Łuck

Pierwotna warownia powstała w XI wieku – był to obiekt drewniany o wałach ziemno-drewnianych otoczonych fosą. Zamek murowany powstał w latach 1340-1383 na rozkaz księcia Lubarta i był główną siedzibą tegoż władcy. Wkrótce potem dokonano znacznej rozbudowy z inicjatywy księcia Olgierda lub Witolda. Dawny zamek Lubarta stał się wówczas dolnym zamkiem, a nowa część została zamkiem górnym. W 1429 na zamku w Łucku odbył się trwający od 6 stycznia przez 13 tygodni zjazd monarchów europejskich. Wśród obecnych w Łucku władców byli: wielki książę litewski – Witold, król Polski – Władysław II Jagiełło z królową Zofią, cesarz niemiecki – Zygmunt Luksemburski z cesarzową, król duński – Eryk VII, wielki książę moskiewski – Wasyl Wasyliewicz (wnuk Witolda), wielki mistrz zakonu krzyżackiego – Russdorff, wielki mistrz kawalerów mieczowych – Zygfryd, legat papieski, metropolita Rusi – Focyusz, chanowie Tatarów perekopskich i zawołżańskich, hospodar Wołoszczyzny, książęta mazowieccy, pomorscy, śląscy, twerscy i odojewscy, posłowie cesarza bizantyjskiego Jana VIII Paleologa. Przedmiotem obrad był projekt obrony przeciwko grożącej Europie potędze imperium ottomańskiego. W 1431, po śmierci Witolda, w Łucku przed wojskami polskimi bronił się książę Świdrygiełło. W następnych latach Świdrygiełło przebudował twierdzę na swoją siedzibę w księstwie wołyńskim. W 1437 Świdrygiełło oddał Łuck Polsce, zamek jednak nadal był znaczącym centrum administracji. Była to siedziba lokalnych władz świeckich i duchownych (sobornyj kryłos, dwór biskupa) oraz miejsce obrad sejmików szlachty wołyńskiej tudzież sądów. Z zamku zachował się prawie pełny obieg murów obronnych (częściowo rekonstruowanych) wraz z trzema wieżami: Bramną, Styrową (dawne archiwum zamkowe oraz więzienie w dolnych kondygnacjach) i Władyczą (obecnie wystawa broni, a na wyższych kondygnacjach – Muzeum Dzwonów). Całość usytuowana jest na niewielkim wzniesieniu nad zakolem doliny rzeki Styr (obecnie koryto rzeki jest odsunięte od wzgórza). Wewnątrz muru rozciąga się obecnie prawie niezabudowany pusty plac. Na nim stoi mały klasycystyczny budynek, pierwotnie powiatowej Izby Skarbowej z 1807, a dziś Muzeum Książki. Budynek wzniesiono na miejscu dworu biskupiego. Większy budynek, przy murach, jest dziś siedzibą muzeum malarstwa, a powstał jako siedziba sądu szlacheckiego i kancelarii. Stoi on na pozostałościach pałacu książęcego. W centralnej części placu, pod przykryciem, jest ekspozycja ukazująca odsłonięte pozostałości cerkwi św. Jana Teologa z początków twierdzy.

plan zamku: 1-Wieża bramna, 2-baszta Styr, 3-baszta Władycza, budynek mieszkalny, 5-budynek biskupi
 

zamek na rysunku Napoleona Ordy w połowie XIX wieku
 

Baszta Władycza
 

baszta Styr
 

wieża bramna