Szydłów

Zamek w Szydłowie ulokowany jest położony na skarpie wzniesienia opadającego ku dolinie rzeczki Ciekącej. Znajduje się w obrębie fortyfikacji dawnego miasta. Miał charakter obszernej siedziby królewskiej, choć użytkowanej tylko czasowo. Świadczą o tym obszerny dziedziniec i duży budynek mieszkalny. Zachowały się ruiny dużego domu mieszkalnego, tzw. skarbczyk z XV i XVI wieku i budynek bramny z pozostałościami murów oddzielających zamek od miasta. Od strony zachodniej dziedziniec zamku zamknięty jest murami obwodowymi, które stanowią fragment umocnień miejskich. Wg Janka z Czarnkowa murowany zamek wzniósł w Szydłowie król Kazimierz Wielki, który otoczył też miasto murami obronnymi. Także Jan Długosz wspomina o wzniesieniu zamku przez Kazimierza Wielkiego. Zamek był przebudowywany w XV wieku, a następnie dwukrotnie w XVI wieku, co było związane z pożarami, które miały tu miejsce w 1528 i 1544. W XVII wieku zamek ponownie przebudowywano po pożarze z 1630 i zniszczeniach z okresu potopu szwedzkiego. W 1723 starosta Józef Załuski odnowił zamek. Pod koniec XVIII wieku został on opuszczony i częściowo zniszczony. W 1927 ruiny zamku zabezpieczono. W 1946 roku zrekonstruowano mury obwodowe z blankami od strony zachodniej. Jednocześnie mury domu dużego zostały podniesione i zwieńczone pseudoblankami, które nie istniały przedtem. Zamek powstał na planie wydłużonego wieloboku o powierzchni przekraczającej 7000 m². W pierwszej fazie budowy był prawdopodobnie otoczony prowizorycznymi umocnieniami, które później zastąpiono murem. Głównym elementem zespołu zamkowego był ustawiony prostopadle do murów obwodowych budynek mieszkalny. Zamykał on od południa dziedziniec i miał wymiary 34,8 x 12,8 m. Wzniesiono go na planie prostokąta. Był piętrowy i zbudowany z kamienia. Po stronie południowej znajdował się ryzalit. W budynku mogła mieścić się kaplica. Na każdej z kondygnacji znajdowały się dwa pomieszczenia. Prawdopodobnie budynek posiadał dwuspadowy dach. Zachowały się kamienne portale. Na kulminacji wzgórza położona była cylindryczna kamienna wieża. Znajdowała się w północno-zachodnim narożu zamku. Zachowały się z niej jedynie fundamenty, które pozwalają przypuszczać, że wieża miała występujący poza okrąg podstawy "dziób"[1]. Był on skierowany na zachód. Forma ta jest unikatowa w budownictwie obronnym z czasów Kazimierza Wielkiego. W XV wieku na ruinach wieży wzniesiono piętrowy budynek nazywany skarbczykiem. W 1528 został on rozbudowany. Budynek bramny powstał w XVII wieku na miejscu dawnej bramy umieszczonej w murze.

plan zamku w XV wieku wg L.Kajzera

miasto i zamek od południowego zachodu w połowie XIX wieku, "Kłosy" 1869

ruiny skarbczyka "Kłosy" 1869

mury zamkowe na archiwalnej pocztówce

mury obronne zamku, będące też częścią fortyfikacji miejskich

brama zamkowa

skarbczyk

budynek zamkowy

Archeolodzy odkryli nieznane dotąd mury zamkowe!

Zakończyły się badania archeologiczne na zamku w Szydłowie. Ich wyniki są niezwykle ciekawe i zmieniają dotychczasowe wyobrażenia o architekturze południowego budynku zamkowego czyli tzw. „sali rycerskiej.” Dokopano się do nieznanych wcześniej fundamentów zamkowych.

Archeolodzy z Łodzi przyjechali na zaproszenie Świętokrzyskiego Stowarzyszenia Inicjatyw Społeczno-Kulturalnych, które grant na badania archeologiczne pozyskało z Gminy Szydłów.

Pierwsze po 1999 roku badania archeologiczne zamku w Szydłowie pozwoliły rozpoznać nieznane dotąd relikty murów średniowiecznego pałacu królewskiego (tzw. sali rycerskiej). Odsłonięte w dwóch wykopach relikty datować można na XIV – XVI stulecie. Choć badania wymagają kontynuacji już teraz stwierdzić można, że uczytelnione mury pozwolą w istotny sposób zmienić dotychczasowe sądy na temat architektury pałacu. Podczas prac badawczych zebrano także liczny materiał zabytkowy, który po opracowaniu znajdzie się w szydłowskim muzeum – Skarbczyku.

Miejsce wykopalisk wizytował 30 września Janusz Cedro – świętokrzyski wojewódzki konserwator zabytków. Podczas spotkania podkreślono potrzebę odpowiedniego zabezpieczenia fundamentów zamkowych, bowiem w jednym z wykopów zanotowano liczne ubytki budulca.

Wyniki dotychczasowych badań archeolodzy zaprezentują za kilka miesięcy w Szydłowie podczas popularyzatorskiego spotkania z mieszkańcami. W 2015 r. planowana jest kontynuacja badań archeologicznych w nieco większej skali niż obecnie.

Tekst i zdjęcia: Piotr Walczak

źr: http://www.szydlow.pl 01/10/2014

michu3 Wysłany: 30 Wrz 2015 15:35

Ciekawa dyskusja o formie pałacu królewskiego w Szydłowie: http://forum.zamki.pl/viewtopic.php?f=49&t=3568&p=33008#p33008

giekaa Wysłany: 03 Gru 2018 22:35

Maj' 2016