowego, co pozwoliło datować czas funkcjonowania grodu w ramach dwóch faz:

I faza - datowana od IX (?) wieku do 2-iej połowy X wieku; okres plemienny

II faza - datowana na XII wiek; gród funkcjonujący w strukturach administracyjnych i politycznych Mazowsza.

Kres funkcjonowania grodu nastąpił ostatecznie w wyniku opuszczenia osiedla przez zamieszkującą go ludność - brakuje śladów wskazujących na zniszczenie lub spalenie grodu. Odkryty na stanowisku lb (osada przygrodowa) materiał zabytkowy wskazuje na łączność tego osiedla z grodem w obu fazach jego funkcjonowania.

Materiały zabytkowe oraz dokumentacja znajdują się w Zakładzie Archeologii Średniowiecza i Czasów Nowożytnych Instytutu Archeologii i Etnologii UMK w Toruniu oraz w PSOZ w Olsztynie.

Badania nie będą kontynuowane.