Bytom

Grodzisko w Bytomiu znajdowało się na Wzgórzu św. Małgorzaty. Było to miejsce założenia pierwszego grodu bytomskiego, którego powstanie szacuje sie na połowę XI wieku. Naturalne wzniesienie o dużym znaczeniu militarnym, z jednej strony chronione przez opływającą je rzekę Bytomkę, z pozostałych przez podmokłe łąki stanowiło ważny punkt strategiczny na szlaku handlowym z Wrocławia do Krakowa. Bezpośrednią przyczyną wybudowania warownego grodu były jednak toczące się w tamtym okresie walki polsko-czeskie o panowanie nad Śląskiem. Dzięki swojemu położeniu Bytom miał zagrodzić wojskom czeskim drogę do Krakowa. Po lokacji miasta Bytomia w 1254 roku znaczenie dawnego grodu na wzgórzu Św. Małgorzaty znacznie spadło. Po zdobyciu Bytomia przez husytów w 1430, gród a wraz z nim i kościół zostały prawdopodobnie doszczętnie zniszczone.

Grodzisko położone jest na niewielkim, płaskim wyniesieniu na prawym brzegu Bytomki. Jest to założenie o kształcie owalu, 110x60m. Powierzchnia grodu wynosi około 0,5ha. otoczone jest pojedyńczą linią wałów, obecnie ten wał jest prawie całkowicie zniwelowany. Umocnienia były dwufazowe, pierwotna drewniana konstrukcja został spalona. W kilku miejscach przed wałem rozpoznano suchą fosę. J.Szydłowski twierdzi, że na majdanie była drewniana zabudowa mieszkalna.
Okres funkcjonowania grodu to XI/XIII wiek, mógł funkcjonować najpóźniej do początków XIV wieku po czym został opuszczony. Na jego miejscu nie powstał zamek, jak to miało miejsce w przypadku wielu innych grodów kasztelańskich.