Debrzno

Nadanie praw miejskich Debrznu nastąpiło 15 listopada, w sobotę po świętym Marcinie, w 1354 roku. Nazwano go Fredeland i miało pełnić rolę strażnicy komturstwa człuchowskiego na granicy z Polską. Wielki Mistrz Krzyżacki Winrych von Kniprode przekazał miastu w posiadanie, w myśl prawa chełmińskiego, znaczny obszar ziemi, łąk i jezior liczący 150 łanów, z tego sołtysich 8, plebańskich 6 oraz wolnych od czynszu lemańskich 8. Z czasów lokacji pochodzi herb i pieczęć miejska. Miasto otoczono murami obronnymi wzniesionymi na wysokim cokole około Im z głazów granitowych i cegły gotyckiej. Grubość muru dochodziła do 2 m, a największa wysokość 8m. Znane są 3 bramy, które znajdowały się w murach. Od południowego - zachodu Brama Młyńska, zwana też Złotowską, przy której stała masywna baszta zwana "Wieżą Czarownic". Ciąg murów zachodnich posiadał 11 baszt. Od pomocy na środku znajdowała się brama główna, tzw. Brama Wysoka, po bokach której wtopiono w mury po 2 baszty. Mniej umocnione były mury wschodnie, w których znajdowała się Brama Rybacka, która wiodła bezpośrednio nad jezioro. Część murów powstała wraz z uzyskaniem praw miejskich, reszta pod koniec XIV wieku. W XIX wieku Rada Miejska chętnie
sprzedawała poszczególne fragmenty murów z przeznaczeniem na rozbiórkę. Występowała do wojewody i ministra o pozwolenie rozebrania reszty murów tłumacząc to korzyściami dla rozwoju i higieny miasta. Minister oświaty kazał bezwarunkowo mury utrzymać, zabezpieczyć oraz otoczyć opieką na przyszłość. Prace konserwatorskie rozpoczęto w 1898 roku. (źr: http://www.stowdeb.pl) Całkowita długość murów wynosiła 1140m (obecnie jedynie 300m)