Stare Gliwice

Zamek przekształcony na spichlerz w XIX w. wcześniej wzmiankowany (1784) jako ruina (rudera). Położony w centrum dawnej wsi, na skraju skarpy wyrastającej z dna doliny, którą biegnie dawna główna droga przez wieś (dziś ul. Wiejska). Obecnie użytkowany jako restauracja Spichlerz Gliwice.

Na obiekcie w Starych Gliwicach nie potwierdzono nigdy żadnych badań archeologicznych ani architektonicznych.

Zachowane obiekty wykazują obecnie tylko dwie fazy budowlane.

Faza 1

Pierwsza faza związana jest z powstaniem budowli co mogło nastąpić w końcu XV w. i nie później niż w pierwszych dziesięcioleciach XVI w. Na zachowane pozostałości założenia składają się dawny dom zamkowy – (obecnie spichlerz) i być może budynek przeznaczony dla służby lub gospodarczy (obecnie budynek mieszkalny). Dom zamkowy wzniesiony został na planie prostokąta z kamienia łamanego (wapienia) z użyciem cegły gotyckiej palcówki. Budynek miał 2 lub 3 kondygnacje. Zachowały się ślady  dużych prostokątnych otworów okiennych, prostokątnych i zamkniętych łukiem segmentowym. Wewnątrz budynku brak wyraźnych podziałów na kondygnacje i pomieszczenia. Zapewne pomieszczenia pokryte były stropami drewnianymi. Nie wiadomo którędy odbywała się komunikacja pionowa. Budynek jest prawdopodobnie podpiwniczony, ale pomieszczenia te są niedostępne i zasypane. Budynek nakryty był czterospadowym dachem, na co wskazują  nadmurowane od północy i południa ceglane szczyty z cegły maszynowej. Powstały przy adaptacji budynku na spichlerz.

Do kompleksu należał budynek po zach stronie domu pańskiego. Także on został wzniesiony z łamanego wapienia z użyciem cegły. Nosi on ślady przeróbek, w szczególności otworów okiennych. Założony został na planie prostokąta jako parterowy z dwuspadowym dachem. W latach 30-tych XX wieku w jednym ze szczytów rozpoznawany jest późnogotycki szczyt schodkowy. Do tego budynku przylega od płd niewielki murowany budynek gospodarczy.

Ściana północna w pierwotny stanie zachowana jest do połowy wysokości i powyżej była mocno zniszczona, a zastąpiono go znacznie słabszym murem powstałym później. Szkarpy są na narożach późniejszym dodatkiem, który miał wzmocnić mury. (SIEMKO s. 120-125)

Zamek otoczony był murem kurtynowym łączącym budynki. Jego pozostałości istniały jeszcze w latach 30-tych XX wieku. Od strony zach kilka metrów od wspomnianego murowanego budynku gospodarczego wznosiła się powiązana tym murem naziemna piwnica, w której na tynku znajdowały się ślady starych nieczytelnych już malowideł. (SCHEITZA s. 707 i n.)

Faza 2

W XIX w. będący w ruinie budynek przekształcono w budynek gospodarczy archeologicznych ani architektonicznych – spichlerz.

Zapewne wówczas odbudowano ścianę północną, wprowadzono ceglane szczyty od płd i płn a naroża budynku wzmocniono szkarpami. Wówczas powstała także drewniana konstrukcja wnętrza dzieląca budynek na 3 kondygnacje zewnętrznymi schodami przy ścianie płd. (SIEMKO 2022 s. 120)

Zamek nizinny, rycerski, położony nad skarpą, regularny, bezwieżowy (?), wzniesiony 2 poł XV w. – pocz. XVI w. Zapewne posiadał co najmniej w części mur obwodowy.

STARE GLIWICE, fragment panoramy Gliwic F.B.Wernera z przedstawieniem wsi Stare Gliwice; widoczny staw mógł być stawem zamkowym

STARE GLIWICE, spichlerz - dom pański i budynek mieszkalny za nim, zachowane z kompleksu dawnego zamku wg stanu z 1932 roku

STARE GLIWICE, spichlerz, na lewo od niego budynek mieszkalny, na pierwszym planie murowana piwnica i część muru obwodowego wg stanu z 1932 roku