Człuchów

Archeolodzy przekopują zamek w Człuchowie
źr: http://www.gp24.pl, 1 lipca 2008

Człuchowski zamek odkrywa swoje tajemnice. Archeolodzy odkopali już bruk z czasów krzyżackich. Warszawscy archeolodzy od maja przekopują człuchowski zamek w nadziei na cenne znaleziska. Władzom miasta zależy na wyeksponowaniu warowni - tak aby stała się największą atrakcją turystyczną miasta.
- Zbadaliśmy już większość terenu wzdłuż głównego wejścia. Zrobiliśmy też odkrywki na dziedzińcu i pod kaplicą - mówi Michał Starski, kierownik badań z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Wyniki są ciekawe i obiecujące.
- Obecny poziom zamkowego dziedzińca jest podniesiony o około półtora metra w stosunku do pierwotnego. Pod warstwą gruzu i ziemi zachował się w całości oryginalny bruk z czasów krzyżackich - informuje Starski.
Dzięki obniżeniu dziedzińca odkryte zostaną i wyeksponowane pierwotne fundamenty. Po wykonaniu odkrywek wiadomo, że zamkowa kaplica ma dwie piwniczne kondygnacje. Przynajmniej jedna zostanie odkopana. Bardziej wyeksponowane będą też przejazdy bramne.
Archeolodzy podczas swojej dwumiesięcznej pracy znaleźli dużo ciekawych zabytków. Ich wiek datuje się na okres od XIV do XVIII wieku.
- Jest to m.in. ceramika, militaria, fragmenty okien, kafle piecowe, okucia - wymienia Starski, licząc na kolejne znaleziska. Archeolodzy skończą pracę za miesiąc. Do Człuchowa wrócą wiosną przyszłego roku.
Maciej Pestka, wiceburmistrz Człuchowa mówi, że prace archeologiczne to pierwszy rok do zrobienia z zamku głównej atrakcji turystycznej miasta.
- W pierwszym rzędzie chcemy udostępnić dla turystów XIV-wieczną wieżą. Dzisiaj nie ma do niej dobrego dojścia. Wieża ma być widokowa. Planujemy umieszczenie w niej stałych ekspozycji - mówi Pestka. W kolejnym etapie planowana jest przebudowa dziedzińca zamkowego. Nowy ciąg komunikacyjny ma powstać między głównymi bramami.
- Pomysłów na zagospodarowanie zamku jest wiele. Będziemy starali się o fundusze unijne na ten cel. Dzięki archeologom zamek odsłania swój pierwotny wygląd - cieszy się wiceburmistrz.
Zamek w Człuchowie
Człuchowska warownia została wybudowana w pierwszej połowie czternastego wieku. Do współczesności zachowała się oryginalna wieża i fundamenty. W kolejnych wiekach zamek ulegał zniszczeniu i był rozbierany. Zamkowy materiał wykorzystywano do odbudowy miasta.
autor artykułu i zdjęcia: Andrzej Gurba

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zamek krzyżacki w Człuchowie, był drugim po Malborku pod względem wielkości w Polsce. Był on najtrudniejszym do zdobycia obiektem na Pomorzu i siedzibą komtura i konwentu krzyżackiego. Rezydował w nim Ulrich von Jungingen i Konrad von Wallenrode. Krzyżacy rezydujący w zamku człuchowskim brali udział w bitwie pod Grunwaldem pod sztandarem 52 chorągwi - większość nie powróciła z pola walki. Do dziś przetrwały mury, wieża i nie odkryte do dziś podziemia. Ze względu na małą aktywność samorządową obecnie zamek nie jest praktycznie restaurowany od czasu pożaru, który strawił Człuchów za Fryderyka Wilhelma II, a który to pozwolił mieszkańcom rozebrać zamek na odbudowę miasta. W 1811 roku ukazało się rozporządzenie rejencji o ochronie ruin zamku. Zamek składał się z czterech części: trzech przedzamczy oraz zamku głównego, posiadającego dziedziniec. Przedzamcze zachodnie, przez które wjeżdżało się do środka, zawierało stajnie, wartownie, zbrojownię i spichrze. Podzamcze północne przeznaczone było na wartownie i mieszkania dla części załogi, a wschodnie posiadało zabudowania gospodarskie. W zamku głównym znajdowały się pomieszczenie dla rycerzy zakonnych i księży, sypialnie, jadalnie oraz kaplica. Każda osobna część zamku ogrodzona była murem, ponadto całość otoczono dodatkowym murem, zbudowanym z głazów granitowych i cegieł, które otaczała fosa i okoliczne jeziora. Zamek posiadał 11 bram i 9 baszt, lecz najpotężniejszą jego częścią była wieża, wysokości prawie 50 metrów i o murze grubości do 5 metrów. Prowadziło do niej jedno wejście, 16 metrów nad ziemią (dziś wykute u podstawy), z piętra sąsiedniego zamku głównego. W piwnicach wieży znajdowały się lochy dla więźniów i studnia. Sama wieża miała służyć jako miejsce ostatniego oporu załogi w przypadku zdobycia zamku przez nieprzyjaciela.

plan założenia zamkowego

plan zamku górnego w średniowieczu wg Steinbrechta

zamek w okresie międzywojennym

lata 70-te XX wieku