Ołyka

Ołykę założył w XVI w. Piotr Montygerdowicz, wojewoda trocki. Jego wnuczka wniosła dobra ołyckie Radziwiłłom. Z kolei jej wnuk, Mikołaj Radziwiłł "Czarny" (1515-1565), marszałek wielki litewski, kasztelan wileński, wybudował pierwszy zamek w Ołyce. W 1640 roku, Albrycht Stanisław Radziwiłł (1595-1656), kanclerz wielki litewski, ukończył prace przy rozbudowie i umocnieniu zamku. Była to wielka, regularna twierdza bastionowa, założona na planie prostokąta zbliżonego do kwadratu. Cztery bastiony z orylonami akcentowały naroża, stały na nich wieżyczki strażnicze. W oskarpowanych wałach mieściły się kazamaty. Mury i bastiony miały dwa rzędy strzelnic na działa i broń ręczną, fosa wypełniona była wodą, przez nią wiódł most zwodzony do bramy, umieszczonej w wieży na osi kurtyny południowo-wschodniej; nad przejazdem bramnym znajdowała się kaplica. Wzdłuż tego boku usytuowany był główny budynek mieszkalny, podpiwniczony, dwukondygnacyjny, przerobiony ze starszej budowli. Pozostała zabudowa wewnętrzna, dość nieregularna, częściowo drewniana, rozciągała się po dwu stronach dziedzińca, północno-zachodniej (z basztą) i północno-wschodniej. W XVIII w. zamek utracił obronne znaczenie. Gruntowną przebudowę zamku na barokową rezydencję podjął przed połową XVIII w. Michał Kazimierz Radziwiłł. Trwała ona do około 1760 r. Powstało jednolite założenie pałacowe wokół dziedzińca (100 x 98 m) dawnej twierdzy. Główny budynek mieszkalny zajmował południowo-wschodni bok dziedzińca, wykorzystując mury starszego pałacu. Była to budowla na planie prostokąta, trzykondygnacyjna, podpiwniczona, z ryzalitem na osi od strony miasta. Z jednej strony części środkowej znajdował się sklepiony przejazd bramny, z drugiej wejście z dziedzińca do pałacu. Od zewnątrz założony był taras, zasłaniający dolną kondygnację pałacu. Wnętrza jedno i dwutraktowe, w przyziemiu częściowo sklepione. Na I piętrze na osi budynku znajdowała się wielka sala, zajmująca całą szerokość pałacu, z podwójnym rzędem okien i balkonem na wspornikach, wychodzącym na dziedziniec. Boczne skrzydła, jednotraktowe, z korytarzem zewnętrznym, dwu i jednokondygnacyjne, miały charakter mieszkalno-gospodarczy. Na osi wznosił się budynek bramny, występujący półkolistym ryzalitem, z trzema prześwitami w przyziemiu i dwukondygnacyjną wieżą zegarową. Łączył on dwa prostokątne, dwukondygnacyjne pawilony boczne. Za bramą położony był mały, owalny dziedzińczyk i następna brama w zewnętrznym, dwukondygnacyjnym budynku, o elewacji z wielką niszą obejmującą wjazd i okno. Cztery skrzydła zabudowy związane były, przez narożne, półkoliste łączniki; na zewnątrz zaś, w obrębie dawnych fortyfikacji bastionowych, znajdowały się dodatkowe pawilony narożne i ozdobne ogródki. (źr: http://www.zapala.pl)

plan zamku, 1-wieża bramna, 2-pałac, 3-bastiony

zamek na rysunku Napoleona Ordy z polowy XIX wieku

obecnie