Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska
Forum miłośników średniowiecznych fortyfikacji (zał. 05 Lis 2007)
Obecnośc dworu obronnego w Orli wzniesionego przez Radziwiłów jest niepodważalna, natomiast informacje co do jego samego (nazywanego często zamkiem) są mniej niż znikome. Zniszczony został podczas potopu.
Najwcześniejszym przekazem archiwalnym dotyczącym Orli jest wzmianka pochodząca z 1507 r. Dotyczy ona nadania przez króla terenów , gdzie obecnie położona jest Orla, jak również z terenów okolicznych w powiecie bielskim, pisarzowi, wojewodzie trockiemu Jaśkowi Iwanowiczowi. Od 1510r. Orla była własnością podskarbiego litewskiego Bohusza Bohowitynowicza, który osiadł na Podlasiu Brzeskim.W 1529 r. dziedzic Orli Bohusz Bohowitynowicz zapisał w testamencie posiadłość Orlańską starszej córce Annie, która poślubiwszy w 1539 r. Stanisława Łęczyńskiego wniosła mu Orlę w posagu. W 1541r. Król Zygmunt I wydał nakaz mówiący o tym, aby poddani bielscy nie najeżdżali dóbr Orli. Kolejnymi właścicielami Orli byli: książęta Olelkowicze Słuccy herbu Pogoń. Od nich zaś w roku 1585 dobra orlańskie przejęli w swe ręce Radziwiłłowie . Wówczas to Orla jako osada nabiera szczególnego znaczenia w życiu gospodarczym i politycznym ówczesnego regionu. Hetman Wielkiego Księstwa Litewskiego Krzysztof Radziwiłł wzniósł tu w 1622 r. zamek i zbór kalwiński. Stworzył rozległy kompleks dworski z pałacem, ogrodem włoskim, obiektami sakralnymi i folwarkiem . Integralną część dworu stanowiła cerkiew zamkowa świętego Jana Teologa. Do dzisiaj nie zachował się żaden fragment zamkowy. (źr: http://www.wrotapodlasia.pl)
teren podworski gdzie stał dwór znajdujący się na wzniesieniu w Orli, wg informacji od miejscowego historyka, jest to teren vis a vis szkoły (zdj.2)
W miejscowości Orla (Podlaskie) natrafiono przypadkowo na kamienno-ceglane fundamenty. W XVII wieku stał tu dwór Radziwiłłów.
- Zadzwonił do mnie jeden z mieszkańców. Powiedział, że na jego podwórku kładziony jest gazociąg i robotnicy dokopali się do starych fundamentów. Znam tu, jak to się mówi, każdy kąt. Od razu skojarzyłem więc te fundamenty z dworem Radziwiłłów, który przed laty stał w naszej okolicy - mówi sołtys Orli Marek Chmielewski.
Zrobił zdjęcia i filmik, który wstawił na profil facebookowy sołectwa. O sprawie zrobiło się głośno.
- Choć gazociąg kładziony jest za ogrodzeniem prywatnej działki, to zgodnie z mapami geodezyjnymi teren, o którym mowa, jest częścią drogi powiatowej. Zawiadomiliśmy służby konserwatorskie i prace zostały zaraz wstrzymane - mówi wójt gminy Orla Leon Pawluczuk.
Podlaska konserwator zabytków prof. Małgorzata Dajnowicz informuje, że odkryty kamienno-ceglany fundament zostanie przebadany przez archeologów, dzięki czemu być może uda się ustalić jego wiek. - Na razie jest za wcześnie, aby cokolwiek wyrokować. Poczekajmy na wyniki badań i sporządzenie dokumentacji inwentaryzacyjnej - mówi.
Prace archeologiczne prowadzone będą w granicach wykopu - ma około 5 m długości i 1,5 m szerokości.
- Prawdopodobieństwo, że odkryto fundamenty dawnego założenie dworskiego Radziwiłłów, jest bardzo duże. Na przełomie XVI i XVII wieku wzniesiono tu dwór główny (nazywany też kamienicą), cerkiew, zbór kalwiński czy też łaźnię. Całość otaczał piękny park - mówi Dariusz Krasnodębski z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.
Wiosną prowadził prace archeologiczne podczas budowy gazociągu w Bielsku Podlaskim. Teraz zainteresował się również fundamentami odkrytymi w Orli.
- Szkoda, że prace w tej miejscowości już wcześniej nie zostały objęte nadzorem archeologicznym. Niemniej dobrze, że udało się odkopać pamiątkę z tak odległych czasów. Być może przypadkowe znalezisko da asumpt do tego, aby wiosną przeprowadzić tu rozpoznanie georadarem. Oczywiście na większym terenie, niż tylko granice wykopu. Może dzięki temu orlańskie założenie dworskie zaistnieje na mapie podlaskich atrakcji turystycznych - mówi.
Dodaje, że zabudowania Radziwiłłów zostały zniszczone prawdopodobnie podczas potopu szwedzkiego.
- Niemniej przetrwały, w formie ruin, aż do XIX wieku. Być może dwieście lat wcześniej przebywali tu Radziwiłłowie znani z "Trylogii" Sienkiewicza - zastanawia się Dariusz Krasnodębski.
16 grudnia 2020, 17:12
Autor:tm, Źródło:TVN24 Białystok
Ostatni post: Zamek w Grudziądzu Nasz najnowszy członek: Kazadii Ostatnie wpisy Nieprzeczytane wpisy
