Zbrojewsko

wieś w powiecie kłobuckim, w gminie Lipie

Grodzisko położone jest wśród łąk na lewym brzegu Liswarty, na wschód od drogi z Krzepic do Zbrojewska., około 3 km na północny-wschód od kościoła w Krzepicach i około 700 m na południe od skrzyżowania dróg w Zbrojewsku. Dojście ze Zbrojewska drogą obok stawów i tartaku, a dalej przez las, po wyjściu z którego skręca się w lewo, w boczną drogę, prowadzącą ku kępie drzew z grodziskiem. Dojście z Krzepic drogą obok położonych nad rzeką ruin młyna Magreta; za rzeką i ciągnącym się dalej rowem melioracyjnym skręca się w prawo, ku widocznej z daleka kępie drzew na skraju lasu. Grodzisko jest pozostałością dwuczłonowego założenia obronnego na planie owalnym, obejmującego wyższy nasyp centralny w formie kopca oraz niższy nasyp o charakterze zewnętrznego wału obwodowego, rozszerzający się do postaci plateau, z majdanem na planie zbliżonym do półksiężyca. Dodatkową obronę warowni stanowiły fosy: między kopcem a zewnętrznym wałem obwodowym oraz po zewnętrznej stronie wału. Centralny kopiec, na planie owalu o średnicach 30x40 m, uległ częściowemu zniszczeniu na skutek wybierania z niego piasku i kamienia. Otaczające kopiec pozostałości umocnień zewnętrznych zostały w znacznym stopniu zniwelowane w wyniku prac melioracyjnych. Są one dobrze widoczne po stronie północnej, na terenie wyżej położonym, gdzie zapewne od początku umocnienia zewnętrzne były najbardziej okazałe jako zwrócone w kierunku największego zagrożenia. Wzdłuż zewnętrznej krawędzi centralnego kopca usypany był wał z piasku, na którym wznosiła się przypuszczalnie obronna konstrukcja z drewna i kamieni. Warownia powstała w 2 poł. XIV w. prawdopodobnie gównie w celu kontroli szlaku handlowego z Krakowa do Rudy i Wielunia, a stąd dalej do Poznania lub Wrocław. Obiekt ten, jak wszystko na to wskazuje, można utożsamiać ze wzmiankowanym w 1267 r. najstarszym zamkiem czy grodem w Dankowie, leżącym na południowej rubieży posiadłości księcia kaliskiego Bolesława Pobożnego. Zgodnie z wynikami badań archeologicznych, obiekt obronny na terenie dzisiejszego Zbrojewska funkcjonował do początków XIV w. Osłabnięcie jego znaczenia stało się prawdopodobnie za sprawą powstania w pobliskich Krzepicach nowego lokalnego centrum władzy i życia gospodarczego wraz z zamkiem [Oczywistym nieporozumieniem są pojawiające się w niektórych wydawnictwach popularnych sugestie, jakoby obiekt obronny w Zbrojewsku spełniał rolę łącznika pomiędzy zamkami w Krzepicach i Dankowie. W czasach, gdy istniały owe zamki, obiekt w Zbrojewsku był już od dawna opuszczony. Wszystko wskazuje na to, że obiekt ten był raczej militarnym i administracyjnym poprzednikiem obu tych zamków.
Obiekt doczekał się opracowania: Adam KRAUSS, Zamczysko we wsi Zbrojewsko pow. Kłobuck.

Zdjecie i opis autorstwa Zbigniewa Bereszyńskiego pochodzą ze strony: http://www.jura.art.pl